Kreyòl ayisyen
ครีโอลเฮติ
ครีโอลฐานฝรั่งเศส
ภาษาเฮติครีโอล (Kreyòl ayisyen; ISO 639-3: hat) เป็นภาษาหลักของชาวเฮติเกือบทั้งหมด และยังใช้ในชุมชนพลัดถิ่นขนาดใหญ่ด้วย ภาษานี้พัฒนาขึ้นในแซ็งโดแม็งก์ยุคอาณานิคมจากการสัมผัสระหว่างภาษาฝรั่งเศสรูปแปรต่าง ๆ กับภาษาที่ชาวแอฟริกันผู้ถูกกดเป็นทาสพูด คำศัพท์ส่วนใหญ่มีที่มาจากฝรั่งเศส แต่ไวยากรณ์ไม่อาจลดทอนเป็น “ภาษาฝรั่งเศสที่ผิด” หรือเป็นเพียงรายชื่อภาษาพื้นฐานแอฟริกัน โครงสร้างเด่นมีตัวบ่งชี้กาล–มาลา–การณ์ลักษณะหน้ากริยา เช่น te และ ap กับคำนำหน้านามชี้เฉพาะหลังนามที่เปลี่ยนรูปตามเสียงรอบข้าง รัฐธรรมนูญเฮติ ค.ศ. 1987 ให้สถานะภาษาราชการร่วมกับฝรั่งเศส อักขรวิธีละตินมาตรฐานที่ยึดหน่วยเสียงเป็นหลักมีมาตั้งแต่ ค.ศ. 1979 และใช้ในวรรณกรรม การกระจายเสียง ศาสนา และการศึกษามากขึ้น แม้ภาษาฝรั่งเศสยังมีศักดิ์ศรีทางสถาบันสูง
พื้นที่ที่ใช้
31 คำหลักใน ครีโอลเฮติ
น้ำ
dlo
/dlo/
ไฟ
dife
/dife/
ดวงอาทิตย์
solèy
/sɔlɛj/
ดวงจันทร์
lalin
/lalin/
ดาว
zetwal
/zetwal/
แม่
manman
/mɑ̃mɑ̃/
พ่อ
papa
/papa/
ฉัน
mwen
/mwɛ̃/
คุณ
ou
/u/
ชื่อ
non
/nɔ̃/
ตา
je
/ʒe/
มือ
men
/mɛ̃/
ใจ
kè
/kɛ/
รัก
lanmou
/lɑ̃mu/
ต้นไม้
pyebwa
/pjebwa/
บ้าน
kay
/kaj/
หมา
chen
/ʃɛ̃/
แมว
chat
/ʃat/
กิน
manje
/mɑ̃ʒe/
ดื่ม
bwè
/bwɛ/
หนึ่ง
youn
/jun/
สอง
de
/de/
สวัสดี
bonjou
/bɔ̃ʒu/
ขอบคุณ
mèsi
/mɛsi/
ดี
bon
/bɔ̃/
คอมพิวเตอร์
òdinatè
/ɔdinaˈtɛ/
แหล่งข้อมูล
เปรียบเทียบคำศัพท์
เปรียบเทียบกับภาษาตระกูล French-based creole ที่เกี่ยวข้อง
| ความหมาย | ครีโอลเฮติ | ภาษาครีโอลเซนต์ลูเซีย | ภาษาครีโอลฝรั่งเศสเกียนา | ภาษาครีโอลกวาเดอลูป | ภาษาครีโอลเรอูนียง | ภาษาครีโอลเซเชลส์ | ภาษาครีโอลมอริเชียส |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| น้ำ | dlo /dlo/ | dlo /dlo/ | dlo /dlo/ | dlo /dlo/ | dlo /dlo/ | delo /delo/ | dilo /dilo/ |
| ไฟ | dife /dife/ | difé /dife/ | dife /dife/ | difé /dife/ | dofé /dofe/ | dife /dife/ | dife /dife/ |
| ดวงอาทิตย์ | solèy /sɔlɛj/ | solèy /solɛj/ | solèy /sɔlɛj/ | solèy /solɛj/ | soley /solej/ | soley /solej/ | soley /solej/ |
| ดวงจันทร์ | lalin /lalin/ | lalin /lalin/ | lalin /lalin/ | lalin /lalin/ | lalinn /lalin/ | lalin /lalin/ | lalinn /lalin/ |
| ดาว | zetwal /zetwal/ | zetwal /zetwal/ | zetwal /zetwal/ | zétwal /zetwal/ | zétoil /zetwal/ | zetwal /zetwal/ | zetwal /zetwal/ |
