Nlaka'pamuctsin
Kithompson
Salishi
Thompson (Nlaka'pamuctsin, "lugha ya watu wa Nlaka'pamux") ni lugha ya Kisalish ya tawi la Salish ya Bara, inayozungumzwa na watu wa Nlaka'pamux wa mabonde ya Thompson na Fraser kusini mwa British Columbia. Eneo la Nlaka'pamux ni maarufu kwa maumbile ya kijiolojia ya kustaajabisha ya Hells Gate, Hope-Princeton, na Lytton. Thompson huhifadhi sifa za kawaida za kitaipolojia za lugha za Kisalish: mpangilio wa ergative-absolutive wenye ergativity iliyogawanyika, mofolojia changamano ya vitenzi ya polypersonal, konsonanti zilizoglotalishwa, na mfululizo wa konsonanti za nyuma za velar/uvular. Sarufi ya marejeo ya Thompson & Thompson (1992) ndiyo nyaraka kuu za kisasa. Uhuishaji hai wa lugha unaendeshwa kupitia First Nations Language Authority of BC na Nlaka'pamux Tribal Council tangu miaka ya 1990.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kithompson
Maji
séwlkwe
/seːwlkʷe/
Moto
nlhmín
/nɬmin/
Jua
skwekwsim
/skʷekʷsim/
Mwezi
mésmes
/mesmes/
Nyota
speqʷ
/spəqʷ/
Mama
skíxe
/skiχe/
Baba
skíxa
/skiχa/
Mimi
encwe
/ʔəntʃwe/
Wewe
enwi
/ʔənwi/
Jina
sna
/sna/
Jicho
spqáqxn
/spqaqχn/
Mkono
sxwép
/sxʷep/
Moyo
sn'éxteʔ
/snʔeχteʔ/
Upendo
xámeʔs
/χameʔs/
Mti
sníxsem
/sniχsem/
Nyumba
citxw
/tsitxʷ/
Mbwa
sqáxa
/sqaχa/
Paka
púsh
/puʃ/
Kula
ʔíqs
/ʔiqs/
Kunywa
ʔeẃkw
/ʔewkʷ/
Moja
paáls
/paʔals/
Mbili
ʔesél
/ʔesel/
Habari
weytk
/wejtk/
Asante
kukstéyp
/kuksteːjp/
Nzuri
mín
/min/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Salishan zinazohusiana
| Maana | Kithompson | Kisquamish | Kiatikamekw | Kihadza | Kiyagaria | Lugha ya Mojeño Trinitario | Kijaqaru |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | séwlkwe /seːwlkʷe/ | stáḵw /staqʷ/ | nipi /nipi/ | ʼati /ʔati/ | nofa /nofa/ | oka /oka/ | uma /uma/ |
| Moto | nlhmín /nɬmin/ | sḵwiḵw /sqʷiqʷ/ | ickoteo /iʃkoteo/ | ʼimi /ʔimi/ | yo /jo/ | yuku /juku/ | nina /nina/ |
| Jua | skwekwsim /skʷekʷsim/ | snexwílh /snexʷiɬ/ | pisim /pisim/ | ʼisha /ʔiʃa/ | kena /kena/ | choo /tʃo/ | inti /inti/ |
| Mwezi | mésmes /mesmes/ | lh7álha /ɬʔaɬa/ | tipikaw pisim /tipikaw pisim/ | heto /heto/ | ulu /ulu/ | moõ /moõ/ | phaxshi /pʰaχʃi/ |
| Nyota | speqʷ /spəqʷ/ | kwekwtsi7 /kʷəkʷtsiʔ/ | atcakos /atʃakos/ | ntsa /ⁿtsʰa/ | gale /ɡale/ | wai'i /waiʔi/ | wara /waɾa/ |
| Mama | skíxe /skiχe/ | sma /sma/ | okawi /okawi/ | ama /ama/ | nene /nene/ | meme /meme/ | mama /mama/ |
