دری

Kidari

Kihindi-Ulaya (Kiirani, magharibi, Kiajemi)

FamiliaKihindi-Ulaya (Kiirani, magharibi, Kiajemi) Wasemaji~13M HatiKiajemi-Kiarabu NchiAfghanistani (rasmi; lugha ya mawasiliano) Lugha rasmiAfghanistan (rasmi, pamoja na Kipashto) Uhai wa lughasalama ISO 639-3prs

Kidari (دری, «cha kasri ya kifalme») ni aina ya Kiajemi cha Mashariki kinachozungumzwa kote Afghanistan kama lugha ya mawasiliano ya nchi na mojawapo ya lugha mbili rasmi pamoja na Kipashto, chenye wazungumzaji ~milioni 15 wa L1 na zaidi ~50% ya wakazi wa Afghanistan wakikitumia kama L2. Kidari huhifadhi tofauti za vokali za Kiajemi cha kale ē/ī (مير mēr «mkuu wa kijiji» dhidi ya مير mīr) na ō/ū (شور šōr «-enye chumvi» dhidi ya شور šūr «ghasia») zilizoungana katika Kiajemi cha Irani (fa). Msamiati hutofautiana kupitia maneno ya zamani yaliyohifadhiwa (پشک kwa «paka», ambapo Kiajemi cha Irani hutumia گربه) na mikopo ya Kipashto/Kituruki. Hueleweka kwa pande zote mbili na Kiajemi cha Irani na Kitajiki (tg) katika rejista ya juu, lakini mazungumzo ya kila siku hudhihirisha utambulisho dhahiri wa kikanda. Huandikwa kwa mtindo wa Nastaliq wa Kiperso-Kiarabu (alfabeti ile ile kama Kiajemi cha Irani, mapendeleo tofauti ya hati nzuri). Rejista yake rasmi, tofauti na aina ya Kitajiki ya enzi ya Kisovieti iliyoandikwa kwa Kisirili, huhifadhi mapokeo ya kifasihi ya Kiajemi cha kale.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kidari

Maji

آب

/ɑːb/

Moto

آتش

/ɑːtaʃ/

Jua

خورشید

/xoɾʃed/

Mwezi

ماه

/mɑːh/

Nyota

ستاره

/setaːˈɾa/

Mama

مادر

/mɑːdaɾ/

Baba

پدر

/padaɾ/

Mimi

من

/man/

Wewe

تو

/to/

Jina

نام

/naːm/

Jicho

چشم

/tʃaʃm/

Mkono

دست

/dast/

Moyo

دل

/dil/

Upendo

عشق

/eʃq/

Mti

درخت

/daɾaxt/

Nyumba

خانه

/xɑːna/

Mbwa

سگ

/saɡ/

Paka

پشک

/puʃak/

Kula

خوردن

/xoɾdan/

Kunywa

نوشیدن

/noʃidan/

Moja

یک

/jak/

Mbili

دو

/du/

Habari

سلام

/salɑːm/

Asante

تشکر

/taʃakkoɾ/

Nzuri

خوب

/xob/

Kekeo

کوکو

/kuːˈkuː/

Kompyuta

کمپیوتر

/kampjuːtar/

Sushi

سوشی

/suːʃi/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Indo-European (Iranian, Western, Persian) zinazohusiana

Maana KidariKihazaragiKiajemiKitajikiKiajemi (Cha Kale)Kiyahudi-KiajemiKiajemi cha kati (Pahlavi)
Maji آب /ɑːb/ آو /ɑːw/ آب /ɒːb/ об /ob/ آب /aːb/ אב /ɒːb/ 𐭠𐭯 /aːb/
Moto آتش /ɑːtaʃ/ آتش /ɑːtaʃ/ آتش /ɒːtæʃ/ оташ /otaʃ/ آتش /aːtaʃ/ אתש /ɒːteʃ/ 𐭠𐭲𐭱 /aːtaʃ/
Jua خورشید /xoɾʃed/ آفتو /ɑːftow/ خورشید /xorʃiːd/ офтоб /oftob/ خورشید /xʷarʃeːd/ חורשיד /xorʃiːd/ 𐭧𐭥𐭫𐭱𐭩𐭲 /xwarʃeːd/
Mwezi ماه /mɑːh/ مه /maː/ ماه /mɒːh/ моҳ /moh/ ماه /maːh/ מאה /mɒːh/ 𐭬𐭠𐭧 /maːh/
Nyota ستاره /setaːˈɾa/ ستاره /sitɑra/ ستاره /setɒːˈɾe/ ситора /sitoːra/ ستاره /sitaːra/ סתארה /setɒre/ 𐭮𐭲𐭠𐭫𐭪 /staːrag/
Mama مادر /mɑːdaɾ/ آبه /ɑːba/ مادر /mɒːdær/ модар /modar/ مادر /maːdar/ מאדר /mɒːdær/ 𐭬𐭠𐭲𐭫 /maːdar/
Baba پدر /padaɾ/ آته /ɑːta/ پدر /pedær/ падар /padar/ پدر /pidar/ פדר /pedær/ 𐭯𐭩𐭲𐭫 /pidar/
Mimi من /man/ مه /ma/ من /man/ ман /man/ من /man/ מן /man/ 𐭠𐭭 /an/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.