| แม่ | manman /mɑ̃mɑ̃/ | manman /mɑ̃mɑ̃/ | manman /mɑ̃mɑ̃/ | manman /mãmã/ | manmon /mãmõ/ | manman /mãmã/ | mama /mama/ |
| พ่อ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ | papa /papa/ |
| ฉัน | mwen /mwɛ̃/ | mwen /mwɛ̃/ | mo /mo/ | an /ã/ | mwin /mwɛ̃/ | mon /mɔ̃/ | mo /mo/ |
| คุณ | ou /u/ | ou /u/ | to /to/ | ou /u/ | ou /u/ | ou /u/ | to /to/ |
| ชื่อ | non /nɔ̃/ | non /nõ/ | non /nɔ̃/ | non /nɔ̃/ | nom /nɔm/ | non /nɔ̃/ | nom /nom/ |
| ตา | je /ʒe/ | zié /zje/ | zye /zje/ | zyé /zje/ | zié /zje/ | lizye /lizje/ | lizie /lizje/ |
| มือ | men /mɛ̃/ | lanmen /lɑ̃mɛn/ | men /mɛn/ | men /mɛ̃/ | lamin /lamɛ̃/ | lanmen /lãmɛ̃/ | lame /lame/ |
| ใจ | kè /kɛ/ | tjè /tʃɛ/ | kè /kɛ/ | kè /kɛ/ | ker /kɛʁ/ | leker /lekeʁ/ | leker /lekeɾ/ |
| รัก | lanmou /lɑ̃mu/ | anmou /ɑ̃mu/ | renmen /rɛ̃mɛn/ | lanmou /lãmu/ | lamour /lamuʁ/ | lanmour /lãmuʁ/ | lamour /lamuɾ/ |
| ต้นไม้ | pyebwa /pjebwa/ | piébwa /pjebwa/ | bwa /bwa/ | pyé bwa /pje bwa/ | pyébwa /pjebwa/ | pye dibwa /pje dibwa/ | pye /pje/ |
| บ้าน | kay /kaj/ | kay /kaj/ | kaz /kaz/ | kaz /kaz/ | kaz /kaz/ | lakaz /lakaz/ | lakaz /lakaz/ |
| หมา | chen /ʃɛ̃/ | chyen /tʃjɛn/ | chen /ʃɛ̃/ | chyen /ʃjɛ̃/ | lisien /lisjɛ̃/ | lisyen /lisjɛ̃/ | lisien /lisjɛ̃/ |
| แมว | chat /ʃat/ | chat /tʃa/ | chat /ʃa/ | chat /ʃat/ | shat /ʃat/ | sat /sat/ | sat /sat/ |
| กิน | manje /mɑ̃ʒe/ | manjé /mɑ̃ʒe/ | manjé /mɑ̃ʒe/ | manjé /mãʒe/ | manz /mãz/ | manze /mãze/ | manze /mãze/ |
| ดื่ม | bwè /bwɛ/ | bwè /bwɛ/ | bwè /bwɛ/ | bwè /bwɛ/ | bwar /bwaʁ/ | bwar /bwaʁ/ | bwar /bwaɾ/ |
| หนึ่ง | youn /jun/ | yonn /jɔn/ | youn /jun/ | yonn /jõn/ | inn /in/ | enn /ɛn/ | enn /ɛn/ |
| สอง | de /de/ | dé /de/ | de /de/ | dé /de/ | de /de/ | de /de/ | de /de/ |
| สวัสดี | bonjou /bɔ̃ʒu/ | bonjou /bɔ̃ʒu/ | bonjou /bõʒu/ | bonjou /bõʒu/ | bonzour /bõzuʁ/ | bonzour /bõzuʁ/ | bonzour /bõzuɾ/ |
| ขอบคุณ | mèsi /mɛsi/ | mèsi /mɛsi/ | mèsi /mɛsi/ | mèsi /mɛsi/ | mersi /mɛʁsi/ | mersi /mɛʁsi/ | mersi /meɾsi/ |
| ดี | bon /bɔ̃/ | bon /bɔ̃/ | bon /bõ/ | bon /bõ/ | bon /bõ/ | bon /bõ/ | bon /bõ/ |
| คอมพิวเตอร์ | òdinatè /ɔdinaˈtɛ/ | — | — | — | — | — | — |
เปรียบเทียบลำดับคำ
เปรียบเทียบกับภาษาหลักของโลก
ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก