isiNdebele
Kindebele cha Kaskazini
Atlantic-Congo (Bantu, Nguni)
Northern Ndebele (isiNdebele) is the main Nguni Bantu language of Zimbabwe, spoken predominantly in Matabeleland with Bulawayo as its cultural centre. It descends from a 19th-century migration of Mzilikazi's Nguni people from northern South Africa, making it closely related to Zulu (zu). Distinct from Southern Ndebele (nbl) of South Africa, which split off earlier and developed under different contact conditions. Recognised as one of Zimbabwe's 16 official languages under the 2013 constitution.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kindebele cha Kaskazini
Maji
amanzi
/amanzi/
Moto
umlilo
/umlilo/
Jua
ilanga
/ilaŋɡa/
Mwezi
inyanga
/iɲaŋɡa/
Mama
umama
/umama/
Baba
ubaba
/uɓaɓa/
Kula
ukudla
/ukuɮa/
Kunywa
ukunatha
/ukunatʰa/
Upendo
uthando
/utʰando/
Moyo
inhliziyo
/inɬizijo/
Mti
isihlahla
/isiɬaɬa/
Nyumba
indlu
/indɮu/
Mbwa
inja
/indʒa/
Paka
ikati
/ikati/
Mkono
isandla
/isandɮa/
Jicho
ilihlo
/iliɬo/
Habari
salibonani
/saliɓonani/
Asante
ngiyabonga
/ŋijaɓoŋɡa/
Moja
nye
/ɲe/
Nzuri
kuhle
/kuɬe/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu, Nguni) zinazohusiana
| Maana | Kindebele cha Kaskazini | Kizulu | Kindebele cha Kusini | Kiswati | Kixhosa | Kitsonga | Kirundi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | amanzi /amanzi/ | amanzi /amanzi/ | amanzi /amanzi/ | emanti /emanti/ | amanzi /amaːnzi/ | mati /mati/ | amazi /amaːzi/ |
| Moto | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | ndzilo /ndzilo/ | umuriro /umuɾiɾo/ |
| Jua | ilanga /ilaŋɡa/ | ilanga /ilaŋɡa/ | ilanga /ilaŋɡa/ | lilanga /lilaŋɡa/ | ilanga /ilaːŋɡa/ | dyambu /dʒambu/ | izuba /izuba/ |
| Mwezi | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaːŋɡa/ | n'weti /ŋweti/ | ukwezi /ukwezi/ |
| Mama | umama /umama/ | umama /umama/ | umma /umma/ | make /make/ | umama /umaːma/ | manana /manana/ | mama /maːma/ |
| Baba | ubaba /uɓaɓa/ | ubaba /uɓaɓa/ | ubaba /uɓaɓa/ | babe /ɓaɓe/ | utata /utaːta/ | tatana /tatana/ | data /data/ |
| Kula | ukudla /ukuɮa/ | ukudla /ukuɮa/ | ukudla /ukuɮa/ | kudla /kuɮa/ | ukutya /ukutʲa/ | ku dya /ku dʒa/ | kurya /kuɾja/ |
| Kunywa | ukunatha /ukunatʰa/ | ukuphuza /ukupʰuza/ | ukusela /ukusela/ | kunatsa /kunatsa/ | ukusela /ukusɛla/ | ku nwa /ku nwa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| Upendo | uthando /utʰando/ | uthando /utʰando/ | ithando /itʰando/ | lutsandvo /luʦandwo/ | uthando /utʰando/ | rirhandzu /riɾandzu/ | urukundo /uɾukundo/ |
| Moyo | inhliziyo /inɬizijo/ | inhliziyo /inɬizijo/ | ihliziyo /iɬizijo/ | inhlitiyo /inɬitijo/ | intliziyo /intɬizijo/ | mbilu /mbilu/ | umutima /umutima/ |
| Mti | isihlahla /isiɬaɬa/ | isihlahla /isiɬaɬa/ | umuthi /umutʰi/ | sihlahla /siɬaɬa/ | umthi /umtʰi/ | nsinya /nsiɲa/ | igiti /iɡiti/ |
| Nyumba | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | yindlu /jindɮu/ | inzu /inzu/ |
| Mbwa | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | mbyana /mbjana/ | imbwa /imbwa/ |
| Paka | ikati /ikati/ | ikati /ikati/ | ikati /ikati/ | likati /likati/ | ikati /ikati/ | mangoyi /maŋɡoji/ | akayabu /akajabu/ |
| Mkono | isandla /isandɮa/ | isandla /isandɮa/ | isandla /isandɮa/ | sandla /sandɮa/ | isandla /isandɮa/ | voko /voko/ | ukuboko /ukuboko/ |
| Jicho | ilihlo /iliɬo/ | iso /iso/ | ihlo /iɬo/ | liso /liso/ | iliso /iliso/ | tihlo /tiɬo/ | ijisho /idʒiʃo/ |
| Habari | salibonani /saliɓonani/ | sawubona /sawuɓona/ | lotjhani /lotʃʰani/ | sawubona /sawuɓona/ | molo /molo/ | avuxeni /avuʃeni/ | amahoro /amahoɾo/ |
| Asante | ngiyabonga /ŋijaɓoŋɡa/ | ngiyabonga /ŋɡijaɓoŋɡa/ | ngiyathokoza /ŋijatʰokoza/ | ngiyabonga /ŋijaɓoŋɡa/ | enkosi /ɛnkosi/ | inkomu /iŋkomu/ | murakoze /muɾakoze/ |
| Moja | nye /ɲe/ | kunye /kuɲe/ | nye /ɲe/ | kunye /kuɲe/ | inye /iɲɛ/ | rin'we /riŋwe/ | rimwe /ɾimwe/ |
| Nzuri | kuhle /kuɬe/ | kuhle /kuɬe/ | kuhle /kuɬe/ | kuhle /kuɬe/ | lungile /luŋɡilɛ/ | kahle /kaɬe/ | nziza /nziza/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.