Walmajarri
Kiwalmajarri
Pama-Nyunga (Ngumpin-Yapa)
Lugha ya Ngumpin-Yapa (Pama-Nyungan) ya Jangwa Kubwa la Mchanga na Bonde la Fitzroy. Kiwalmajarri kina uergativ uliogawanyika — viwakilishi vinafuata mpangilio wa nominative-accusative ilhali nomino ni ergative-absolutive — na hutumia mfumo tajiri wa vibambo viwakilishi vifungwavyo vinavyoambatana na kitenzi kisaidizi cha nafasi ya pili, alama bainifu ya lugha za Ngumpin-Yapa.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiwalmajarri
Maji
ngapa
/ˈŋapa/
Moto
warlu
/ˈwaɭu/
Jua
ngalyarra
/ŋaˈʎara/
Mwezi
pira
/ˈpira/
Nyota
wirl
/wiɭ/
Mama
ngamaji
/ŋaˈmaɟi/
Baba
kirta
/ˈkiʈa/
Mimi
ngaju
/ŋaɟu/
Wewe
nyuntu
/ɲuntu/
Jina
yini
/jini/
Jicho
purlka
/ˈpuɭka/
Mkono
marnin
/ˈmaɳin/
Moyo
kurturlu
/kuɭˈtuɭu/
Upendo
—
/—/
Mti
watiya
/waˈtija/
Nyumba
ngurra
/ˈŋura/
Mbwa
kunyarr
/kuˈɲar/
Paka
—
/—/
Kula
nga-
/ŋa/
Kunywa
nga-
/ŋa/
Moja
kanyjarra
/kaɲˈɟara/
Mbili
kujarra
/kuɟara/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Nzuri
ngurnu
/ˈŋuɳu/
Vyanzo
- Hudson, Joyce (1978) The Core of Walmatjari Grammar. AIAS, Canberra.
- Richards, Eirlys & Hudson, Joyce (1990) Walmajarri–English Dictionary. SIL.
- Glottolog: Walmajarri
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Pama-Nyungan (Ngumpin-Yapa) zinazohusiana
| Maana | Kiwalmajarri | Kiwarlpiri | Kimartu Wangka | Kidyirbal | Kiwarnman | Kimakasae | Kinhanda |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ngapa /ˈŋapa/ | ngapa /ŋapa/ | kapi /kapi/ | bana /ˈbana/ | kapi /kapi/ | ira /ˈira/ | kapi /kapi/ |
| Moto | warlu /ˈwaɭu/ | warlu /waɭu/ | waru /waɾu/ | buni /ˈbuni/ | waru /waɻu/ | ata /ˈata/ | warla /waɻla/ |
| Jua | ngalyarra /ŋaˈʎara/ | wanta /wanta/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | garri /ˈɡari/ | tjirntu /cinʈu/ | watu /ˈwatu/ | wurʼa /wuɾʔa/ |
| Mwezi | pira /ˈpira/ | pira /piɻa/ | kayalany /kajalaɲ/ | gagara /ɡaˈɡara/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | uru /ˈuru/ | kanyala /kaɲala/ |
| Nyota | wirl /wiɭ/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | piriny /piriɲ/ | gijiny /ɡiɟiɲ/ | biyi /biji/ | ipi /ipi/ | indiya /indija/ |
| Mama | ngamaji /ŋaˈmaɟi/ | ngati /ŋati/ | yakaji /jakaɟi/ | gumbu /ˈɡumbu/ | ngama /ŋama/ | ina /ˈina/ | ngamaji /ŋamadʒi/ |
| Baba | kirta /ˈkiʈa/ | kirda /kiɖa/ | mama /mama/ | ngumi /ˈŋumi/ | kirrki /kiɻki/ | baba /ˈbaba/ | kuthurra /kutʰuɻa/ |
| Mimi | ngaju /ŋaɟu/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayu /ŋaju/ | ngaja /ŋaɟa/ | ngayu /ŋaju/ | ani /ani/ | ngayi /ŋaji/ |
| Wewe | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nginda /ŋinda/ | nyuntu /ɲuntu/ | ai /ai/ | nyini /ɲini/ |
| Jina | yini /jini/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ | yidyi /jiɟi/ | yini /jini/ | naran /naran/ | yini /jini/ |
| Jicho | purlka /ˈpuɭka/ | milpa /milpa/ | kuru /kuɾu/ | jili /ˈɟili/ | kuru /kuɻu/ | nana /ˈnana/ | kuru /kuɻu/ |
| Mkono | marnin /ˈmaɳin/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɾa/ | mala /ˈmala/ | mara /maɻa/ | tana /ˈtana/ | mara /maɻa/ |
| Moyo | kurturlu /kuɭˈtuɭu/ | wankaru /waŋkaɻu/ | kurtu /kʊɻʈu/ | mugu /ˈmuɡu/ | kurda /kuɖa/ | — /—/ | pulpara /pulpaɻa/ |
| Upendo | — /—/ | nyangu /ɲaŋu/ | mukulyu /mukuʎu/ | — /—/ | kanyji /kaɲɟi/ | — /—/ | kanyji /kaɲdʒi/ |
| Mti | watiya /waˈtija/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | yugu /ˈjuɡu/ | watiya /watija/ | ate /ˈate/ | parntany /paɳʈaɲ/ |
| Nyumba | ngurra /ˈŋura/ | ngurra /ŋura/ | ngurra /ŋura/ | mija /ˈmiɟa/ | ngurra /ŋuɻa/ | oma /ˈoma/ | nhurra /ɳuɻa/ |
| Mbwa | kunyarr /kuˈɲar/ | jarntu /caɳʈu/ | papa /papa/ | guda /ˈɡuda/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | defa /ˈdɛfa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ |
| Paka | — /—/ | mungalpa /muŋalpa/ | — /—/ | — /—/ | ngarda /ŋaɖa/ | — /—/ | paka /paka/ |
| Kula | nga- /ŋa/ | ngarni /ŋaɳi/ | ngalku- /ŋalku/ | janganyu /ɟaŋˈaɲu/ | ngarra /ŋaɻa/ | nawa /ˈnawa/ | ngarna /ŋaɻna/ |
| Kunywa | nga- /ŋa/ | purrami /purami/ | tjiki- /cɪki/ | jiwuli /ɟiˈwuli/ | nyaa /ɲaː/ | gehe /ˈɡɛhɛ/ | nyuna /ɲuna/ |
| Moja | kanyjarra /kaɲˈɟara/ | jinta /cinta/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | yara /ˈjara/ | kuyu /kuju/ | u /ʔu/ | kuyu /kuju/ |
| Mbili | kujarra /kuɟara/ | jirrama /ɟiɾama/ | kujarra /kucara/ | bulgany /bulɡaɲ/ | kujarra /kuɟara/ | lolae /loˈlae/ | wuthada /wut̪aɖa/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | ngurnu /ˈŋuɳu/ | ngurrju /ŋurcu/ | palya /paʎa/ | — /—/ | palya /paʎa/ | rau /rau/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.