Kurmancî
Kikurdi
Kiirani
Kikurdi (Kurdî) ni jina la kawaida la mkusanyiko wa aina za lugha za Kiirani zenye uhusiano wa karibu katika tawi la Kihindi-Kiirani la familia ya Kihindi-Kizungu, zinazozungumzwa hasa katika sehemu za Uturuki, Iraki, Iran na Siria na katika jamii za ughaibuni. Katika uainishaji huu wa kiisimu, “Kiirani” ni jina la tawi pana la kihistoria linalojumuisha pia Kiajemi, Kipashto na lugha nyingine; Kikurdi si aina ya Kiajemi. Viwango vikubwa vya kifasihi ni Kikurmanji, kinachoandikwa hasa kwa alfabeti yenye msingi wa Kilatini nchini Uturuki na Siria, na Kisorani, kinachoandikwa kwa kawaida kwa alfabeti iliyorekebishwa yenye msingi wa Kiarabu nchini Iraki na Iran; Kikurdi cha Kusini kina aina nyingine. Aina hizi hutofautiana sana katika fonolojia na sarufi na si rahisi kuelewana kila wakati. Chini ya katiba ya 2005, Kikurdi na Kiarabu ni lugha mbili rasmi za Iraki, huku utambuzi na elimu ya Kikurdi vikitofautiana kwingineko.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kikurdi
Maji
av
/ɑːv/
Moto
agir
/ɑɡɪɾ/
Jua
roj
/ɾoːʒ/
Mwezi
heyv
/hejv/
Nyota
stêrk
/stɛːɾk/
Mama
dê
/dɛː/
Baba
bav
/bɑːv/
Mimi
ez
/ɛz/
Wewe
tu
/tu/
Jina
nav
/nav/
Jicho
çav
/tʃɑːv/
Mkono
dest
/dɛst/
Moyo
dil
/dɪl/
Upendo
evîn
/ɛviːn/
Mti
dar
/dɑːɾ/
Nyumba
mal
/mɑːl/
Mbwa
kûçik
/kuːtʃɪk/
Paka
pisîk
/pɪsiːk/
Kula
xwarin
/xwɑːɾɪn/
Kunywa
vexwarin
/vɛxwɑːɾɪn/
Moja
yek
/jɛk/
Mbili
du
/du/
Habari
silav
/sɪlɑːv/
Asante
spas
/spɑːs/
Nzuri
baş
/bɑːʃ/
Kekeo
pepûk
/pɛˈpuːk/
Kompyuta
komputer
/komputɛɾ/
Sushi
sûşî
/suːʃiː/
Dopamini
dopamîn
/dopaˈmiːn/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Iranian zinazohusiana
| Maana | Kikurdi | Kikurdi (Sorani) | Kikurdi cha Kusini | Kilori | Kizazaki | Kiajemi | Kidari |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | av /ɑːv/ | ئاو /ɑːw/ | ئاو /ɑːw/ | او /ɒw/ | aw /aw/ | آب /ɒːb/ | آب /ɑːb/ |
| Moto | agir /ɑɡɪɾ/ | ئاگر /ɑːɡɪɾ/ | ئاگر /ɑːɡɪɾ/ | تش /tæʃ/ | adır /aˈdɯɾ/ | آتش /ɒːtæʃ/ | آتش /ɑːtaʃ/ |
| Jua | roj /ɾoːʒ/ | خۆر /xoːɾ/ | رۆژ /ɾoʒ/ | هور /hor/ | tîj /tiːʒ/ | خورشید /xorʃiːd/ | خورشید /xoɾʃed/ |
| Mwezi | heyv /hejv/ | مانگ /mɑːŋɡ/ | ماهنگ /mɑːhænɡ/ | مانگ /mɒːŋɡ/ | aşmî /aʃˈmiː/ | ماه /mɒːh/ | ماه /mɑːh/ |
| Nyota | stêrk /stɛːɾk/ | ئەستێرە /ʔæsteːɾæ/ | ئەستارە /æstaːɾæ/ | ستاره /esˈtɑːɾe/ | astare /asˈtaːre/ | ستاره /setɒːˈɾe/ | ستاره /setaːˈɾa/ |
| Mama | dê /dɛː/ | دایک /dɑːjɪk/ | دالگ /dɑːlɡ/ | دا /dɒː/ | maye /ˈmajɛ/ | مادر /mɒːdær/ | مادر /mɑːdaɾ/ |
| Baba | bav /bɑːv/ | باوک /bɑːwk/ | باوگ /bɑːwɡ/ | بُوَا /buwɒː/ | pî /piː/ | پدر /pedær/ | پدر /padaɾ/ |
