Dakhótiyapi
Дакота
сіуанська
Дакота — східна сіуська мова, близька до лакота (основна звукова відмінність — /d/ у дакота проти /l/ у лакота). Включає діалекти санті, сіссетон, вахпетон та янктон-янктонай.
Де нею розмовляють
31 основних слів мовою Дакота
Вода
mní
/mní/
Вогонь
phéta
/pʰéta/
Сонце
aŋpétuwí
/aŋpétuwí/
Місяць
haŋyétuwí
/haŋjétuwí/
Зірка
wičaȟpi
/witʃaχpi/
Мати
iná
/iná/
Батько
até
/até/
Я
miyé
/mijé/
Ти
niyé
/nijé/
Ім'я
čažé
/tʃaʒé/
Око
ištá
/iʃtá/
Рука
napé
/naˈpe/
Серце
čhaŋté
/tʃʰaŋté/
Любов
thečhíȟida
/tʰetʃʰíχida/
Дерево
čháŋ
/tʃʰáŋ/
Дім
thípi
/tʰípi/
Собака
šúŋka
/ʃúŋka/
Кішка
igmúŋ
/iɡmúŋ/
Їсти
yúta
/júta/
Пити
yatkáŋ
/jatkáŋ/
Один
waŋžidaŋ
/waŋʒidaŋ/
Два
nųpa
/nũpa/
Привіт
háu
/háu/
Дякую
pidámayaye
/pidámajaje/
Добрий
wašté
/waʃté/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Siouan
| Значення | Дакота | Лакота | Осейдж | Мандар | Жуцхоан | Навахо | Мова крау |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | mní /mní/ | mní /mní/ | ni /ni/ | uai /uai/ | gǃú /ᶢǃú/ | tó /tóː/ | baxúa /baχua/ |
| Вогонь | phéta /pʰéta/ | pȟéta /pˣéta/ | péje /péʒe/ | api /api/ | dahm /dã̀m/ | kǫʼ /kõːʔ/ | asxé /asχe/ |
| Сонце | aŋpétuwí /aŋpétuwí/ | wí /wí/ | mį́ /mĩ́/ | mata allo /mata alːo/ | ǃhúí /ᵑǃʰúí/ | jóhonaaʼéí /dʒóhonɑːʔéːí/ | isaaxé /isaaxe/ |
| Місяць | haŋyétuwí /haŋjétuwí/ | haŋhépi wí /haŋhépi wí/ | mį́ hǫ́bre /mĩ́ hṍbɾe/ | bulang /bulaŋ/ | nǁháí /ᵑǁʰáí/ | tłʼéhonaaʼéí /tɬʼéhonɑːʔéːí/ | šuúa /ʃua/ |
| Зірка | wičaȟpi /witʃaχpi/ | wičháȟpi /witʃʰaχpi/ | mikák'e /mikakʔe/ | bittoeng /bittoeŋ/ | ǀqhùbi /ǀqʰùbí/ | sǫʼ /sṍʔ/ | ihké /ihkéː/ |
| Мати | iná /iná/ | iná /iná/ | iną́ /inã́/ | indo /indo/ | taqe /tàʔè/ | shimá /ʃimáː/ | immé /imme/ |
| Батько | até /até/ | até /até/ | indáce /indátse/ | ama /ama/ | ba /bà/ | shizhéʼé /ʃiʒéːʔéː/ | appé /appe/ |
| Я | miyé /mijé/ | miyé /mijé/ | wíe /wie/ | iyau /ijau/ | mi /mí/ | shí /ʃí/ | bíi /biː/ |
| Ти | niyé /nijé/ | niyé /nijé/ | ðíe /ðie/ | io /iʔo/ | a /à/ | ni /ni/ | díi /tiː/ |
