Oshikwanyama
Kikwanyama
familia ya Atlantiki-Kongo (Kibantu, Oshiwambo)
Kuanyama / Oshikwanyama ni aina kuu ya pili ya kawaida ya Oshiwambo (pamoja na Ndonga, ng), inayotumiwa na watu wa Ovakwanyama wa kaskazini-kati mwa Namibia na Mkoa wa Cunene nchini Angola. Inavuka mpaka wa enzi za ukoloni kati ya Namibia na Angola kwa sababu mpaka huo ulipasua maeneo ya jadi ya Ovakwanyama. Aina hizo mbili za Oshiwambo (Kuanyama + Ndonga) zinaeleweka kwa pande zote mbili lakini zilisanifishwa kivyake, ambapo Kuanyama ina uwepo mkubwa zaidi kusini mwa Angola na Ndonga inatawala nchini Namibia.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kikwanyama
Maji
omeva
/omeva/
Moto
omundilo
/omundilo/
Jua
etango
/etaŋɡo/
Mwezi
omwedi
/omwedi/
Nyota
onyofi
/oɲofi/
Mama
meme
/meme/
Baba
tate
/tate/
Mimi
ame
/ame/
Wewe
ove
/ove/
Jina
edina
/edina/
Jicho
eho
/eho/
Mkono
eke
/eke/
Moyo
omutima
/omutima/
Upendo
ohole
/ohole/
Mti
omuti
/omuti/
Nyumba
eumbo
/eumbo/
Mbwa
ombwa
/ombwa/
Paka
okatufi
/okatufi/
Kula
lya
/ʎa/
Kunywa
nwa
/nwa/
Moja
-mwe
/mwe/
Mbili
vali
/vali/
Habari
wa hala po
/wa hala po/
Asante
pandula
/pandula/
Nzuri
-wa
/wa/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu, Oshiwambo) zinazohusiana
| Maana | Kikwanyama | Kindonga | Kiherero | Kiumbundu | Kiluvale | Kinyankole | Kisangu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | omeva /omeva/ | omeya /omeja/ | omeva /omeva/ | ovava /ovava/ | meya /meja/ | amaizi /amaizi/ | ameenzi /ameːnzi/ |
| Moto | omundilo /omundilo/ | omulilo /omulilo/ | omuriro /omuriro/ | ondalu /ondalu/ | kakahya /kakahja/ | omuriro /omuriro/ | umoto /umoto/ |
| Jua | etango /etaŋɡo/ | etango /etaŋɡo/ | eyuva /ejuva/ | ekumbi /ekumbi/ | likumbi /likumbi/ | izooba /izoːba/ | liluga /liluɡa/ |
| Mwezi | omwedi /omwedi/ | omwedhi /omweði/ | omueze /omueze/ | osãi /osãi/ | kakweji /kakwedʒi/ | omwezi /omwezi/ | umwesi /umwesi/ |
| Nyota | onyofi /oɲofi/ | onyofi /oɲofi/ | onyose /oˈɲose/ | onyeleñgele /oɲeleŋɡele/ | tanganyeka /taŋɡaˈɲeka/ | enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ |
| Mama | meme /meme/ | meme /meme/ | mama /mama/ | inã /inã/ | mama /mama/ | maawe /maːwe/ | mama /mama/ |
| Baba | tate /tate/ | tate /tate/ | tate /tate/ | tate /tate/ | tata /tata/ | tata /tata/ | baba /baba/ |
| Mimi | ame /ame/ | ame /ame/ | ami /ami/ | ame /ame/ | ami /ami/ | nyowe /ɲowe/ | une /une/ |
| Wewe | ove /ove/ | ngoye /ŋoje/ | ove /ove/ | ove /ove/ | ove /ove/ | iwe /iwe/ | uwe /uwe/ |
| Jina | edina /edina/ | edhina /eðina/ | ena /ena/ | onduko /onduko/ | lijina /liˈʒina/ | eiziina /eiziːna/ | litawa /litawa/ |
| Jicho | eho /eho/ | eho /eho/ | eho /eho/ | iso /iso/ | liso /liso/ | eriiso /eriːso/ | iliho /iliho/ |
| Mkono | eke /eke/ | oshikaha /oʃikaha/ | eke /eke/ | oluwoko /oluwoko/ | livoko /livoko/ | omukono /omukono/ | ukuboko /ukuboko/ |
| Moyo | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | utima /utima/ | mutima /mutima/ | omutima /omutima/ | umutima /umutima/ |
| Upendo | ohole /ohole/ | ohole /ohole/ | orusuvero /orusuvero/ | ocisola /otʃisola/ | zangi /zaŋɡi/ | rukundo /rukundo/ | ulungu /uluŋɡu/ |
| Mti | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | mutondo /mutondo/ | omuti /omuti/ | umuti /umuti/ |
| Nyumba | eumbo /eumbo/ | egumbo /eɡumbo/ | ondjuwo /ondʒuwo/ | onjo /ondʒo/ | zuvo /zuvo/ | enju /endʒu/ | inyumba /iɲumba/ |
| Mbwa | ombwa /ombwa/ | ombwa /ombwa/ | ombwa /ombwa/ | ombwa /ombwa/ | kawa /kawa/ | embwa /embwa/ | imbwa /imbwa/ |
| Paka | okatufi /okatufi/ | okashima /okaʃima/ | okatjiru /okatʃiru/ | ocikangu /otʃikaŋɡu/ | katako /katako/ | kapa /kapa/ | paka /paka/ |
| Kula | lya /ʎa/ | lya /ʎa/ | kuriya /kurija/ | okulya /okulja/ | kulya /kuʎa/ | kurya /kurja/ | kulya /kuʎa/ |
| Kunywa | nwa /nwa/ | nwa /nwa/ | kunwa /kunwa/ | okunwa /okunwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ |
| Moja | -mwe /mwe/ | -mwe /mwe/ | -mwe /mwe/ | imwe /imwe/ | -mwe /mwe/ | emwe /emwe/ | imo /imo/ |
| Mbili | vali /vali/ | vali /vali/ | -vari /vari/ | vali /vali/ | -vali /vali/ | ibiri /iβiri/ | avili /aβili/ |
| Habari | wa hala po /wa hala po/ | wa lalapo /wa lalapo/ | wa penduka /wa penduka/ | oloi /oloi/ | mwane /mwane/ | agandi /aɡandi/ | mbasala /mbasala/ |
| Asante | pandula /pandula/ | tangi /taŋɡi/ | okuhepa /okuhepa/ | twalipata /twalipata/ | nasakwilila /nasakwilila/ | webare /webare/ | nashukulu /naʃukulu/ |
| Nzuri | -wa /wa/ | -nawa /nawa/ | -wa /wa/ | vyali /vjali/ | -mwaza /mwaza/ | kirungi /kiruŋɡi/ | kwifwa /kwifwa/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.