Чӑваш чӗлхи
Tiếng Chuvash
Turk (Oghur)
Tiếng Chuvash (Чӑвашла Čăvašla) là ngôn ngữ Turk nhánh Oghur duy nhất còn tồn tại và đại diện cho sự phân tách sâu xa nhất trong ngữ hệ Turk — tiếng Turk Chung ở một bên và tiếng Chuvash (Oghur) ở bên kia, với khoảng 1 triệu người nói dọc theo trung lưu sông Volga. Nó bảo tồn những đặc điểm Proto-Turk đã mất ở những nhánh Turk khác: hiện tượng rhotacism (Turk Chung z ↔ Chuvash r, ví dụ Turk Chung "ökü͡z" gia súc ↔ Chuvash "văkăr") và hiện tượng lambdacism (Turk Chung š ↔ Chuvash l), khiến nó có vai trò then chốt trong việc tái dựng lịch sử của tổ tiên Proto-Turk. Là hậu duệ trực tiếp của tiếng Bulgar Volga thời trung cổ được chứng thực trên các bia mộ thế kỷ 13-14, tiếng Chuvash là ngôn ngữ đồng chính thức cùng với tiếng Nga tại Cộng hòa Chuvashia (thủ phủ Cheboksary). Chữ Kirin với các dấu phụ (Ӑ ӑ Ӗ ӗ Ҫ ҫ Ӳ ӳ) đã là chuẩn mực từ năm 1872 (chính tả Yakovlev), thay thế những thử nghiệm ngắn ngủi trước đó với chữ Ả Rập và chữ Latinh.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Chuvash
Nước
шыв
/ʃɯv/
Lửa
вут
/vut/
Mặt trời
хӗвел
/xɘvel/
Mặt trăng
уйӑх
/ujəx/
Sao
ҫӑлтӑр
/ɕɔlˈtor/
Mẹ
анне
/anne/
Cha
атте
/atte/
Tôi
эпӗ
/ˈebə/
Bạn
эсӗ
/eˈzə/
Tên
ят
/jat/
Mắt
куҫ
/kuɕ/
Tay
алӑ
/ˈalə/
Tim
чӗре
/tɕɘre/
Yêu
юрату
/juratu/
Cây
йывӑҫ
/jɯvəɕ/
Nhà
ҫурт
/ɕurt/
Chó
йытӑ
/jɯtə/
Mèo
кушак
/kuʃak/
Ăn
ҫиес
/ɕies/
Uống
ӗҫес
/ɘɕes/
Một
пӗр
/pɘr/
Hai
иккӗ
/ikˈkə/
Xin chào
салам
/salam/
Cảm ơn
тав
/tav/
Tốt
лайӑх
/lajəx/
Chim cu cu
куккук
/kukˈkuk/
Máy tính
компьютер
/kəmˈpjuter/
Sushi
суши
/suˈʃi/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Turkic (Oghur) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Chuvash | Tiếng Karachay-Balkar | Tiếng Tuva | Tiếng Kyrgyz | Tiếng Kumyk | Tiếng Nogai | Tiếng Karakalpak |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | шыв /ʃɯv/ | суу /suw/ | суг /suɣ/ | суу /suː/ | сув /suv/ | сув /suv/ | suw /suw/ |
| Lửa | вут /vut/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | ot /ot/ |
| Mặt trời | хӗвел /xɘvel/ | кюн /kyn/ | хүн /xyn/ | күн /kyn/ | гюн /ɡyn/ | күн /kyn/ | kún /kyn/ |
| Mặt trăng | уйӑх /ujəx/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /ɑj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ay /aj/ |
| Sao | ҫӑлтӑр /ɕɔlˈtor/ | жулдуз /ʒulˈduz/ | сылдыс /sɯlˈdɯs/ | жылдыз /dʒɯɫˈdɯz/ | юлдуз /julduz/ | юлдыз /juldɯz/ | juldız /ʒuldɯz/ |
| Mẹ | анне /anne/ | ана /ana/ | ава /ava/ | эне /ene/ | ана /ana/ | ана /ana/ | ana /ana/ |
