Runasimi
ภาษาเกชัว
เกชัว
ภาษาเกชัว (รหัสภาษามหภาค ISO 639-3: que) เป็นตระกูลหรือความต่อเนื่องของภาษาใกล้เคียงที่ใช้ตามแนวเทือกเขาแอนดีส ตั้งแต่โคลอมเบียใต้และเอกวาดอร์ ผ่านเปรูและโบลิเวีย ไปจนถึงอาร์เจนตินาเหนือและชิลี รูปแปรภูมิภาค เช่น คิชวาเอกวาดอร์ รูปแปรเปรูกลาง และเกชัวใต้ อาจต่างกันจนจำกัดความเข้าใจระหว่างกัน ดังนั้นเกชัวจึงมิใช่ภาษาเดียวที่เป็นเนื้อเดียว และไม่ได้ใช้ชื่อ “Runa Simi” ทุกแห่ง ภาษาเกชัวแพร่ขยายทั้งก่อนและระหว่างจักรวรรดิอินคา และต่อมาใช้เป็นภาษากลางเผยแผ่ศาสนาในยุคอาณานิคม แต่ประวัติซับซ้อนกว่าการสืบจากมาตรฐานกุสโกเดียว โดยทั่วไปเป็นภาษาคำติดต่อแบบเติมปัจจัยท้าย นิยมลำดับประธาน–กรรม–กริยา และมักระบุหลักฐานหรือแหล่งข้อมูล โดยรายละเอียดต่างกันตามสาขา อักขรวิธีละตินและการรับรองต่างกันตามประเทศ เปรูรับรองในพื้นที่ที่ใช้เป็นหลัก โบลิเวียนับเป็นภาษาชนพื้นเมืองทางการ และเอกวาดอร์ให้คิชวามีสถานะทางการสำหรับความสัมพันธ์ข้ามวัฒนธรรม
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ภาษาเกชัว
น้ำ
yaku
/jaku/
ไฟ
nina
/nina/
ดวงอาทิตย์
inti
/inti/
ดวงจันทร์
killa
/kiʎa/
ดาว
quyllur
/ˈqojʎʊr/
แม่
mama
/mama/
พ่อ
tayta
/tajta/
ฉัน
ñuqa
/ˈɲʊqa/
คุณ
qam
/qam/
ชื่อ
suti
/ˈsuti/
ตา
ñawi
/ɲawi/
มือ
maki
/maki/
ใจ
sunqu
/suŋqu/
รัก
munay
/munaj/
ต้นไม้
sacha
/satʃa/
บ้าน
wasi
/wasi/
หมา
allqu
/aʎqu/
แมว
misi
/misi/
กิน
mikhuy
/mikʰuj/
ดื่ม
upyay
/upjaj/
หนึ่ง
huk
/huk/
สอง
iskay
/ˈiskaj/
สวัสดี
allillanchu
/aʎiʎantʃu/
ขอบคุณ
sulpayki
/sulpajki/
ดี
allin
/aʎin/
นกคัคคู
chikwan
/ˈtʃikwan/
แหล่งข้อมูล
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล Quechuan ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ภาษาเกชัว | ภาษาเกชัวอายาคูโช | ภาษาเกชวาคลาสสิก | ภาษาคูซโกเกชัว | ภาษาไอย์มารา | ภาษาฮาการู | ปาเปียเมนโต |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | unu /unu/ | uma /uma/ | uma /uma/ | awa /awa/ |
| ไฟ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | kandela /kandela/ |
| ดวงอาทิตย์ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | solo /solo/ |
| ดวงจันทร์ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | phaxsi /pʰaχsi/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | luna /luna/ |
| ดาว | quyllur /ˈqojʎʊr/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /qojʎur/ | quyllur /ˈqojʎur/ | warawara /waɾawaɾa/ | wara /waɾa/ | strea /ˈstre.a/ |
| แม่ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| พ่อ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ | awki /awki/ | tata /tata/ |
| ฉัน | ñuqa /ˈɲʊqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ɲoqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | naya /naja/ | naya /naja/ | mi /mi/ |
| คุณ | qam /qam/ | qam /qam/ | qam /qam/ | qan /qan/ | juma /huma/ | juma /huma/ | bo /bo/ |
| ชื่อ | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | suti /suti/ | nòmber /ˈnɔmbər/ |
| ตา | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | wowo /wowo/ |
| มือ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | man /man/ |
| ใจ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | chuyma /tʃujma/ | chuyma /tʃujma/ | kurason /kurason/ |
| รัก | munay /munaj/ | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | amor /amor/ |
| ต้นไม้ | sacha /satʃa/ | sacha /satʃa/ | sach'a /satʃʼa/ | sachʼa /satʃʼa/ | quqa /quqa/ | qhura /qʰuɾa/ | palu /palu/ |
| บ้าน | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | uta /uta/ | uta /uta/ | kas /kas/ |
| หมา | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | anu /anu/ | anu /anu/ | kacho /katʃo/ |
| แมว | misi /misi/ | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | phisi /pʰisi/ | phishi /pʰiʃi/ | pushi /puʃi/ |
| กิน | mikhuy /mikʰuj/ | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mankaña /mankaɲa/ | kome /kome/ |
| ดื่ม | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | bebe /bebe/ |
| หนึ่ง | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | maya /maja/ | maya /maja/ | un /un/ |
| สอง | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /iskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | paya /paja/ | paya /paja/ | dos /dos/ |
| สวัสดี | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | kamisaki /kamisaki/ | kamishti /kamiʃti/ | bon dia /bon dia/ |
| ขอบคุณ | sulpayki /sulpajki/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | yuspaa /juspaː/ | danki /daŋki/ |
| ดี | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | suma /suma/ | shuma /ʃuma/ | bon /bon/ |
| นกคัคคู | chikwan /ˈtʃikwan/ | — | — | — | — | — | — |
เปรียบเทียบลำดับคำ
เปรียบเทียบกับภาษาหลักของโลก
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก