Bidayuh Bukar-Sadong
Kibidayuh-Bukar
Kiaustronesia (Dayak wa Nchi Kavu, Kibidayuh)
Bukar-Sadong ndiyo lahaja kubwa zaidi ya Bidayuh (Dayak wa Nchi Kavu), inayozungumzwa bara kutoka Kuching katika Mkoa wa Serian wa Sarawak. Kama lugha nyingine za Kibidayuh, ina orodha ndogo ya fonimu lakini seti maarufu na tajiri ya vizuizi vya koromeo vya mwisho na koda za pua; othografia ya Bukar-Sadong iliyobuniwa na Bidayuh Language Development Project ndiyo msingi wa Bidayuh ya shule iliyounganishwa.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kibidayuh-Bukar
Maji
piin
/piːn/
Moto
apui
/aˈpui/
Jua
biduh
/biˈduh/
Mwezi
bulan
/buˈlan/
Nyota
bitun
/bitun/
Mama
sindo
/sinˈdoʔ/
Baba
samah
/saˈmah/
Mimi
aku
/aku/
Wewe
muh
/muh/
Jina
ngaran
/ŋaran/
Jicho
bateh
/baˈteh/
Mkono
təŋən
/tə̆ˈŋən/
Moyo
—
/—/
Upendo
—
/—/
Mti
kayuh
/kaˈjuh/
Nyumba
ramin
/raˈmin/
Mbwa
kaso
/kaˈsoʔ/
Paka
—
/—/
Kula
kuman
/kuˈman/
Kunywa
ŋinum
/ŋiˈnum/
Moja
isaʔ
/iˈsaʔ/
Mbili
duɔh
/duɔh/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Nzuri
biis
/biːs/
Vyanzo
- Topping, Donald M. (1970) A Linguistic Analysis of Bukar Sadong. Sarawak Museum Journal.
- Rensch, Calvin R. et al. (2012) The Bidayuh Language: Yesterday, Today and Tomorrow. SIL.
- Glottolog: Bukar-Sadung Bidayuh
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Austronesian (Land Dayak, Bidayuhic) zinazohusiana
| Maana | Kibidayuh-Bukar | Kikavalan | Proto-Austronesia | Kimalei cha Kale | Kibabuza | Kimakasae | Kipazeh |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | piin /piːn/ | zanum /zaˈnum/ | *daNum /daNum/ | ayar /ajar/ | zalum /zalum/ | ira /ˈira/ | dalum /da.lum/ |
| Moto | apui /aˈpui/ | ramaz /raˈmaz/ | *Sapuy /Sapuy/ | api /api/ | apoi /apoi/ | ata /ˈata/ | hapuy /ha.puj/ |
| Jua | biduh /biˈduh/ | siban /siˈban/ | *waRi /waRi/ | matari /matari/ | — /—/ | watu /ˈwatu/ | rizax /ɾi.zax/ |
| Mwezi | bulan /buˈlan/ | buran /buˈran/ | *bulaN /bulaN/ | bulan /bulan/ | zilias /siliəs/ | uru /ˈuru/ | ilas /i.las/ |
| Nyota | bitun /bitun/ | bituqan /bituqan/ | *bituqen /bituqen/ | bintang /bintaŋ/ | botto /botːo/ | ipi /ipi/ | mintol /mintol/ |
| Mama | sindo /sinˈdoʔ/ | tina /ˈtina/ | *ina /ina/ | ibu /ibu/ | tina /tina/ | ina /ˈina/ | ina /i.na/ |
| Baba | samah /saˈmah/ | tama /ˈtama/ | *ama /ama/ | bapa /bapa/ | tama /tama/ | baba /ˈbaba/ | aba /a.ba/ |
| Mimi | aku /aku/ | aiku /aiku/ | *aku /aku/ | aku /aku/ | ka-ina /kaina/ | ani /ani/ | yaku /jaku/ |
| Wewe | muh /muh/ | aisu /aisu/ | *iSu /iSu/ | kamu /kamu/ | ijo /ijo/ | ai /ai/ | isiu /isiu/ |
| Jina | ngaran /ŋaran/ | nangan /naŋan/ | *ŋajan /ŋajan/ | ngaran /ŋaran/ | naan /naːn/ | naran /naran/ | ngadan /ŋadan/ |
| Jicho | bateh /baˈteh/ | mata /maˈta/ | *maCa /maCa/ | mata /mata/ | macha /matʃa/ | nana /ˈnana/ | daurik /da.u.ɾik/ |
| Mkono | təŋən /tə̆ˈŋən/ | rima /riˈma/ | *lima /lima/ | tangan /taŋan/ | rima /rima/ | tana /ˈtana/ | rima /ɾi.ma/ |
| Moyo | — /—/ | — /—/ | *pusuq /pusuq/ | hati /hati/ | — /—/ | — /—/ | baga /ba.ɡa/ |
| Upendo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | sayang /sajaŋ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mti | kayuh /kaˈjuh/ | kasuy /kaˈsuj/ | *kaSiw /kaSiw/ | kayu /kaju/ | kayu /kaju/ | ate /ˈate/ | kahuy /ka.huj/ |
| Nyumba | ramin /raˈmin/ | lepaw /ləˈpaw/ | *Rumaq /Rumaq/ | rumah /rumah/ | ruma /ruma/ | oma /ˈoma/ | xuma /xu.ma/ |
| Mbwa | kaso /kaˈsoʔ/ | wasu /waˈsu/ | *asu /asu/ | anjing /andʒiŋ/ | asu /asu/ | defa /ˈdɛfa/ | wazu /wa.zu/ |
| Paka | — /—/ | ngiyaw /ŋiˈjaw/ | — /—/ | kucing /kutʃiŋ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Kula | kuman /kuˈman/ | quman /quˈman/ | *kaen /kaen/ | makan /makan/ | maan /maːn/ | nawa /ˈnawa/ | mekan /mə.kan/ |
| Kunywa | ŋinum /ŋiˈnum/ | mimum /miˈmum/ | *inum /inum/ | minum /minum/ | minum /minum/ | gehe /ˈɡɛhɛ/ | mimaazip /mi.maː.zip/ |
| Moja | isaʔ /iˈsaʔ/ | issa /ˈissa/ | *isa /isa/ | sa /sa/ | nata /nata/ | u /ʔu/ | adang /a.daŋ/ |
| Mbili | duɔh /duɔh/ | zusa /zusa/ | *duSa /duSa/ | dua /dua/ | naroa /naroa/ | lolae /loˈlae/ | dusa /dusa/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | biis /biːs/ | — /—/ | — /—/ | baik /baik/ | — /—/ | rau /rau/ | — /—/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.