Mojeño Trinitario
Lugha ya Mojeño Trinitario
Arawak
Kimojeño Trinitario ni lugha ya Kiarawak cha Kusini inayozungumzwa na takriban watu 3,000 katika Idara ya Beni nchini Bolivia, ikiwemo Trinidad, jamii kandokando ya Mto Mamoré, na Maeneo ya Wenyeji ya Isiboro Sécure na Makabila Mengi. Pamoja na Kimojeño Ignaciano, ni mojawapo ya aina mbili za Kimojeño zilizosalia na zinazotumiwa sana, na zote ni tofauti kiisimu. Trinitario ni lugha ya usanisi mwingi, yenye mofolojia changamano ya vitenzi na mfumo nyumbufu wa uamilifu–hali wa uwekaji alama za nafsi. Hutumia alfabeti sanifu inayotegemea Kilatini na kuungwa mkono na kamusi za jamii, nyenzo za elimu na taasisi maalumu ya lugha na utamaduni. Katiba ya Bolivia ya 2009 inatambua Kimojeño Trinitario kuwa lugha rasmi ya taifa, ingawa urithishaji wa kila siku bado unatishiwa na kuongezeka kwa utawala wa Kihispania.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Lugha ya Mojeño Trinitario
Maji
oka
/oka/
Moto
yuku
/juku/
Jua
choo
/tʃo/
Mwezi
moõ
/moõ/
Nyota
wai'i
/waiʔi/
Mama
meme
/meme/
Baba
tata
/tata/
Mimi
nuti
/nuti/
Wewe
piti
/piti/
Jina
ini
/ini/
Jicho
ugua
/uɣwa/
Mkono
wokõ
/wokõ/
Moyo
nokõ
/nokõ/
Upendo
timosi
/timosi/
Mti
iti
/iti/
Nyumba
tano
/tano/
Mbwa
wai
/wai/
Paka
ojchi
/otʃi/
Kula
chika
/tʃika/
Kunywa
chimo
/tʃimo/
Moja
poime
/poime/
Mbili
apina
/aˈpina/
Habari
pejamikpo
/pehamiho/
Asante
meri
/meri/
Nzuri
uri
/uri/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Arawakan zinazohusiana
| Maana | Lugha ya Mojeño Trinitario | Kindonga | Kikwanyama | Kimanyika | Kiherero | Kimisak | Kichoctaw |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | oka /oka/ | omeya /omeja/ | omeva /omeva/ | mvura /mvuɾa/ | omeva /omeva/ | unø /unø/ | oka /oka/ |
| Moto | yuku /juku/ | omulilo /omulilo/ | omundilo /omundilo/ | moto /moto/ | omuriro /omuriro/ | nipi /nipi/ | luak /luak/ |
| Jua | choo /tʃo/ | etango /etaŋɡo/ | etango /etaŋɡo/ | zuva /zuva/ | eyuva /ejuva/ | shi /ʃi/ | hashi /haʃi/ |
| Mwezi | moõ /moõ/ | omwedhi /omweði/ | omwedi /omwedi/ | mwedzi /mwedzi/ | omueze /omueze/ | atru /atɾu/ | hashi ninak /haʃi ninak/ |
| Nyota | wai'i /waiʔi/ | onyofi /oɲofi/ | onyofi /oɲofi/ | nyeredzi /ɲeredzi/ | onyose /oˈɲose/ | kualøm /kwalʌm/ | fichik /fitʃik/ |
| Mama | meme /meme/ | meme /meme/ | meme /meme/ | amai /amai/ | mama /mama/ | mama /mama/ | ishki /iʃki/ |
| Baba | tata /tata/ | tate /tate/ | tate /tate/ | baba /baba/ | tate /tate/ | tata /tata/ | inki /inki/ |
| Mimi | nuti /nuti/ | ame /ame/ | ame /ame/ | ini /ini/ | ami /ami/ | na /na/ | ano /ano/ |
| Wewe | piti /piti/ | ngoye /ŋoje/ | ove /ove/ | iwe /iwe/ | ove /ove/ | ñui /ɲui/ | chishno /tʃiʃno/ |
| Jina | ini /ini/ | edhina /eðina/ | edina /edina/ | zita /zita/ | ena /ena/ | wetø /wetʌ/ | hohchifo /hohtʃifo/ |
| Jicho | ugua /uɣwa/ | eho /eho/ | eho /eho/ | ziso /ziso/ | eho /eho/ | kab /kab/ | nishkin /niʃkin/ |
| Mkono | wokõ /wokõ/ | oshikaha /oʃikaha/ | eke /eke/ | ruoko /ɾwoko/ | eke /eke/ | mar /maɾ/ | ibbak /ibbak/ |
| Moyo | nokõ /nokõ/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | mwoyo /mwojo/ | omutima /omutima/ | mun /mun/ | chunkash /tʃunkaʃ/ |
| Upendo | timosi /timosi/ | ohole /ohole/ | ohole /ohole/ | rudo /ɾudo/ | orusuvero /orusuvero/ | kausrap /kawsɾap/ | hullo /hulːo/ |
| Mti | iti /iti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | muti /muti/ | omuti /omuti/ | yu /ju/ | itti /itti/ |
| Nyumba | tano /tano/ | egumbo /eɡumbo/ | eumbo /eumbo/ | mhatso /mhatso/ | ondjuwo /ondʒuwo/ | ya /ja/ | chukka /tʃukka/ |
| Mbwa | wai /wai/ | ombwa /ombwa/ | ombwa /ombwa/ | mbwa /mbwa/ | ombwa /ombwa/ | kuchi /kutʃi/ | ofi /ofi/ |
| Paka | ojchi /otʃi/ | okashima /okaʃima/ | okatufi /okatufi/ | katsi /katsi/ | okatjiru /okatʃiru/ | mishi /miʃi/ | katos /katos/ |
| Kula | chika /tʃika/ | lya /ʎa/ | lya /ʎa/ | kudya /kudʒa/ | kuriya /kurija/ | mɵ /mɵ/ | impa /impa/ |
| Kunywa | chimo /tʃimo/ | nwa /nwa/ | nwa /nwa/ | kumwa /kumwa/ | kunwa /kunwa/ | ushi /uʃi/ | ishko /iʃko/ |
| Moja | poime /poime/ | -mwe /mwe/ | -mwe /mwe/ | rimwe /ɾimwe/ | -mwe /mwe/ | kan /kan/ | achafa /atʃafa/ |
| Mbili | apina /aˈpina/ | vali /vali/ | vali /vali/ | piri /piri/ | -vari /vari/ | pa /pa/ | tuklo /tʊklo/ |
| Habari | pejamikpo /pehamiho/ | wa lalapo /wa lalapo/ | wa hala po /wa hala po/ | makadii /makadiː/ | wa penduka /wa penduka/ | ma'rik /maʔɾik/ | halito /halito/ |
| Asante | meri /meri/ | tangi /taŋɡi/ | pandula /pandula/ | mazviita /mazviita/ | okuhepa /okuhepa/ | payn /pajn/ | yakoke /jakoke/ |
| Nzuri | uri /uri/ | -nawa /nawa/ | -wa /wa/ | kunaka /kunaka/ | -wa /wa/ | kausrik /kawsɾik/ | chukma /tʃukma/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.