Situ
Tiếng Situ rGyalrong
Hán-Tạng (nhánh Gyalrong)
Tiếng Situ, còn gọi là tiếng Rgyalrong Đông, là một ngôn ngữ Hán-Tạng thuộc nhóm Rgyalrong, được sử dụng ở tây bắc Tứ Xuyên, Trung Quốc. Ngôn ngữ này tập trung tại huyện Barkam (Mã Nhĩ Khang) và các khu vực lân cận thuộc huyện Kim Xuyên và huyện Lý, với số người nói thường được ước tính là 35.000–40.000. Tiếng Situ gồm nhiều biến thể địa phương, trong đó có Cogtse và Brag-bar; nghiên cứu phương ngữ học phân biệt nó với các ngôn ngữ họ hàng Japhug, Tshobdun và Zbu. Giống các ngôn ngữ Rgyalrong khác, tiếng Situ là ngôn ngữ đa tổng hợp và có hình thái động từ phong phú, gồm sự hòa hợp ngôi, đánh dấu nghịch hướng, luân phiên thân từ và các tiền tố chỉ hướng hoặc chuyển động kèm theo.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Situ rGyalrong
Nước
tʃʰu
/tʃʰu/
Lửa
mə
/mə/
Mặt trời
niʂ
/niʂ/
Mặt trăng
zla
/zlɑ/
Sao
zgrɯ
/zɡrɯ/
Mẹ
ma
/mɑ/
Cha
pə
/pə/
Tôi
nga
/ŋa/
Bạn
nənjo
/nənɟo/
Tên
termi
/tərmi/
Mắt
miʂ
/miʂ/
Tay
laʂ
/lɑʂ/
Tim
tʰoŋ
/tʰɔŋ/
Yêu
nə-ŋɯ
/nə.ŋɯ/
Cây
sin
/sin/
Nhà
kʰoŋ
/kʰɔŋ/
Chó
kʰə
/kʰə/
Mèo
tsa
/tsʰɑ/
Ăn
mə-za
/mə.zɑ/
Uống
nə-tɕʰə-n
/nə.tɕʰə.n/
Một
tʃʰiʂ
/tʃʰiʂ/
Hai
kanəs
/kʰanəs/
Xin chào
ŋ̩
/ŋ̩/
Cảm ơn
ʒo
/ʒɔ/
Tốt
tʰuŋ
/tʰʊŋ/
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Sino-Tibetan (Gyalrongic) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Situ rGyalrong | Tiếng Drung | Tiếng Tây Tạng Amdo | Tiếng Qiang phía nam | Tiếng Mru | Tiếng Ladakh | Tiếng Kurtöp |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | tʃʰu /tʃʰu/ | ʃə /ʃə/ | ཆུ་ /tʂʰu/ | tʃʰu /tʃʰu/ | o /ɔ/ | ཆུ /tɕʰu/ | khwe /kʰwe/ |
| Lửa | mə /mə/ | məə /məː/ | མེ་ /mɛ/ | miː /miː/ | mai wa /mɑɪ wɑ/ | མེ /me/ | mi /mi/ |
| Mặt trời | niʂ /niʂ/ | nɯ /nɯ/ | ཉི་མ་ /ɲəmɑ/ | ɲit /ɲit/ | thum /θum/ | ཉི་མ /ɲima/ | ningpe /niŋpe/ |
| Mặt trăng | zla /zlɑ/ | məŋ /məŋ/ | ཟླ་བ་ /dʐɑwɑ/ | ʐwaː /ʐwaː/ | la /lə/ | ཟླ་བ /zlawa/ | lai /lai/ |
| Sao | zgrɯ /zɡrɯ/ | əkɯr /əkɯr/ | སྐར་མ /hkarma/ | zgɿ /zɡɿ/ | kɯr /kɯr/ | སྐར་མ /skarma/ | karma /karma/ |
| Mẹ | ma /mɑ/ | ma /ma/ | ཨ་མ་ /ɑ mɑ/ | miː /miː/ | au /əʔu/ | ཨ་མ /ama/ | amai /amai/ |
| Cha | pə /pə/ | pa /pa/ | ཕ་ /pʰɑ/ | pə /pə/ | pa /pə/ | ཨ་པ /apa/ | apai /apai/ |
