Абаза бызшва
Tiếng Abaza
Kavkaz Tây Bắc (Abkhaz-Abaza)
Tiếng Abaza (Абаза бызшва Abaza Byzšva, "ngôn ngữ Abaza") là một ngôn ngữ Tây Bắc Kavkaz của Cộng hòa Karachay-Cherkess thuộc Nga, có quan hệ gần gũi với tiếng Abkhaz (ab) — cùng nhau chúng tạo thành phân nhóm Abaza-Abkhaz, nhánh phía bắc trong lịch sử của ngữ hệ Tây Bắc Kavkaz. Người Abaza đã di cư lên phía bắc từ nam Kavkaz qua nhiều thế kỷ, với cuộc di dời chính ở thế kỷ 19 trong Chiến tranh Nga-Kavkaz khiến nhiều người đến Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman (cộng đồng hải ngoại Anatolia). Tiếng Abaza khác với tiếng Abkhaz chủ yếu ở hệ thống nguyên âm (tiếng Abaza có 2 nguyên âm về mặt âm vị, tiếng Abkhaz có 3), nhưng cùng chia sẻ đặc điểm Tây Bắc Kavkaz nổi tiếng là hơn 60 phụ âm so với 2-3 nguyên âm.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Abaza
Nước
дзы
/dzə/
Lửa
мца
/mtsa/
Mặt trời
амра
/amra/
Mặt trăng
мыза
/məza/
Sao
аяҵва
/ajatsʷʼa/
Mẹ
ан
/an/
Cha
аба
/aba/
Tôi
сара
/saˈra/
Bạn
уара
/waˈra/
Tên
хьыз
/xʲəz/
Mắt
ла
/la/
Tay
напы
/napə/
Tim
гвы
/ɡʷə/
Yêu
бзиабара
/bziabara/
Cây
ҵла
/tsʼla/
Nhà
айни
/ajni/
Chó
ла
/la/
Mèo
цгва
/tsɡwa/
Ăn
фара
/fara/
Uống
жвара
/ʒwara/
Một
заку
/zaku/
Hai
ҩба
/ɥba/
Xin chào
мшыбзи
/mʃəbzi/
Cảm ơn
таабит
/taːbit/
Tốt
бзи
/bzi/
Chim cu cu
квыква
/kʷǝkʷa/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ NW Caucasian (Abkhaz-Abaza) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Abaza | Tiếng Abkhaz | Tiếng Kabardian | Tiếng Ubykh | Tiếng Adyghe | Tiếng Mandaic | Tiếng Bilen |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | дзы /dzə/ | аӡы /adzə/ | псы /psə/ | bzə /bzə/ | псы /psə/ | ࡌࡉࡀ /mia/ | አኳ /akwa/ |
| Lửa | мца /mtsa/ | амца /amtsa/ | мафӏэ /mafʼa/ | mzʼə /mzʼə/ | машӏо /maʃʼo/ | ࡍࡅࡓࡀ /nura/ | ላእ /laʔ/ |
| Mặt trời | амра /amra/ | амра /amra/ | дыгъэ /dəʁa/ | dəɣʷa /dəɣʷa/ | тыгъэ /təʁa/ | ࡔࡀࡌࡔࡀ /ʃamʃa/ | ኤርሕ /erəħ/ |
| Mặt trăng | мыза /məza/ | амза /amza/ | мазэ /maza/ | mazə /mazə/ | мазэ /maza/ | ࡎࡉࡓࡀ /sira/ | ቸራ /tʃəra/ |
| Sao | аяҵва /ajatsʷʼa/ | аеҵәа /ajtsʷʼa/ | вагъуэ /waːʁʷa/ | tʃʷʼakʲ /tʃʷʼakʲʼ/ | жъуагъо /ʐʷaːʁʷa/ | ࡊࡅࡊࡁࡀ /ˈkukba/ | ኰኵብ /kʷəkʷəb/ |
| Mẹ | ан /an/ | ан /an/ | анэ /ana/ | nan /nan/ | ны /nə/ | ࡀࡌࡀ /ama/ | እና /əna/ |
