Dha-Anywaa
Ануак
Nilo-Saharan
Anuak (Anywaa, autonymously Dha-Anywaa) is a Western Nilotic Lwoo language of the lower Sobat River basin straddling South Sudan (Upper Nile State, Pochalla County) and Ethiopia (Gambela Region). The Anuak community of approximately 250,000 people are traditionally cattle-keeping floodplain agriculturalists, distinguished from neighbouring Nuer (nus) by their settled-village social organisation around hereditary chiefs (kwaaro). Linguistically, Anuak shares Lwoo Western Nilotic features with sister languages Acholi (ach), Lango (laj), and Luo (luo) — including ATR vowel harmony with two harmonic sets, a complex tone system (typically 3-4 tone register), and verbal aspect-mood morphology. Reh's 1996 Anywa Language: Description and Internal Reconstructions is the major modern academic documentation. The Anuak community of Gambela Region was severely affected by the 2003 Gambela massacre and ongoing tensions with the Ethiopian state.
Де нею розмовляють
20 основних слів мовою Ануак
Вода
pii
/piː/
Вогонь
mac
/matʃ/
Сонце
ceeŋ
/tʃeːŋ/
Місяць
dwee
/dweː/
Мати
min
/min/
Батько
waad
/waːd/
Їсти
cam
/tʃam/
Пити
maath
/maːt̪/
Любов
mar
/mar/
Серце
cuny
/tʃuɲ/
Дерево
yat
/jat/
Дім
ot
/ot/
Собака
guok
/ɡuok/
Кішка
nyamur
/ɲamur/
Рука
cing
/tʃiŋ/
Око
waang
/waːŋ/
Привіт
mali
/mali/
Дякую
apwoyo
/apwojo/
Один
acel
/atʃel/
Добрий
ber
/ber/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Nilo-Saharan
| Значення | Ануак | Ачолі | Ланго | Луо | Нуер | Дінка | Луба-касаї |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | pii /piː/ | pii /piː/ | pii /piː/ | pi /pi/ | pi /pi/ | piu /piu/ | mâyi /maːji/ |
| Вогонь | mac /matʃ/ | mac /matʃ/ | mac /matʃ/ | mach /matʃ/ | mäc /mɛtʃ/ | mac /matʃ/ | kapia /kapia/ |
| Сонце | ceeŋ /tʃeːŋ/ | ceng /tʃeŋ/ | ceŋ /tʃeŋ/ | chieng' /tʃieŋ/ | caŋ /tʃaŋ/ | akɔ̈l /akɔl/ | dîba /diːba/ |
| Місяць | dwee /dweː/ | dwe /dwe/ | dwe /dwe/ | dwe /dwe/ | pay /paj/ | pɛɛi /pɛːi/ | ngondo /ŋɡondo/ |
| Мати | min /min/ | mego /meɡo/ | mego /meɡo/ | mama /mama/ | maar /maːr/ | man /man/ | mâmu /maːmu/ |
| Батько | waad /waːd/ | baba /baba/ | papo /papo/ | baba /baba/ | gwaar /ɡwaːr/ | wun /wun/ | tâtu /taːtu/ |
| Їсти | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | camo /tʃamo/ | chiemo /tʃiemo/ | cam /tʃam/ | cam /tʃam/ | kudia /kudia/ |
| Пити | maath /maːt̪/ | mat /mat/ | matho /matʰo/ | madho /maðo/ | math /mat̪/ | dek /dek/ | kunua /kunua/ |
| Любов | mar /mar/ | mar /mar/ | amara /amara/ | hera /hera/ | nhok /nok/ | nhiär /n̪iar/ | dinanga /dinaŋɡa/ |
| Серце | cuny /tʃuɲ/ | cwiny /tʃwiɲ/ | cwiny /tʃwiɲ/ | chuny /tʃuɲ/ | lëŋ /lɛŋ/ | piöu /piɔu/ | mucima /mut͡ʃima/ |
| Дерево | yat /jat/ | yat /jat/ | yat /jat/ | yath /jaθ/ | jïath /dʒiat̪/ | tim /tim/ | mutshi /mut͡ʃi/ |
| Дім | ot /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | ot /ot/ | dööl /dɔːl/ | ɣöt /ɣɔt/ | nzubu /nzubu/ |
| Собака | guok /ɡuok/ | gwok /ɡʷok/ | gwok /ɡwok/ | guok /ɡuok/ | jiek /dʒiek/ | jɔ̈ŋ /dʒɔŋ/ | mbwa /mbwa/ |
| Кішка | nyamur /ɲamur/ | ngabu /ŋabu/ | mbweko /mbweko/ | paka /paka/ | gec /ɡetʃ/ | gec /ɡetʃ/ | nyao /ɲao/ |
| Рука | cing /tʃiŋ/ | cing /tʃiŋ/ | cing /tʃiŋ/ | lwedo /lwedo/ | tet /tet/ | cin /tʃin/ | tshianza /t͡ʃianza/ |
| Око | waang /waːŋ/ | wang /waŋ/ | waŋ /waŋ/ | wang' /waŋ/ | wäk /wɛk/ | nyin /ɲin/ | dîsu /diːsu/ |
| Привіт | mali /mali/ | itye nining /itje niniŋ/ | itye nining /itje niniŋ/ | misawa /misawa/ | malɛ /malɛ/ | ke yïn /ke jin/ | moyo /mojo/ |
| Дякую | apwoyo /apwojo/ | apwoyo /apwojo/ | apwoyo /apwojo/ | erokamano /erokamano/ | lɛrnyä /lɛɾɲa/ | alanyiek /alaɲiek/ | tuasakidila /tuasakidila/ |
| Один | acel /atʃel/ | acel /atʃel/ | acel /atʃel/ | achiel /atʃiel/ | kɛl /kɛl/ | tök /tɔk/ | umue /umue/ |
| Добрий | ber /ber/ | ber /ber/ | ber /ber/ | maber /maber/ | gɔaa /ɡɔaː/ | piath /piat̪/ | bimpe /bimpe/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.