Wichí Lhamtés

Kiwichi

Mataco-Mataguayan

FamiliaMataco-Mataguayan Wasemaji~50K-60K HatiLatin NchiArgentina Lugha rasmiArgentina Uhai wa lughavulnerable ISO 639-3mzh

Wichí (formerly Mataco; autonymously Wichí Lhamtés "the Wichí speech") is the principal Mataco-Mataguayan language, spoken by ~50,000-60,000 Wichí people across the Gran Chaco region of Argentina, Bolivia, and Paraguay. The Mataco-Mataguayan family is small and isolated within South American linguistics, with Wichí being the largest member alongside Nivaclé, Maká, and Chorote. Linguistically, Wichí has typical Mataco-Mataguayan features: nominative-accusative alignment, classifier-like noun particles, and SVO constituent order with verb-final tendencies. The Wichí community has been active in Argentine indigenous-rights movements since the 1990s, with bilingual education in Salta and Formosa provinces.

Inakozungumzwa

Maneno 20 ya msingi katika Kiwichi

Maji

inot

/inot/

Moto

itoj

/itox/

Jua

ifwala

/ifʷala/

Mwezi

hawu

/hawu/

Mama

ko

/ko/

Baba

lo

/lo/

Kula

lechek

/letʃek/

Kunywa

yim

/jim/

Upendo

lhayanej

/ʎajanex/

Moyo

kahayl

/kahajl/

Mti

halaj

/halax/

Nyumba

wek

/wek/

Mbwa

asinaj

/asinax/

Paka

mishi

/miʃi/

Mkono

kuwej

/kuwex/

Jicho

titsej

/titsex/

Habari

hayej

/hajex/

Asante

nehayij

/nehajix/

Moja

ifwa

/ifʷa/

Nzuri

is

/is/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Mataco-Mataguayan zinazohusiana

Maana KiwichiKiembera cha KaskaziniKiwaraoKishawiyaKiamisKinzimaKitao (Yami)
Maji inot /inot/ do /do/ hoidu /hojdu/ aman /aman/ nanom /nanom/ nzule /nzule/ ranom /ranom/
Moto itoj /itox/ tu /tu/ hekunu /hekunu/ times /times/ namal /namal/ sinya /sinja/ apuy /apuj/
Jua ifwala /ifʷala/ hewa /hewa/ ya /ja/ ittij /itːiʒ/ cidal /tsiðal/ ewia /ewia/ araw /araw/
Mwezi hawu /hawu/ ahuru /ahuɾu/ waniku /waniku/ ayur /ajuɾ/ folad /folað/ siane /sjane/ vehan /vehan/
Mama ko /ko/ papa /papa/ dani /dani/ ima /ima/ ina /ina/ enwo /enwo/ ina /ina/
Baba lo /lo/ apa /apa/ daka /daka/ baba /baba/ ama /ama/ ekyele /ecele/ ama /ama/
Kula lechek /letʃek/ ko /ko/ nahoro /nahoɾo/ etš /etʃ/ komaen /komaen/ di /di/ kuman /kuman/
Kunywa yim /jim/ dorrare /doraɾe/ osi /osi/ su /su/ minom /minom/ nu /nu/ minum /minum/
Ukurasa 1/3

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.