| Cha | аба /aba/ | аб /ab/ | адэ /ada/ | tʷə /tʷə/ | ты /tə/ | ࡀࡁࡀ /aba/ | አባ /aba/ |
| Tôi | сара /saˈra/ | сара /saˈra/ | сэ /sa/ | sʁʷa /sʁʷa/ | сэ /sa/ | ࡀࡍࡀ /ˈana/ | አን /an/ |
| Bạn | уара /waˈra/ | уара /waˈra/ | уэ /wa/ | wʁʷa /wʁʷa/ | о /wə/ | ࡀࡍࡀࡕ /at/ | እንቲ /ʔənti/ |
| Tên | хьыз /xʲəz/ | ахьӡ /axʲdz/ | цӀэ /tsʼə/ | pʼtsʼa /pʼtsʼa/ | цӀэ /tsʼə/ | ࡔࡅࡌࡀ /ˈʃuma/ | ስም /səm/ |
| Mắt | ла /la/ | абла /abla/ | нэ /na/ | bla /bla/ | нэ /na/ | ࡏࡉࡍࡀ /ʔina/ | ኢላ /ila/ |
| Tay | напы /napə/ | анапы /anapə/ | ӏэ /ʔa/ | ɂa /ʔa/ | ӏэ /ʔa/ | ࡏࡃࡀ /ʔida/ | አንካዕ /ankaʕ/ |
| Tim | гвы /ɡʷə/ | агәы /aɡʷə/ | гу /ɡʷə/ | gʷə /ɡʷə/ | гу /ɡʷə/ | ࡋࡉࡁࡀ /liba/ | ሊባ /liba/ |
| Yêu | бзиабара /bziabara/ | абзиабара /abziabara/ | лъагъуныгъэ /ɬaʁʷənəʁa/ | — /—/ | шӏу лъэгъун /ʃʷʼə ɬaʁʷən/ | ࡓࡅࡄࡌࡀ /ɾuhma/ | ኩረቦ /kurəbo/ |
| Cây | ҵла /tsʼla/ | аҵла /atsʼla/ | жыг /ʒəɡ/ | — /—/ | чыгы /tʃəɡə/ | ࡏࡋࡀࡍࡀ /ilana/ | ሐጨር /ħətʃər/ |
| Nhà | айни /ajni/ | аҩны /aːɥnə/ | унэ /wəna/ | tʷəna /tʷəna/ | унэ /wəna/ | ࡁࡉࡕࡀ /bita/ | ጊና /ɡina/ |
| Chó | ла /la/ | ала /aˈlːa/ | хьэ /ħa/ | la /la/ | хьэ /ħa/ | ࡊࡀࡋࡁࡀ /kalba/ | ጋቢራ /ɡabira/ |
| Mèo | цгва /tsɡwa/ | ацгәы /atsɡʷə/ | джэду /dʒadu/ | — /—/ | чэтыу /tʃatəw/ | ࡔࡅࡍࡀࡓࡀ /ʃunara/ | ሐራ /ħara/ |
| Ăn | фара /fara/ | афара /afara/ | шхэн /ʃxan/ | — /—/ | шхэн /ʃxan/ | ࡀࡊࡀࡋ /akal/ | ምሰራ /məsəra/ |
| Uống | жвара /ʒwara/ | ажәра /aʒʷra/ | ефэн /jafan/ | — /—/ | ефэн /jafan/ | ࡔࡕࡀ /ʃta/ | መዕያ /mətʕəja/ |
| Một | заку /zaku/ | акы /akə/ | зы /zə/ | za /za/ | зы /zə/ | ࡄࡀࡃ /had/ | አሬ /are/ |
| Hai | ҩба /ɥba/ | ҩба /ɥba/ | тӀу /tʷʼə/ | tqʷʼa /tqʷʼa/ | тӀу /tʷʼə/ | ࡕࡓࡉࡍ /tren/ | ልኛ /ləŋa/ |
| Xin chào | мшыбзи /mʃəbzi/ | мшыбзиа /mʃəbzia/ | фӏэхъус /fʼaqʷəs/ | — /—/ | шӏуфес /ʃʼwafes/ | ࡔࡋࡀࡌࡀ /ʃlama/ | ኢራዋ /irawa/ |
| Cảm ơn | таабит /taːbit/ | иҭабуп /itʰabup/ | фӏыщӏэ /fʼəʃʼa/ | — /—/ | тхьауегъэпсэу /tħawajaʁapsaw/ | ࡈࡀࡁࡅࡕࡀ /ʈabuta/ | ቀንየለይ /qənjələj/ |
| Tốt | бзи /bzi/ | абзиа /abzia/ | фӏы /fʼə/ | — /—/ | дэгъу /daʁʷ/ | ࡈࡀࡁࡀ /tˤaba/ | ጨጋ /tʃəɡa/ |
| Chim cu cu | квыква /kʷǝkʷa/ | акәыкәы /akʷǝkʷǝ/ | кӏыгуугу /tʃʼǝɡʷuːɡʷ/ | kʷǝgʷ /kʷǝɡʷ/ | кукуу /kʷǝkʷǝw/ | — | — |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.