Tiếng Ba Tư (Cổ điển)

Tiếng Ba Tư cổ điển (پارسی pārsī hoặc فارسی کلاسیک fārsī-ye kelāsik) là dạng văn học của tiếng Ba Tư Mới, phát triển rực rỡ từ thế kỷ 9 đến thế kỷ 15 CN, khởi nguồn tại triều đình Samanid (819–999) ở Bukhara như một sự phục hưng có chủ ý bản sắc Ba Tư tiền Hồi giáo bằng chữ viết Ba Tư–Ả Rập. Đây là ngôn ngữ của Shahnameh của Ferdowsi (khoảng 1010), Masnavi của Rumi (~1273), Gulistan và Bustan của Saadi (1258–1259), Divan của Hafez (~1370), Rubaiyat của Khayyam và Khamsa của Nizami — cùng nhau tạo thành một trong những kho tàng văn học vĩ đại của văn minh thế giới. Nó khác biệt với tiếng Ba Tư hiện đại (fa) ở: âm /xʷ/ môi hóa được bảo tồn ("khw" trong xʷāhar "chị/em gái", xʷurdan "ăn"; mất trong tiếng Ba Tư Tây hiện đại, được giữ trong tiếng Dari/Tajik); sự đối lập nguyên âm dài /ē oː/ với /iː uː/ được bảo tồn (mất trong tiếng Ba Tư Tehran; được giữ trong tiếng Dari/Tajik); sự phân biệt /ɣ/–/q/ được bảo tồn (hợp nhất trong tiếng Ba Tư Tây hiện đại); và các nguyên âm ngắn /i u/ trong những âm tiết về sau hạ xuống thành /e o/ trong tiếng Tehran (pidar→pedar, dil→del, gurba→gorbe, čišm→čašm). Đây là khuôn mẫu giảng dạy của giáo dục văn học khắp Iran, Afghanistan, Tajikistan, và trong lịch sử là Ấn Độ Mughal — được đọc liên tục từ thế kỷ 11 đến nay, với cú pháp và từ vựng cốt lõi tương đối ổn định suốt khoảng thời gian đó.