ብሊና
Tiếng Bilen
Phi-Á (Cushit, trung tâm)
Tiếng Bilen (Bilin, ብሊን) là một ngôn ngữ Cush Trung (Agaw) được người Bilen sử dụng tại vùng Anseba của Eritrea, tập trung ở Keren, Halhal và Hagaz, với khoảng 140 nghìn người nói. Đây là thành viên còn tồn tại ở cực bắc nhất của nhánh Agaw (nhánh từng thống trị Cao nguyên Ethiopia trước khi tiếng Ge'ez/Amhara thuộc ngữ hệ Semit bành trướng), các ngôn ngữ Agaw khác gồm tiếng Awngi (awn) ở Ethiopia và các ngôn ngữ đang bị đe dọa là Xamtanga (xan), Qimant (ahg), Kemant. Xã hội Bilen theo truyền thống được chia thành người Bilen Cơ Đốc giáo (Công giáo Eritrea và Chính thống giáo Tewahedo) và người Bilen Hồi giáo. Cả chữ Ge'ez fidäl của Ethiopia lẫn chữ viết Latinh đều được sử dụng, cùng với các ấn phẩm tôn giáo và giáo dục hoạt động tích cực từ cuối thế kỷ 19.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Bilen
Nước
አኳ
/akwa/
Lửa
ላእ
/laʔ/
Mặt trời
ኤርሕ
/erəħ/
Mặt trăng
ቸራ
/tʃəra/
Sao
ኰኵብ
/kʷəkʷəb/
Mẹ
እና
/əna/
Cha
አባ
/aba/
Tôi
አን
/an/
Bạn
እንቲ
/ʔənti/
Tên
ስም
/səm/
Mắt
ኢላ
/ila/
Tay
አንካዕ
/ankaʕ/
Tim
ሊባ
/liba/
Yêu
ኩረቦ
/kurəbo/
Cây
ሐጨር
/ħətʃər/
Nhà
ጊና
/ɡina/
Chó
ጋቢራ
/ɡabira/
Mèo
ሐራ
/ħara/
Ăn
ምሰራ
/məsəra/
Uống
መዕያ
/mətʕəja/
Một
አሬ
/are/
Hai
ልኛ
/ləŋa/
Xin chào
ኢራዋ
/irawa/
Cảm ơn
ቀንየለይ
/qənjələj/
Tốt
ጨጋ
/tʃəɡa/
Nguồn
- Ethnologue: byn
- Appleyard (2007) Bilen Lexicon (Cushitic Language Studies)
- Glottolog: bili1259
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Afro-Asiatic (Cushitic, Central) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Bilen | Tiếng Tigre | Tiếng Amhara | Tiếng Mandaic | Tiếng Tigrinya | Tiếng Ge'ez | Tiếng Ả Rập Hassaniya |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | አኳ /akwa/ | ማይ /maj/ | ውሃ /wɨha/ | ࡌࡉࡀ /mia/ | ማይ /maj/ | ማይ /maːj/ | الما /əlma/ |
| Lửa | ላእ /laʔ/ | እሳት /ʔəssat/ | እሳት /ɨssat/ | ࡍࡅࡓࡀ /nura/ | ሓዊ /ħawi/ | እሳት /ʔəsaːt/ | النار /ənnaːr/ |
| Mặt trời | ኤርሕ /erəħ/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | ፀሐይ /tsʼɛhaj/ | ࡔࡀࡌࡔࡀ /ʃamʃa/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | ፀሐይ /sˤaħaj/ | الشمس /əʃʃəms/ |
| Mặt trăng | ቸራ /tʃəra/ | ወርሕ /waɾəħ/ | ጨረቃ /tʃʼɛɾɛkʼa/ | ࡎࡉࡓࡀ /sira/ | ወርሒ /wərħi/ | ወርኅ /warχ/ | القمر /əlɡmər/ |
| Sao | ኰኵብ /kʷəkʷəb/ | ኮከብ /kokəb/ | ኮከብ /kokəb/ | ࡊࡅࡊࡁࡀ /ˈkukba/ | ኮኸብ /koˈxəb/ | ኮከብ /kokab/ | نجمة /naʒma/ |