| Ім'я | čažé /tʃaʒé/ | čhažé /tʃʰaʒé/ | žáže /ʒaʒe/ | sanga /saŋa/ | ǀ'hòà /ǀʼhòà/ | -zhiʼ /ʒìʔ/ | iláshe /iláʃe/ |
| Око | ištá /iʃtá/ | ištá /iʃtá/ | ištá /ɪʃtá/ | mata /mata/ | ǃʼàqè /ᶢǃʼàʔè/ | anááʼ /ʔanáːʔ/ | isúua /isua/ |
| Рука | napé /naˈpe/ | napé /napé/ | nǫbé /nũbé/ | lima /lima/ | ǃʼau /ǃʼau/ | álaʼ /ʔálaʔ/ | basúa /basua/ |
| Серце | čhaŋté /tʃʰaŋté/ | čhaŋté /tʃʰaŋté/ | náⁿʒe /nãʒe/ | ate /ate/ | ǂʼàn /ǂʼàn/ | ajéí /ɑdʒéːí/ | búua /bua/ |
| Любов | thečhíȟida /tʰetʃʰíχida/ | thečhíȟila /tʰetʃʰíxila/ | ðakʰíðe /ðakʰíðe/ | mappinawa /mapːinawa/ | ǀʼán /ǀʼán/ | ayóóʼánóshní /ɑjóːʔɑ́nóʃníː/ | — /—/ |
| Дерево | čháŋ /tʃʰáŋ/ | čháŋ /tʃʰáŋ/ | žą́ /ʒã́/ | kaju /kaju/ | ǃaìh /ǃaìh/ | tsin /tsin/ | bashée /baʃe/ |
| Дім | thípi /tʰípi/ | thípi /tʰípi/ | cí /tsí/ | boyang /bojaŋ/ | tjù /tʃù/ | hooghan /hoːɣɑn/ | tipí /tipi/ |
| Собака | šúŋka /ʃúŋka/ | šúŋka /ʃúŋka/ | šǫ́ke /ʃṍke/ | asu /asu/ | ǂhòã /ᵑǂʰòã/ | łééchąąʼí /ɬéːtʃãːʔí/ | šixé /ʃixe/ |
| Кішка | igmúŋ /iɡmúŋ/ | igmúŋke /iɡmúŋke/ | įgðǫíka /ĩɡðũíka/ | mio /mio/ | ǃhòè /ᵑǃʰòè/ | mósí /mósí/ | — /—/ |
| Їсти | yúta /júta/ | yúta /júta/ | ðatʰé /ðatʰé/ | ma'ande /maʔande/ | ǃʼám /ǃʼám/ | yishą́ /jiʃã́ː/ | bua /bua/ |
| Пити | yatkáŋ /jatkáŋ/ | yatkáŋ /jatkáŋ/ | iðátʰǫ /iðátʰũ/ | minung /minuŋ/ | kxʼáí /kxʼái/ | yishdlą́ /jiʃtɬã́ː/ | — /—/ |
| Один | waŋžidaŋ /waŋʒidaŋ/ | waŋží /waŋʒí/ | wį́xci /wĩ́xtsi/ | mesa /mesa/ | nǀèʼè /ᵑǀèʼè/ | tʼááłáʼí /tʼɑ́ːɬɑ́ːʔí/ | asxuúa /asχua/ |
| Два | nųpa /nũpa/ | núŋpa /nṹpa/ | ðóⁿba /ðṍba/ | dua /dua/ | tsàn /tsã̀/ | naaki /nɑːkɪ/ | dúupe /duːpe/ |
| Привіт | háu /háu/ | háu /háu/ | Háwe /háwe/ | salama' ma'ondong /salamaʔ maʔondoŋ/ | mí kúrùwà /mí kúrùwà/ | yáʼátʼééh /jɑ́ːʔɑ́tʼéːh/ | áaxua /aaxua/ |
| Дякую | pidámayaye /pidámajaje/ | philámayaye /pʰilámajaje/ | Wíbthaxube /wíbθaxube/ | kuru' sumanga' /kuɾuʔ sumaŋaʔ/ | mí ǁʼàmà /mí ǁʼàmà/ | ahéheeʼ /ɑhéːheːʔ/ | — /—/ |
| Добрий | wašté /waʃté/ | wašté /waʃté/ | ðą́ /ðã́/ | macoa /matʃoa/ | ǀʼàn /ǀʼàn/ | yáʼátʼééh /jɑ́ːʔɑ́tʼéːh/ | aleé /ale/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.