| Mimi | ez /ɛz/ | من /mɪn/ | من /mɪn/ | مه /me/ | ez /ɛz/ | من /man/ | من /man/ |
| Wewe | tu /tu/ | تۆ /to/ | تۆ /to/ | تو /to/ | ti /ti/ | تو /to/ | تو /to/ |
| Jina | nav /nav/ | ناو /naw/ | ناو /naw/ | نوم /nom/ | name /ˈnaːme/ | نام /nɒːm/ | نام /naːm/ |
| Jicho | çav /tʃɑːv/ | چاو /tʃɑːw/ | چەو /tʃæw/ | چش /tʃæʃ/ | çim /tʃim/ | چشم /tʃeʃm/ | چشم /tʃaʃm/ |
| Mkono | dest /dɛst/ | دەست /dɛst/ | دەس /dæs/ | دس /dæs/ | dest /dɛst/ | دست /dæst/ | دست /dast/ |
| Moyo | dil /dɪl/ | دڵ /dɪɫ/ | دڵ /dɪɫ/ | دل /del/ | zerre /ˈzɛrːe/ | دل /del/ | دل /dil/ |
| Upendo | evîn /ɛviːn/ | خۆشەویستی /xoʃɛwiːstiː/ | عەشق /æʃq/ | عشق /ɛʃq/ | hes /hɛs/ | عشق /eʃq/ | عشق /eʃq/ |
| Mti | dar /dɑːɾ/ | دار /dɑːɾ/ | دار /dɑːɾ/ | دار /dɒːɾ/ | dare /ˈdaɾɛ/ | درخت /deræxt/ | درخت /daɾaxt/ |
| Nyumba | mal /mɑːl/ | ماڵ /mɑːɫ/ | ماڵ /mɑːɫ/ | حونه /hunæ/ | keye /ˈkɛjɛ/ | خانه /xɒːne/ | خانه /xɑːna/ |
| Mbwa | kûçik /kuːtʃɪk/ | سەگ /sɛɡ/ | سگ /sæɡ/ | سَگ /sæɡ/ | kuçeg /kuˈtʃɛɡ/ | سگ /sæɡ/ | سگ /saɡ/ |
| Paka | pisîk /pɪsiːk/ | پشیلە /pʃiːlɛ/ | پشی /pʃiː/ | پشیله /pæʃilæ/ | pisîk /piˈsiːk/ | گربه /ɡorbe/ | پشک /puʃak/ |
| Kula | xwarin /xwɑːɾɪn/ | خواردن /xwɑːɾdɪn/ | خواردن /xwɑːɾdən/ | خواردن /xwɒːɾdæn/ | werdiş /ˈweɾdiʃ/ | خوردن /xordæn/ | خوردن /xoɾdan/ |
| Kunywa | vexwarin /vɛxwɑːɾɪn/ | خواردنەوە /xwɑːɾdɪnɛwɛ/ | خواردنەوە /xwɑːɾdɪnˈæwæ/ | خواردن /xwɒːɾdæn/ | şimitiş /ʃiˈmitiʃ/ | نوشیدن /nuːʃiːdæn/ | نوشیدن /noʃidan/ |
| Moja | yek /jɛk/ | یەک /jɛk/ | یەک /jæk/ | یَک /jæk/ | yew /jɛw/ | یک /jek/ | یک /jak/ |
| Mbili | du /du/ | دوو /duː/ | دوو /duː/ | دو /do/ | di /dɪ/ | دو /do/ | دو /du/ |
| Habari | silav /sɪlɑːv/ | سڵاو /sɫɑːw/ | سڵاو /sɫɑːw/ | سلام /sælɒːm/ | silam /siˈlam/ | سلام /sælɒːm/ | سلام /salɑːm/ |
| Asante | spas /spɑːs/ | سوپاس /supɑːs/ | سپاس /spɑːs/ | مرسی /mɛɾsi/ | sıpas /sɯˈpas/ | سپاس /sepɒːs/ | تشکر /taʃakkoɾ/ |
| Nzuri | baş /bɑːʃ/ | باش /bɑːʃ/ | خاس /xɑːs/ | خاص /xɒːs/ | rind /ɾind/ | خوب /xuːb/ | خوب /xob/ |
| Kekeo | pepûk /pɛˈpuːk/ | پەپووک /pɛˈpuːk/ | — | — | Phepug /pʰɛˈpuɡ/ | کوکو /kuːˈkuː/ | کوکو /kuːˈkuː/ |
| Kompyuta | komputer /komputɛɾ/ | کۆمپیوتەر /kompjuteɾ/ | — | — | komputer /kompuˈteɾ/ | کامپیوتر /kɒːm.pi.juː.teɾ/ | کمپیوتر /kampjuːtar/ |
| Sushi | sûşî /suːʃiː/ | سووشی /suːʃi/ | — | — | — | سوشی /suː.ʃiː/ | سوشی /suːʃi/ |
| Dopamini | dopamîn /dopaˈmiːn/ | دۆپامین /doːpaːˈmiːn/ | — | — | — | دوپامین /dopɒːˈmiːn/ | — |
Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno
Linganisha na lugha kuu za dunia
Linganisha na lugha zenye uhusiano wa karibu
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.