isiNdebele
Kindebele cha Kusini
Atlantic-Congo (Bantu, Nguni)
Kindebele cha Kusini (isiNdebele) ni mojawapo ya lugha 11 rasmi za Afrika Kusini, na ni tofauti na Kindebele cha Kaskazini cha Zimbabwe. Lina uhusiano wa karibu na Kizulu, lakini kupitia mawasiliano makubwa na majirani Wapedi na Watswana limepata msamiati wa kipekee.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kindebele cha Kusini
Maji
amanzi
/amanzi/
Moto
umlilo
/umlilo/
Jua
ilanga
/ilaŋɡa/
Mwezi
inyanga
/iɲaŋɡa/
Mama
umma
/umma/
Baba
ubaba
/uɓaɓa/
Kula
ukudla
/ukuɮa/
Kunywa
ukusela
/ukusela/
Upendo
ithando
/itʰando/
Moyo
ihliziyo
/iɬizijo/
Mti
umuthi
/umutʰi/
Nyumba
indlu
/indɮu/
Mbwa
inja
/indʒa/
Paka
ikati
/ikati/
Mkono
isandla
/isandɮa/
Jicho
ihlo
/iɬo/
Habari
lotjhani
/lotʃʰani/
Asante
ngiyathokoza
/ŋijatʰokoza/
Moja
nye
/ɲe/
Nzuri
kuhle
/kuɬe/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu, Nguni) zinazohusiana
| Maana | Kindebele cha Kusini | Kindebele cha Kaskazini | Kizulu | Kixhosa | Kiswati | Kitsonga | Kilozi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | amanzi /amanzi/ | amanzi /amanzi/ | amanzi /amanzi/ | amanzi /amaːnzi/ | emanti /emanti/ | mati /mati/ | mezi /mezi/ |
| Moto | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | umlilo /umlilo/ | ndzilo /ndzilo/ | mulilo /mulilo/ |
| Jua | ilanga /ilaŋɡa/ | ilanga /ilaŋɡa/ | ilanga /ilaŋɡa/ | ilanga /ilaːŋɡa/ | lilanga /lilaŋɡa/ | dyambu /dʒambu/ | lizazi /lizazi/ |
| Mwezi | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | inyanga /iɲaːŋɡa/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | n'weti /ŋweti/ | kweli /kweli/ |
| Mama | umma /umma/ | umama /umama/ | umama /umama/ | umama /umaːma/ | make /make/ | manana /manana/ | ma /ma/ |
| Baba | ubaba /uɓaɓa/ | ubaba /uɓaɓa/ | ubaba /uɓaɓa/ | utata /utaːta/ | babe /ɓaɓe/ | tatana /tatana/ | ndate /ndate/ |
| Kula | ukudla /ukuɮa/ | ukudla /ukuɮa/ | ukudla /ukuɮa/ | ukutya /ukutʲa/ | kudla /kuɮa/ | ku dya /ku dʒa/ | kuca /kut͡sa/ |
| Kunywa | ukusela /ukusela/ | ukunatha /ukunatʰa/ | ukuphuza /ukupʰuza/ | ukusela /ukusɛla/ | kunatsa /kunatsa/ | ku nwa /ku nwa/ | kunwa /kunwa/ |
| Upendo | ithando /itʰando/ | uthando /utʰando/ | uthando /utʰando/ | uthando /utʰando/ | lutsandvo /luʦandwo/ | rirhandzu /riɾandzu/ | lilato /lilato/ |
| Moyo | ihliziyo /iɬizijo/ | inhliziyo /inɬizijo/ | inhliziyo /inɬizijo/ | intliziyo /intɬizijo/ | inhlitiyo /inɬitijo/ | mbilu /mbilu/ | pilu /pilu/ |
| Mti | umuthi /umutʰi/ | isihlahla /isiɬaɬa/ | isihlahla /isiɬaɬa/ | umthi /umtʰi/ | sihlahla /siɬaɬa/ | nsinya /nsiɲa/ | kota /kota/ |
| Nyumba | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | indlu /indɮu/ | yindlu /jindɮu/ | ndu /ndu/ |
| Mbwa | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | inja /indʒa/ | mbyana /mbjana/ | nja /ndʒa/ |
| Paka | ikati /ikati/ | ikati /ikati/ | ikati /ikati/ | ikati /ikati/ | likati /likati/ | mangoyi /maŋɡoji/ | kaze /kaze/ |
| Mkono | isandla /isandɮa/ | isandla /isandɮa/ | isandla /isandɮa/ | isandla /isandɮa/ | sandla /sandɮa/ | voko /voko/ | lizoho /lizoho/ |
| Jicho | ihlo /iɬo/ | ilihlo /iliɬo/ | iso /iso/ | iliso /iliso/ | liso /liso/ | tihlo /tiɬo/ | liito /liːto/ |
| Habari | lotjhani /lotʃʰani/ | salibonani /saliɓonani/ | sawubona /sawuɓona/ | molo /molo/ | sawubona /sawuɓona/ | avuxeni /avuʃeni/ | eni sha /ɛni ʃa/ |
| Asante | ngiyathokoza /ŋijatʰokoza/ | ngiyabonga /ŋijaɓoŋɡa/ | ngiyabonga /ŋɡijaɓoŋɡa/ | enkosi /ɛnkosi/ | ngiyabonga /ŋijaɓoŋɡa/ | inkomu /iŋkomu/ | nitumezi /nitumezi/ |
| Moja | nye /ɲe/ | nye /ɲe/ | kunye /kuɲe/ | inye /iɲɛ/ | kunye /kuɲe/ | rin'we /riŋwe/ | nyinwi /ɲiŋʷi/ |
| Nzuri | kuhle /kuɬe/ | kuhle /kuɬe/ | kuhle /kuɬe/ | lungile /luŋɡilɛ/ | kuhle /kuɬe/ | kahle /kaɬe/ | nde /nde/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.