| Baba | skíxa /skiχa/ | smas /smas/ | ohi /ohi/ | aba /aba/ | papa /papa/ | tata /tata/ | awki /awki/ |
| Mimi | encwe /ʔəntʃwe/ | en /ʔən/ | nir /niɾ/ | ono /ono/ | dgai /dɡai/ | nuti /nuti/ | naya /naja/ |
| Wewe | enwi /ʔənwi/ | chexw /tʃəxʷ/ | kir /kiɾ/ | the /tʰe/ | gai /ɡai/ | piti /piti/ | juma /huma/ |
| Jina | sna /sna/ | sna /sna/ | wirowin /wiɾowin/ | akhana /ʔakʰana/ | yaoʼ /jaoʔ/ | ini /ini/ | suti /suti/ |
| Jicho | spqáqxn /spqaqχn/ | kwíkw /kʷikʷ/ | mickisikw /mitʃkisikʷ/ | ʼaha /ʔaha/ | gago /ɡaɡo/ | ugua /uɣwa/ | nayra /najɾa/ |
| Mkono | sxwép /sxʷep/ | chálash /tʃaːlaʃ/ | kicikon /kitʃikon/ | kwaʼla /kʷaʔla/ | bayo /bajo/ | wokõ /wokõ/ | ampara /ampaɾa/ |
| Moyo | sn'éxteʔ /snʔeχteʔ/ | stúlich /stulitʃ/ | mite /mite/ | ʼaitchi /ʔaitʃi/ | nemo /nemo/ | nokõ /nokõ/ | chuyma /tʃujma/ |
| Upendo | xámeʔs /χameʔs/ | néxwsa /nexʷsa/ | sakitewin /sakitewin/ | ʼuwakitchi /ʔuwakitʃi/ | amige /amiɡe/ | timosi /timosi/ | munasiña /munasiɲa/ |
| Mti | sníxsem /sniχsem/ | stsék'as /stsekʼas/ | mihtikw /mihtikw/ | ʼani /ʔani/ | yake /jake/ | iti /iti/ | qhura /qʰuɾa/ |
| Nyumba | citxw /tsitxʷ/ | lám' /laːmʔ/ | miciwap /mitʃiwap/ | ndolo /ndolo/ | nono /nono/ | tano /tano/ | uta /uta/ |
| Mbwa | sqáxa /sqaχa/ | sḵáxwesh /sqaxʷeʃ/ | atim /atim/ | kongwesi /koŋɡwesi/ | yapa /japa/ | wai /wai/ | anu /anu/ |
| Paka | púsh /puʃ/ | pus /pus/ | minoc /minotʃ/ | ʼmiu /ʔmiu/ | pusi /pusi/ | ojchi /otʃi/ | phishi /pʰiʃi/ |
| Kula | ʔíqs /ʔiqs/ | i7iyím /iʔijim/ | mitikwa /mitikwa/ | ʼicha /ʔitʃa/ | na /na/ | chika /tʃika/ | mankaña /mankaɲa/ |
| Kunywa | ʔeẃkw /ʔewkʷ/ | q'emél̕chen /qʼemʔeɬtʃen/ | minikwa /minikwa/ | ʼo /ʔoː/ | nava /nava/ | chimo /tʃimo/ | umaña /umaɲa/ |
| Moja | paáls /paʔals/ | nch'a7 /ntʃʼaʔ/ | peikw /pejkʷ/ | ihtche /ihtʃe/ | kahene /kahene/ | poime /poime/ | maya /maja/ |
| Mbili | ʔesél /ʔesel/ | án̓us /ʔánʔus/ | niso /niso/ | piye /pije/ | lole /lole/ | apina /aˈpina/ | paya /paja/ |
| Habari | weytk /wejtk/ | chen kwenmántumi /tʃen kʷenmantumi/ | kwei /kwej/ | ʼmtana /ʔmtana/ | amige /amiɡe/ | pejamikpo /pehamiho/ | kamishti /kamiʃti/ |
| Asante | kukstéyp /kuksteːjp/ | huy chexw a /huj tʃexʷ a/ | mikwetc /mikwetʃ/ | ʼmbweko /ʔmbweko/ | tega /teɡa/ | meri /meri/ | yuspaa /juspaː/ |
| Nzuri | mín /min/ | éy /ej/ | miloci /milotʃi/ | ʼiyaʼe /ʔijaʔe/ | kavi /kavi/ | uri /uri/ | shuma /ʃuma/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.