Karifuna
tiếng Garifuna
Arawakan (Caribbean)
Tiếng Garifuna là ngôn ngữ của người Garifuna — hậu duệ của người Carib bản địa và những nô lệ Tây Phi chạy đến đảo Saint Vincent vào thế kỷ 17. Về mặt ngôn ngữ học thuộc ngữ hệ Arawak, nhưng trong lịch sử ngôn ngữ nam giới có một lớp từ vựng Carib lớn (hiện tại sự khác biệt theo giới gần như đã biến mất). Năm 2001 được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể.
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong tiếng Garifuna
Nước
huya
/huja/
Lửa
watu
/watu/
Mặt trời
weyu
/weju/
Mặt trăng
hati
/hati/
Mẹ
úguchu
/uɡutʃu/
Cha
úguchili
/uɡutʃili/
Ăn
éiga
/eiɡa/
Uống
ata
/ata/
Yêu
hínsiñe
/hinsiɲe/
Tim
anigi
/aniɡi/
Cây
wewe
/wewe/
Nhà
muna
/muna/
Chó
aulamu
/aulamu/
Mèo
meu
/meu/
Tay
úhabu
/uhabu/
Mắt
úgubu
/uɡubu/
Xin chào
mabuiga
/mabuiɡa/
Cảm ơn
seremein
/seremein/
Một
aban
/aban/
Tốt
buidu
/bwidu/
Nguồn
- Ethnologue: cab
- Suazo (1994) Conversemos en Garífuna
- UNESCO Representative List of Intangible Heritage
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Arawakan (Caribbean) liên quan
| Nghĩa | tiếng Garifuna | Tiếng Kari'na | tiếng Embera Bắc | tiếng Yagaria | Tiếng Warao | tiếng Aymara | tiếng Kiribati |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | huya /huja/ | tuna /tuna/ | do /do/ | nofa /nofa/ | hoidu /hojdu/ | uma /uma/ | ran /ɾan/ |
| Lửa | watu /watu/ | waktö /waktø/ | tu /tu/ | yo /jo/ | hekunu /hekunu/ | nina /nina/ | ai /ai/ |
| Mặt trời | weyu /weju/ | weju /weju/ | hewa /hewa/ | kena /kena/ | ya /ja/ | inti /inti/ | tai /tai/ |
| Mặt trăng | hati /hati/ | nuno /nuno/ | ahuru /ahuɾu/ | ulu /ulu/ | waniku /waniku/ | phaxsi /pʰaχsi/ | namwakaina /namʷakaina/ |
| Mẹ | úguchu /uɡutʃu/ | sano /sano/ | papa /papa/ | nene /nene/ | dani /dani/ | mama /mama/ | tinau /tinau/ |
| Cha | úguchili /uɡutʃili/ | papa /papa/ | apa /apa/ | papa /papa/ | daka /daka/ | tata /tata/ | tamau /tamau/ |
| Ăn | éiga /eiɡa/ | onökö /onøkø/ | ko /ko/ | na /na/ | nahoro /nahoɾo/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | amwarake /amʷaɾake/ |
| Uống | ata /ata/ | ëne /ɘne/ | dorrare /doraɾe/ | nava /nava/ | osi /osi/ | umaña /umaɲa/ | nima /nima/ |
| Yêu | hínsiñe /hinsiɲe/ | kataneko /kataneko/ | ãỹba /ãɨba/ | amige /amiɡe/ | anaubu /anaubu/ | munasiña /munasiɲa/ | tangira /taŋiɾa/ |
| Tim | anigi /aniɡi/ | emanga /emaŋɡa/ | ƀakhuru /ɓakuɾu/ | nemo /nemo/ | obonona /obonona/ | chuyma /tʃujma/ | nano /nano/ |
| Cây | wewe /wewe/ | wewe /wewe/ | bakuru /bakuɾu/ | yake /jake/ | dau /daw/ | quqa /quqa/ | kai /kai/ |
| Nhà | muna /muna/ | paty /pati/ | te /te/ | nono /nono/ | hanoko /hanoko/ | uta /uta/ | auti /auti/ |
| Chó | aulamu /aulamu/ | pero /peɾo/ | usa /usa/ | yapa /japa/ | aurahu /auɾahu/ | anu /anu/ | kamea /kamea/ |
| Mèo | meu /meu/ | meu /meu/ | misu /misu/ | pusi /pusi/ | mishi /miʃi/ | phisi /pʰisi/ | katu /katu/ |
| Tay | úhabu /uhabu/ | amu /amu/ | jua /xua/ | bayo /bajo/ | mokomoko /mokomoko/ | ampara /ampaɾa/ | bai /bai/ |
| Mắt | úgubu /uɡubu/ | enu /enu/ | tau /tau/ | gago /ɡaɡo/ | mu /mu/ | nayra /najɾa/ | mata /mata/ |
| Xin chào | mabuiga /mabuiɡa/ | mary /maɾi/ | sake bia /sake bia/ | amige /amiɡe/ | yakera /jakeɾa/ | kamisaki /kamisaki/ | mauri /mauɾi/ |
| Cảm ơn | seremein /seremein/ | irombo /iɾombo/ | bia bara /bia baɾa/ | tega /teɡa/ | kase /kase/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | ko rabwa /ko ɾabʷa/ |
| Một | aban /aban/ | o:wi /oːwi/ | aba /aba/ | kahene /kahene/ | hisaka /hisaka/ | maya /maja/ | teuana /teuana/ |
| Tốt | buidu /bwidu/ | epoja /epoja/ | bia /bia/ | kavi /kavi/ | yakera /jakeɾa/ | suma /suma/ | raoiroi /ɾaoiɾoi/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.