Kwak'wala
Kikwakwala
Wakashan (Northern)
Kikwakwala (Kwakiutl) ni lugha kuu ya Kiwakashan cha Kaskazini ya watu wa Kwakwaka’wakw kwenye pwani ya kati ya British Columbia. Ina orodha ya konsonanti changamano sana, ikijumuisha konsonanti za ejektivu (k', t'), za vile vya juu na za kando za fricative. Wazungumzaji wake wanajulikana sana kwa sherehe kubwa za potlatch.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kikwakwala
Maji
'wap
/ʔwap/
Moto
lax̱
/lax/
Jua
ƛ'isa̱la
/tɬʼisəla/
Mwezi
'mukwa
/ʔmukʷa/
Mama
abe
/abe/
Baba
o̱mp
/omp/
Kula
ha̱'ma̱p
/həʔməp/
Kunywa
na̱'qa
/naʔqa/
Upendo
'ya̱x̱is
/ʔjəxis/
Moyo
ts'iłas
/tsʼiɬas/
Mti
x̱o̱kwa
/xokʷa/
Nyumba
g̱ukw
/ɡukʷ/
Mbwa
'wa̱ts'i
/ʔwətsʼi/
Paka
pi̱s
/pis/
Mkono
'wała
/ʔwaɬa/
Jicho
gigayu
/ɡiɡaju/
Habari
gilakas'la
/ɡilakasʔla/
Asante
gilakas'la
/ɡilakasʔla/
Moja
'na̱m
/ʔnəm/
Nzuri
ek
/ek/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Wakashan (Northern) zinazohusiana
| Maana | Kikwakwala | Kitarahumara | Kisakizaya | Kitojolabal | Kiwixarika | Kiaguacateco | Kitzeltal |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | 'wap /ʔwap/ | bawí /bawi/ | nanum /nanum/ | jaʼ /haʔ/ | ha /ha/ | aʼ /aʔ/ | jaʼ /xaʔ/ |
| Moto | lax̱ /lax/ | nahí /nahi/ | lamal /lamal/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | tai /tai/ | qʼaq /qʼaq/ | kʼaal /kʼaːl/ |
| Jua | ƛ'isa̱la /tɬʼisəla/ | rayó /ɾajo/ | cidal /tʃidal/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | tau /tau/ | qʼijl /qʼihl/ | kʼajkʼal /kʼaxkʼal/ |
| Mwezi | 'mukwa /ʔmukʷa/ | mecá /metʃa/ | ʔulalalalal /ʔulalal/ | ixaw /iʃaw/ | metsa /metsa/ | xahaw /ʃahaw/ | u /u/ |
| Mama | abe /abe/ | iyé /ije/ | ina /ina/ | nan /nan/ | nana /nana/ | naa /naː/ | meʼ /meʔ/ |
| Baba | o̱mp /omp/ | onó /ono/ | ama /ama/ | tat /tat/ | yawe /jawe/ | mam /mam/ | tat /tat/ |
| Kula | ha̱'ma̱p /həʔməp/ | koʼa /koʔa/ | hekal /hekal/ | waʼel /waʔel/ | kuye /kuje/ | wii /wiː/ | weʼel /weʔel/ |
| Kunywa | na̱'qa /naʔqa/ | bahí /bahi/ | mihecak /mihetʃak/ | ukʼ /ukʼ/ | hi'eka /hiʔeka/ | uuk /uːk/ | uchʼel /utʃʼel/ |
| Upendo | 'ya̱x̱is /ʔjəxis/ | nakí /naki/ | kapah /kapah/ | skʼana /skʼana/ | kanenki /kanenki/ | xajan /ʃahan/ | kʼanbey /kʼanbej/ |
| Moyo | ts'iłas /tsʼiɬas/ | surí /suɾi/ | gawang /ɡawaŋ/ | alma /alma/ | iyari /ijari/ | kʼuum /kʼuːm/ | oʼtan /oʔtan/ |
| Mti | x̱o̱kwa /xokʷa/ | gokó /ɡoko/ | kilang /kilaŋ/ | teʼ /teʔ/ | kiyé /kije/ | tzeʼ /tseʔ/ | teʼ /teʔ/ |
| Nyumba | g̱ukw /ɡukʷ/ | kalí /kali/ | luma /luma/ | naj /nah/ | ki /ki/ | nya /ɲa/ | na /na/ |
| Mbwa | 'wa̱ts'i /ʔwətsʼi/ | kochí /kotʃi/ | waco /watʃo/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | tsïkï /tsɨkɨ/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ |
| Paka | pi̱s /pis/ | misí /misi/ | posi /posi/ | mis /mis/ | mitsu /mitsu/ | mis /mis/ | mis /mis/ |
| Mkono | 'wała /ʔwaɬa/ | sekuá /sekwa/ | kamay /kamai/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | mama /mama/ | qʼab /qʼab/ | kʼab /kʼab/ |
| Jicho | gigayu /ɡiɡaju/ | pusí /pusi/ | mata /mata/ | satej /sateh/ | tukite /tukite/ | witzʼ /witsʼ/ | sit /sit/ |
| Habari | gilakas'la /ɡilakasʔla/ | kuira /kuiɾa/ | marayas /maɾajas/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | kekuanenki /kekwanenki/ | kʼamta /kʼamta/ | banti winik /banti winik/ |
| Asante | gilakas'la /ɡilakasʔla/ | matéterabá /mateteɾaba/ | lalumahan /lalumahan/ | yuj /juh/ | pa'iwakaitsie /paʔiwakaitsje/ | tixwajʼ /tiʃwahʼ/ | wokol awal /wokol awal/ |
| Moja | 'na̱m /ʔnəm/ | bilé /bile/ | cacay /tʃatʃai/ | jun /hun/ | xevi /ʃevi/ | jun /hun/ | jun /xun/ |
| Nzuri | ek /ek/ | galá /ɡala/ | kapah /kapah/ | lek /lek/ | waxa /waʃa/ | saqʼ /saqʼ/ | lek /lek/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.