Terêna

Kiswahili cha Terena

Arawak

FamiliaArawak Wasemaji~9–15K Hatialfabeti ya Kilatini Lugha rasmiHakuna hadhi rasmi; Kireno ndiyo lugha pekee rasmi ya Brazili. UNESCO inaiainisha kuwa iko hatarini kubwa ya kutoweka (Kiwango cha 3 kati ya 5)

Kiterena ni lugha ya Kiarawak inayozungumzwa na takriban Waterena 9,000–15,000, hasa katika jimbo la Mato Grosso do Sul nchini Brazil, pamoja na jamii ndogo zaidi katika São Paulo na Mato Grosso. Glottolog hukipanga Kiterena pamoja na aina zinazohusiana kwa karibu au zilizoitwa kihistoria Kinikinao, Chané na Guaná, na hukitathmini kuwa lugha iliyo hatarini. Kiterena kina mpangilio wa uamilifu–hali na mpangilio nyumbufu wa vipashio, huku VOS ikielezwa mara nyingi kuwa mpangilio msingi. Huandikwa kwa tahajia inayotegemea alfabeti ya Kilatini na hutumiwa katika baadhi ya shule za jamii, machapisho na nyenzo za kidini. Wasemaji wengi wanatumia pia Kireno, na nguvu ya urithishaji hutofautiana kati ya makazi, hivyo elimu na uhifadhi unaoongozwa na jamii za eneo ni muhimu.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kiswahili cha Terena

Maji

une

/une/

Moto

yukú

/juku/

Jua

kaché

/kaʃe/

Mwezi

jaso

/jaso/

Nyota

uáti

/ˈwaːti/

Mama

õ

/õ/

Baba

ãno

/ãno/

Mimi

ûndi

/ˈũndi/

Wewe

îti

/ˈĩti/

Jina

ináti

/iˈnaːti/

Jicho

õto

/õto/

Mkono

uoú

/uou/

Moyo

pãho

/pãho/

Upendo

ono

/ono/

Mti

/jõ/

Nyumba

ovongu

/ovoŋɡu/

Mbwa

ano

/ano/

Paka

ãno

/ãno/

Kula

yoho

/joho/

Kunywa

upú

/upu/

Moja

paisuan

/paisuan/

Mbili

piá

/piˈa/

Habari

kumé

/kume/

Asante

obrigado

/obriɡado/

Nzuri

ũ

/ũ/

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Arawakan zinazohusiana

Maana Kiswahili cha TerenaLugha ya Mojeño TrinitarioKizuluKimandinkaKishuarKituroyoKisami cha Lule
Maji une /une/ oka /oka/ amanzi /amanzi/ jiyo /dʒijo/ yumi /jumi/ ܡܝܐ /majo/ tjáhtje /tʃaːhtje/
Moto yukú /juku/ yuku /juku/ umlilo /umlilo/ dimbaa /dimbaː/ ji /hi/ ܢܘܪܐ /nuro/ dålla /tolːa/
Jua kaché /kaʃe/ choo /tʃo/ ilanga /ilaŋɡa/ tilo /tilo/ etsa /etsa/ ܫܡܫܐ /ʃamʃo/ biejvve /pie̯jvːe/
Mwezi jaso /jaso/ moõ /moõ/ inyanga /iɲaŋɡa/ karoo /karoː/ nantu /nantu/ ܣܗܪܐ /sahro/ mánno /maːnːo/
Nyota uáti /ˈwaːti/ wai'i /waiʔi/ inkanyezi /iŋkaˈɲeːzi/ looloo /loːloː/ yaa /jaː/ ܟܟܒܐ /kəxwo/ náste /ˈnaːste/
Mama õ /õ/ meme /meme/ umama /umama/ baa /baː/ nukur /nukuɾ/ ܐܡܐ /imo/ iedne /iedne/
Baba ãno /ãno/ tata /tata/ ubaba /uɓaɓa/ faa /faː/ apar /apaɾ/ ܒܒܐ /babo/ áhttje /aːhtːje/
Mimi ûndi /ˈũndi/ nuti /nuti/ mina /ˈmiːna/ nte /nte/ wi /wi/ ܐܢܐ /ono/ mån /mɔn/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.