پارسی

Kiajemi (Cha Kale)

Indo-European (Iranian, Southwestern Iranian, New Persian) · aina ya kihistoria / iliyofichwa

FamiliaIndo-European (Iranian, Southwestern Iranian, New Persian) WasemajiHistorical literary form (~800–1500 CE; widely taught today) HatiPerso-Arabic (Nastaʿlīq calligraphy) NchiGreater Iran: Iran, Afghanistan, Tajikistan, Uzbekistan; Mughal India administrative use Lugha rasmiSamanid, Ghaznavid, Seljuk, Timurid courts; Mughal India administrative language Uhai wa lughaextinct ISO 639-3fas

Classical Persian (پارسی pārsī or فارسی کلاسیک fārsī-ye kelāsik) is the literary form of New Persian that flourished from the 9th to the 15th century CE, originating at the Samanid court (819–999) in Bukhara as a deliberate revival of pre-Islamic Persian identity in the Perso-Arabic script. The language of Ferdowsi's Shahnameh (c. 1010), Rumi's Masnavi (~1273), Saadi's Gulistan and Bustan (1258–1259), Hafez's Divan (~1370), Khayyam's Rubaiyat, and Nizami's Khamsa — together comprising one of the great literary corpora of world civilization. Distinguished from Modern Persian (fa) by preserved labialized /xʷ/ ("khw" in xʷāhar "sister", xʷurdan "eat"; lost in Modern Western Persian, retained in Dari/Tajiki), preserved long /ē oː/ vs /iː uː/ contrast (lost in Tehrani Persian; retained in Dari/Tajiki), preserved /ɣ/–/q/ distinction (merged in Modern Western Persian), and short /i u/ in syllables that later lowered to /e o/ in Tehrani (pidar→pedar, dil→del, gurba→gorbe, čišm→čašm). The pedagogical canon of literary education throughout Iran, Afghanistan, Tajikistan, and historically Mughal India — read continuously from the 11th century to the present, with relatively stable syntax and core vocabulary across that span.

Inakozungumzwa

Maneno 20 ya msingi katika Kiajemi (Cha Kale)

Maji

آب

/aːb/

Moto

آتش

/aːtaʃ/

Jua

خورشید

/xʷarʃeːd/

Mwezi

ماه

/maːh/

Mama

مادر

/maːdar/

Baba

پدر

/pidar/

Kula

خوردن

/xʷurdan/

Kunywa

آشامیدن

/aːʃaːmiːdan/

Upendo

عشق

/ʔiʃq/

Moyo

دل

/dil/

Mti

درخت

/diraxt/

Nyumba

خانه

/xaːna/

Mbwa

سگ

/saɡ/

Paka

گربه

/ɡurba/

Mkono

دست

/dast/

Jicho

چشم

/t͡ʃaʃm/

Habari

درود

/duruːd/

Asante

سپاس

/sipaːs/

Moja

یک

/jak/

Nzuri

نیک

/neːk/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Indo-European (Iranian, Southwestern Iranian, New Persian) zinazohusiana

Maana Kiajemi (Cha Kale)Kiajemi cha kati (Pahlavi)KiajemiKidariKitajikiKiyahudi-KiajemiKiparthi
Maji آب /aːb/ 𐭠𐭯 /aːb/ آب /ɒːb/ آب /ɑːb/ об /ob/ אב /ɒːb/ āb /aːb/
Moto آتش /aːtaʃ/ 𐭠𐭲𐭱 /aːtaʃ/ آتش /ɒːteʃ/ آتش /ɑːtaʃ/ оташ /otaʃ/ אתש /ɒːteʃ/ ādar /aːdar/
Jua خورشید /xʷarʃeːd/ 𐭧𐭥𐭫𐭱𐭩𐭲 /xwarʃeːd/ خورشید /xorʃiːd/ خورشید /xoɾʃed/ офтоб /oftob/ חורשיד /xorʃiːd/ xwar /xwar/
Mwezi ماه /maːh/ 𐭬𐭠𐭧 /maːh/ ماه /mɒːh/ ماه /mɑːh/ моҳ /moh/ מאה /mɒːh/ māh /maːh/
Mama مادر /maːdar/ 𐭬𐭠𐭲𐭫 /maːdar/ مادر /mɒːdær/ مادر /mɑːdaɾ/ модар /modar/ מאדר /mɒːdær/ mād /maːd/
Baba پدر /pidar/ 𐭯𐭩𐭲𐭫 /pidar/ پدر /pedær/ پدر /padaɾ/ падар /padar/ פדר /pedær/ pid /pid/
Kula خوردن /xʷurdan/ 𐭧𐭥𐭫𐭲𐭭 /xwardan/ خوردن /xordæn/ خوردن /xoɾdan/ хӯрдан /xʉːrdan/ חורדן /xordæn/ xward- /xward/
Kunywa آشامیدن /aːʃaːmiːdan/ 𐭭𐭥𐭱𐭩𐭲𐭭 /noːʃiːdan/ نوشیدن /nuːʃiːdæn/ نوشیدن /noʃidan/ нӯшидан /nʉːʃidan/ נושידן /nuːʃidæn/ pī- /piː/
Ukurasa 1/3

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.