| Cha | атте /atte/ | ата /ata/ | ача /atɕa/ | ата /ɑtɑ/ | ата /ata/ | атай /ataj/ | ata /ata/ |
| Tôi | эпӗ /ˈebə/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | men /men/ |
| Bạn | эсӗ /eˈzə/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | sen /sen/ |
| Tên | ят /jat/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | at /ɑt/ |
| Mắt | куҫ /kuɕ/ | кёз /køz/ | карак /karak/ | көз /køz/ | гёз /ɡøz/ | коьз /køz/ | kóz /køz/ |
| Tay | алӑ /ˈalə/ | къол /qol/ | хол /xol/ | кол /kol/ | къол /qol/ | къол /qol/ | qol /qol/ |
| Tim | чӗре /tɕɘre/ | джюрек /dʒyrek/ | чүрек /tɕyrek/ | жүрөк /dʒyɾøk/ | юрек /jyrek/ | юрек /jyrek/ | júrek /ʒyɾek/ |
| Yêu | юрату /juratu/ | сюймеклик /syjmeklik/ | ынакшыл /ɯnakʃɯl/ | сүйүү /syjyː/ | сюйюв /syjyv/ | суьюв /syjyv/ | muhabbat /muhabbat/ |
| Cây | йывӑҫ /jɯvəɕ/ | терек /terek/ | ыяш /ɯjaʃ/ | жыгач /dʒɯɡɑtʃ/ | терек /terek/ | терек /terek/ | ag'ash /aʁaʃ/ |
| Nhà | ҫурт /ɕurt/ | юй /yj/ | бажың /baʒɯŋ/ | үй /yj/ | уьй /yj/ | уьй /yj/ | úy /yj/ |
| Chó | йытӑ /jɯtə/ | ит /it/ | ыт /ɯt/ | ит /ɪt/ | ит /it/ | ит /it/ | iyt /ijt/ |
| Mèo | кушак /kuʃak/ | киштик /kiʃtik/ | диис /diːs/ | мышык /mɯʃɯk/ | мишик /miʃik/ | мысык /məsəq/ | pishik /piʃik/ |
| Ăn | ҫиес /ɕies/ | ашаргъа /aʃarʁa/ | чиир /tɕiːr/ | жеш /dʒeʃ/ | ашамакъ /aʃamaq/ | аш /aʃ/ | jew /ʒew/ |
| Uống | ӗҫес /ɘɕes/ | ичерге /itʃerɡe/ | ижер /iʒer/ | ичүү /ɪtʃyː/ | ичмек /itʃmek/ | иш /iʃ/ | ishiw /iʃiw/ |
| Một | пӗр /pɘr/ | бир /bir/ | бир /bir/ | бир /bɪɾ/ | бир /bir/ | бир /bir/ | bir /biɾ/ |
| Hai | иккӗ /ikˈkə/ | эки /eˈki/ | ийи /iˈji/ | эки /eˈki/ | эки /eki/ | эки /eki/ | eki /eki/ |
| Xin chào | салам /salam/ | салам /salam/ | экии /ekiː/ | салам /sɑlɑm/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | salam /salam/ |
| Cảm ơn | тав /tav/ | сау бол /saw bol/ | четтирдим /tɕetːirdim/ | рахмат /ɾɑxmɑt/ | савбол /savbol/ | сав бол /sav bol/ | rahmet /ɾaχmet/ |
| Tốt | лайӑх /lajəx/ | ариу /ariw/ | эки /eki/ | жакшы /dʒɑkʃɯ/ | яхшы /jaχʃə/ | яксы /jaksə/ | jaqsi /ʒaqsɯ/ |
| Chim cu cu | куккук /kukˈkuk/ | гугук /ɡuˈɡuk/ | хек /xek/ | күкүк /kyˈkyk/ | атъёкъ /atˈjoq/ | коькек /køˈkek/ | átshók /ætˈʃøk/ |
| Máy tính | компьютер /kəmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /komˈpjuter/ | компьютер /komˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | компьютер /kɐmˈpjuter/ | kompyuter /kompjuˈter/ |
| Sushi | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | суши /suˈʃi/ | sushi /suˈʃi/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.