Xitsonga
Kitsonga
Atlantic-Congo (Bantu, Tswa-Ronga)
Kitsonga (Xitsonga) ni mojawapo ya lugha 11 rasmi za Afrika Kusini na huzungumzwa pia kwa wingi kusini mwa Msumbiji. Ina sauti za kupiga miluzi /ʃʷ/ /ʒʷ/ na sauti maalum ya mfyatuko wa midomo-meno (labiodental flap).
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kitsonga
Maji
mati
/mati/
Moto
ndzilo
/ndzilo/
Jua
dyambu
/dʒambu/
Mwezi
n'weti
/ŋweti/
Mama
manana
/manana/
Baba
tatana
/tatana/
Kula
ku dya
/ku dʒa/
Kunywa
ku nwa
/ku nwa/
Upendo
rirhandzu
/riɾandzu/
Moyo
mbilu
/mbilu/
Mti
nsinya
/nsiɲa/
Nyumba
yindlu
/jindɮu/
Mbwa
mbyana
/mbjana/
Paka
mangoyi
/maŋɡoji/
Mkono
voko
/voko/
Jicho
tihlo
/tiɬo/
Habari
avuxeni
/avuʃeni/
Asante
inkomu
/iŋkomu/
Moja
rin'we
/riŋwe/
Nzuri
kahle
/kaɬe/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu, Tswa-Ronga) zinazohusiana
| Maana | Kitsonga | Kilozi | Kindebele cha Kaskazini | Kikongo | Kinyankole | Kiswati | Kindebele cha Kusini |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | mati /mati/ | mezi /mezi/ | amanzi /amanzi/ | maza /maza/ | amaizi /amaizi/ | emanti /emanti/ | amanzi /amanzi/ |
| Moto | ndzilo /ndzilo/ | mulilo /mulilo/ | umlilo /umlilo/ | tiya /tija/ | omuriro /omuriro/ | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ |
| Jua | dyambu /dʒambu/ | lizazi /lizazi/ | ilanga /ilaŋɡa/ | ntangu /ntaŋɡu/ | izooba /izoːba/ | lilanga /lilaŋɡa/ | ilanga /ilaŋɡa/ |
| Mwezi | n'weti /ŋweti/ | kweli /kweli/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | ngonda /ŋɡonda/ | omwezi /omwezi/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaŋɡa/ |
| Mama | manana /manana/ | ma /ma/ | umama /umama/ | mama /mama/ | maawe /maːwe/ | make /make/ | umma /umma/ |
| Baba | tatana /tatana/ | ndate /ndate/ | ubaba /uɓaɓa/ | tata /tata/ | tata /tata/ | babe /ɓaɓe/ | ubaba /uɓaɓa/ |
| Kula | ku dya /ku dʒa/ | kuca /kut͡sa/ | ukudla /ukuɮa/ | ku dia /ku dja/ | kurya /kurja/ | kudla /kuɮa/ | ukudla /ukuɮa/ |
| Kunywa | ku nwa /ku nwa/ | kunwa /kunwa/ | ukunatha /ukunatʰa/ | ku nua /ku nua/ | kunywa /kuɲwa/ | kunatsa /kunatsa/ | ukusela /ukusela/ |
| Upendo | rirhandzu /riɾandzu/ | lilato /lilato/ | uthando /utʰando/ | zola /zola/ | rukundo /rukundo/ | lutsandvo /luʦandwo/ | ithando /itʰando/ |
| Moyo | mbilu /mbilu/ | pilu /pilu/ | inhliziyo /inɬizijo/ | ntima /ntima/ | omutima /omutima/ | inhlitiyo /inɬitijo/ | ihliziyo /iɬizijo/ |
| Mti | nsinya /nsiɲa/ | kota /kota/ | isihlahla /isiɬaɬa/ | nti /nti/ | omuti /omuti/ | sihlahla /siɬaɬa/ | umuthi /umutʰi/ |
| Nyumba | yindlu /jindɮu/ | ndu /ndu/ | indlu /indɮu/ | nzo /nzo/ | enju /endʒu/ | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ |
| Mbwa | mbyana /mbjana/ | nja /ndʒa/ | inja /indʒa/ | mbwa /mbwa/ | embwa /embwa/ | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ |
| Paka | mangoyi /maŋɡoji/ | kaze /kaze/ | ikati /ikati/ | nyau /ɲau/ | kapa /kapa/ | likati /likati/ | ikati /ikati/ |
| Mkono | voko /voko/ | lizoho /lizoho/ | isandla /isandɮa/ | koko /koko/ | omukono /omukono/ | sandla /sandɮa/ | isandla /isandɮa/ |
| Jicho | tihlo /tiɬo/ | liito /liːto/ | ilihlo /iliɬo/ | disu /disu/ | eriiso /eriːso/ | liso /liso/ | ihlo /iɬo/ |
| Habari | avuxeni /avuʃeni/ | eni sha /ɛni ʃa/ | salibonani /saliɓonani/ | mboté /mbote/ | agandi /aɡandi/ | sawubona /sawuɓona/ | lotjhani /lotʃʰani/ |
| Asante | inkomu /iŋkomu/ | nitumezi /nitumezi/ | ngiyabonga /ŋijaɓoŋɡa/ | matondo /matondo/ | webare /webare/ | ngiyabonga /ŋijaɓoŋɡa/ | ngiyathokoza /ŋijatʰokoza/ |
| Moja | rin'we /riŋwe/ | nyinwi /ɲiŋʷi/ | nye /ɲe/ | mosi /mosi/ | emwe /emwe/ | kunye /kuɲe/ | nye /ɲe/ |
| Nzuri | kahle /kaɬe/ | nde /nde/ | kuhle /kuɬe/ | mbote /mbote/ | kirungi /kiruŋɡi/ | kuhle /kuɬe/ | kuhle /kuɬe/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.