| Mẹ | እና /əna/ | እሞ /ʔəmmo/ | እናት /ɨnnat/ | ࡀࡌࡀ /ama/ | ኣደ /ʔaddə/ | እም /ʔəmm/ | أم /umm/ |
| Cha | አባ /aba/ | አቦ /ʔabbo/ | አባት /abbat/ | ࡀࡁࡀ /aba/ | ኣቦ /ʔabbo/ | አብ /ʔab/ | أب /abb/ |
| Tôi | አን /an/ | አነ /ʔana/ | እኔ /ɨne/ | ࡀࡍࡀ /ˈana/ | ኣነ /ˈʔanä/ | አነ /ʔana/ | أنا /ana/ |
| Bạn | እንቲ /ʔənti/ | አንታ /ʔɨnta/ | አንተ /antə/ | ࡀࡍࡀࡕ /at/ | ንስኻ /nɨsˈxa/ | አንተ /ʔanta/ | انت /ˈənta/ |
| Tên | ስም /səm/ | ስም /sɨm/ | ስም /sɨm/ | ࡔࡅࡌࡀ /ˈʃuma/ | ስም /sɨm/ | ስም /səm/ | اسم /ˈɪsm/ |
| Mắt | ኢላ /ila/ | ዐይን /ʕajn/ | ዓይን /ajn/ | ࡏࡉࡍࡀ /ʔina/ | ዓይኒ /ʕajni/ | ዐይን /ʕajn/ | عين /ʕajn/ |
| Tay | አንካዕ /ankaʕ/ | እድ /ʔəd/ | እጅ /ɨdʒː/ | ࡏࡃࡀ /ʔida/ | ኢድ /ʔid/ | እድ /ʔəd/ | يد /jədd/ |
| Tim | ሊባ /liba/ | ልቢ /ləbbi/ | ልብ /lɨbb/ | ࡋࡉࡁࡀ /liba/ | ልቢ /lɨbbi/ | ልብ /ləbb/ | قلب /ɡalˤb/ |
| Yêu | ኩረቦ /kurəbo/ | ፍቅሪ /fəqʼri/ | ፍቅር /fɨkʼɨr/ | ࡓࡅࡄࡌࡀ /ɾuhma/ | ፍቕሪ /fɨqʼɾi/ | አፍቀረ /ʔafqara/ | حب /ħabb/ |
| Cây | ሐጨር /ħətʃər/ | ዕጨይ /ʕətʃʼaj/ | ዛፍ /zaf/ | ࡏࡋࡀࡍࡀ /ilana/ | ኦም /ʔom/ | ዕፅ /ʕasˤ/ | شجرة /ʃəʒra/ |
| Nhà | ጊና /ɡina/ | ቤት /beːt/ | ቤት /bet/ | ࡁࡉࡕࡀ /bita/ | ገዛ /ɡəza/ | ቤት /beːt/ | دار /daːr/ |
| Chó | ጋቢራ /ɡabira/ | ከልብ /kalb/ | ውሻ /wɨʃʃa/ | ࡊࡀࡋࡁࡀ /kalba/ | ከልቢ /kəlbi/ | ከልብ /kalb/ | كلب /kəlb/ |
| Mèo | ሐራ /ħara/ | ድሙ /dəmmu/ | ድመት /dɨmmɛt/ | ࡔࡅࡍࡀࡓࡀ /ʃunara/ | ድሙ /dɨmmu/ | ድሙ /dəmmu/ | قط /ɡətˤtˤ/ |
| Ăn | ምሰራ /məsəra/ | በልዐ /balʕa/ | መብላት /mɛblat/ | ࡀࡊࡀࡋ /akal/ | ምብላዕ /mɨblaʕ/ | በልዐ /balʕa/ | اكل /aːkəl/ |
| Uống | መዕያ /mətʕəja/ | ሰትየ /satja/ | መጠጣት /mɛtʼɛtʼːat/ | ࡔࡕࡀ /ʃta/ | ምስታይ /mɨstaj/ | ሰትየ /satja/ | يشرب /jəʃrab/ |
| Một | አሬ /are/ | ሓዲ /ħadi/ | አንድ /and/ | ࡄࡀࡃ /had/ | ሓደ /ħadə/ | አሐዱ /ʔaħadu/ | واحد /waːħəd/ |
| Hai | ልኛ /ləŋa/ | ክልኦት /kɨlʔot/ | ሁለት /hulət/ | ࡕࡓࡉࡍ /tren/ | ክልተ /kɨlˈtə/ | ክልኤ /kəlʔeː/ | اثنين /aθˈnajn/ |
| Xin chào | ኢራዋ /irawa/ | ሰላም /salaːm/ | ሰላም /sɛlam/ | ࡔࡋࡀࡌࡀ /ʃlama/ | ሰላም /səlam/ | ሰላም /salaːm/ | السلام عليكم /əssalaːm ʕalajkum/ |
| Cảm ơn | ቀንየለይ /qənjələj/ | የቀንየለይ /jəqanjəlej/ | አመሰግናለሁ /amɛsɛɡɡɨnallɛhu/ | ࡈࡀࡁࡅࡕࡀ /ʈabuta/ | የቐንየለይ /jɨqʼɨnjɨlɨj/ | ምስጋና /məsɡaːnaː/ | شكرا /ʃukran/ |
| Tốt | ጨጋ /tʃəɡa/ | ጽቡቕ /tsʼəbbuqʼ/ | ጥሩ /tʼɨru/ | ࡈࡀࡁࡀ /tˤaba/ | ጽቡቕ /tsʼɨbuqʼ/ | ሠናይ /sanaːj/ | زين /zeːn/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.