| Tôi | nga /ŋa/ | nga /ŋa/ | ང /ŋa/ | qa /qɑ/ | nga /ŋa/ | ང /ŋa/ | ngat /ŋat/ |
| Bạn | nənjo /nənɟo/ | nə /nə/ | ཁྱོད /tɕʰo/ | ʔu /ʔũ/ | nang /naŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | wit /wit/ |
| Tên | termi /tərmi/ | bɯng /bɯŋ/ | མིང /mɪŋ/ | rmə /rmə/ | ming /miŋ/ | མིང /miŋ/ | ming /miŋ/ |
| Mắt | miʂ /miʂ/ | mik /mik/ | མིག་ /mik/ | mit /mit/ | mik /mɪk/ | མིག /mik/ | mik /mik/ |
| Tay | laʂ /lɑʂ/ | kə /kə/ | ལག་པ་ /læɡ hɑ/ | kʰaː /kʰaː/ | bong /boŋ/ | ལག་པ /lakpa/ | lak /lak/ |
| Tim | tʰoŋ /tʰɔŋ/ | ʃəŋ /ʃəŋ/ | སེམས་ /sɛm/ | ɲit /ɲit/ | tsak /tsʰɑk/ | སྙིང /ɲiŋ/ | nying /ɲiŋ/ |
| Yêu | nə-ŋɯ /nə.ŋɯ/ | ʃit /ʃit/ | དགའ་ /ɡɑ/ | pʰo /pʰo/ | akiet /əkiɛt/ | དགའ /ɡa/ | ga /ɡa/ |
| Cây | sin /sin/ | sim /sim/ | ཤིང་ /ʂɪŋ/ | tʃʰoː /tʃʰoː/ | tshing /tsʰɪŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | shing /ɕiŋ/ |
| Nhà | kʰoŋ /kʰɔŋ/ | im /im/ | ཁང་ /kʰɑŋ/ | kʰə /kʰə/ | khim /kʲɪm/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | khim /kʰim/ |
| Chó | kʰə /kʰə/ | kʰja /kʰja/ | ཁྱི་ མོ་ /tʂʰə mɔ/ | kʰwe /kʰwe/ | takui /təkuɪ/ | ཁྱི /kʰi/ | khwi /kʰwi/ |
| Mèo | tsa /tsʰɑ/ | tsa /tsʰa/ | ཀུ་ཕ་ /kufa/ | maː /maː/ | tamin /təmɪn/ | བྱི་ལ /pila/ | byila /bila/ |
| Ăn | mə-za /mə.zɑ/ | ʃə /ʃə/ | ཟ་ /zɑ/ | tʃʰə /tʃʰə/ | tsa /tsɑ/ | ཟ /za/ | za /za/ |
| Uống | nə-tɕʰə-n /nə.tɕʰə.n/ | pə /pə/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | ʂu /ʂu/ | kham /kʰɑm/ | འཐུང /tʰuŋ/ | thung /tʰuŋ/ |
| Một | tʃʰiʂ /tʃʰiʂ/ | tik /tik/ | གཅིག་ /tʂik/ | tʃʰik /tʃʰik/ | lok /ləkː/ | གཅིག /tɕik/ | thê /tʰe/ |
| Hai | kanəs /kʰanəs/ | əni /əni/ | གཉིས /hɲi/ | ɣnə /ɣnə/ | pəni /pəni/ | གཉིས /ɲis/ | zon /zon/ |
| Xin chào | ŋ̩ /ŋ̩/ | ŋeŋ /ŋeŋ/ | བདེ་མོ་ /bdeː mo/ | niə /niə/ | namaskaro /nɑməskɑro/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | kuzu zangpo /kuzu zaŋpo/ |
| Cảm ơn | ʒo /ʒɔ/ | tʃʰɔ /tʃʰɔ/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰoktɕe tɕʰe/ | — /—/ | dhanyabad /dʰənəbɑd/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | kadrinche /kadrintɕe/ |
| Tốt | tʰuŋ /tʰʊŋ/ | la /la/ | ཡག་པོ་ /jɑkpɑ/ | kʰo /kʰo/ | ayong /əjoŋ/ | ཡག་པོ /jakpo/ | lekpo /lekpo/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.