Maya tʼaan
Kimaya cha Yucatec
Kimaya (Yucatecan)
Kimaya cha Yucatec ni lugha kubwa zaidi ya Kimaya nchini Mexico, eneo la wazungumzaji asili ni Rasi ya Yucatán. Ni ya kawaida adimu kwa lugha za Kimaya kuwa na toni (juu/chini), na inahifadhi msamiati mkubwa wa asili wa Kimaya.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kimaya cha Yucatec
Maji
jaʼ
/haʔ/
Moto
kʼáakʼ
/kʼaːkʼ/
Jua
kʼiin
/kʼiːn/
Mwezi
uj
/uh/
Nyota
eekʼ
/eːkʼ/
Mama
naʼ
/naʔ/
Baba
taata
/taːta/
Mimi
teen
/teːn/
Wewe
teech
/teːtʃ/
Jina
kʼaabaʼ
/kʼaːɓaʔ/
Jicho
ich
/itʃ/
Mkono
kʼabʼ
/kʼaɓ/
Moyo
puksiʼikʼal
/puksiʔikʼal/
Upendo
yaakuntej
/jaːkunteh/
Mti
cheʼ
/tʃeʔ/
Nyumba
naj
/nah/
Mbwa
peekʼ
/peːkʼ/
Paka
miis
/miːs/
Kula
jaant
/haːnt/
Kunywa
ukʼul
/ukʼul/
Moja
jun
/hun/
Mbili
kaʼ
/kaʔ/
Habari
baʼax ka waʼalik
/baʔaʃ ka waʔalik/
Asante
dios boʼotik
/dios boʔotik/
Nzuri
maʼalob
/maʔalob/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Mayan (Yucatecan) zinazohusiana
| Maana | Kimaya cha Yucatec | Kiitza | Kimaya cha Kale | Kichontal cha Tabasco | Kitojolabal | Kichol | Kitzeltal |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ |
| Moto | kʼáakʼ /kʼaːkʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼahkʼ /kʼahkʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼajk /kʼahk/ | kʼajkʼ /kʼahkʼ/ |
| Jua | kʼiin /kʼiːn/ | kʼin /kʼin/ | kʼin /kʼin/ | kʼin /kʼin/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | kʼiñ /kʼiɲ/ | kʼajkʼal /kʼahkʼal/ |
| Mwezi | uj /uh/ | uj /uh/ | uh /uh/ | ä /æ/ | ixaw /iʃaw/ | uw /uw/ | u /u/ |
| Nyota | eekʼ /eːkʼ/ | ekʼ /ekʼ/ | ek' /eːkʼ/ | ekʼ /ʔekʼ/ | kʼanal /kʼanal/ | ekʼ /ʔekʼ/ | ekʼ /ekʼ/ |
| Mama | naʼ /naʔ/ | naʼ /naʔ/ | naʼ /naʔ/ | naʼ /naʔ/ | nan /nan/ | ñaʼ /ɲaʔ/ | meʼ /meʔ/ |
| Baba | taata /taːta/ | tat /tat/ | yuum /juːm/ | tat /tat/ | tat /tat/ | tat /tat/ | tat /tat/ |
| Mimi | teen /teːn/ | ten /ten/ | hiin /hiːn/ | noʼon /noʔon/ | keʼn /keʔn/ | joñoñ /hoɲoɲ/ | joʼon /hoʔon/ |
| Wewe | teech /teːtʃ/ | tech /tetʃ/ | hat /hat/ | neʼet /neʔet/ | weʼn /weʔn/ | jatyet /hatʲet/ | jaʼat /haʔat/ |
| Jina | kʼaabaʼ /kʼaːɓaʔ/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | k'aba' /kʼaˈɓaʔ/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | biil /ɓiːl/ |
| Jicho | ich /itʃ/ | ich /itʃ/ | ich /itʃ/ | wich /witʃ/ | satej /sateh/ | wut /wut/ | sit /sit/ |
| Mkono | kʼabʼ /kʼaɓ/ | kʼab /kʼab/ | kʼab /kʼab/ | kʼä /kʼæ/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | kʼab /kʼab/ |
| Moyo | puksiʼikʼal /puksiʔikʼal/ | pukʼsikʼal /pukʼsikʼal/ | pixan /piʃan/ | pixan /piʃan/ | altzil /altsil/ | pusʼikʼal /pusʼikʼal/ | oʼtan /oʔtan/ |
| Upendo | yaakuntej /jaːkunteh/ | yakunti /jakunti/ | yaah /jaːh/ | kʼuxbe /kʼuʃbe/ | skʼana /skʼana/ | kʼuxbiñ /kʼuʃbiɲ/ | kʼanbey /kʼanbej/ |
| Mti | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ |
| Nyumba | naj /nah/ | nah /nah/ | otoch /otoːtʃ/ | otot /otot/ | naj /nah/ | otyot /otjot/ | na /na/ |
| Mbwa | peekʼ /peːkʼ/ | pekʼ /pekʼ/ | peekʼ /peːkʼ/ | pekʼ /pekʼ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ |
| Paka | miis /miːs/ | mis /mis/ | miis /miːs/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ |
| Kula | jaant /haːnt/ | jant /hant/ | weʼ /weʔ/ | weʼ /weʔ/ | waʼel /waʔel/ | kʼux /kʼuʃ/ | weʼel /weʔel/ |
| Kunywa | ukʼul /ukʼul/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼe /ukʼe/ | ukʼ /ukʼ/ | ucʼ /utsʼ/ | uchʼel /utʃʼel/ |
| Moja | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | un /un/ | jun /hun/ | juñ /huɲ/ | jun /xun/ |
| Mbili | kaʼ /kaʔ/ | kaʼ /kaʔ/ | cha' /tʃaʔ/ | chaʼ /tʃaʔ/ | chabʼ /tʃaɓ/ | chaʼ /tʃaʔ/ | cheb /tʃeb/ |
| Habari | baʼax ka waʼalik /baʔaʃ ka waʔalik/ | bʼix a tʼan /biʃ a tʼan/ | bix a beel /biʃ a beːl/ | bin a bel /bin a bel/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | kabʼ /kaɓ/ | banti winik /banti winik/ |
| Asante | dios boʼotik /dios boʔotik/ | dios bʼotik /dios botik/ | nibʼoolal /nibʼoːlal/ | dios boʼtik /dios boʔtik/ | yuj /juh/ | wokox /wokoʃ/ | wokol awal /wokol awal/ |
| Nzuri | maʼalob /maʔalob/ | malobʼ /malob/ | utz /uts/ | tsʼak /tsʼak/ | lek /lek/ | utsat /utsat/ | lek /lek/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.