کوردیی خوارین
Kikurdi cha Kusini
familia ya Kihindi-Ulaya (tawi la Kiirani, Kaskazini-Magharibi, Kikurdi)
Kikurdi cha Kusini (pia Kermashani, Pehlewani, Kelhori, au Lekî) ni tawi lililoko kusini kabisa la lugha za Kikurdi, tofauti na Kurmanji (ku, Kaskazini) na Sorani (ckb, Kati). Kinazungumzwa magharibi mwa Iran (Kermanshah, Ilam, Lorestan) na watu ~milioni 3, na kwa muda mrefu kimekuwa kikijumuishwa chini ya "Kikurdi" katika data za sensa ya Iran, jambo lililosababisha kuhesabiwa pungufu. Kikurdi cha Kusini hakina mpangilio wa kiergative (tofauti na Sorani) na kimehifadhi baadhi ya sifa za zamani za Kiirani, huku kikishiriki msamiati wa msingi wa Kikurdi na Kurmanji na Sorani. Lahaja ndogo ya Lekî nyakati nyingine huchukuliwa kuwa tofauti na Kikurdi cha Kusini cha kawaida.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kikurdi cha Kusini
Maji
ئاو
/ɑːw/
Moto
ئاگر
/ɑːɡɪɾ/
Jua
رۆژ
/ɾoʒ/
Mwezi
ماهنگ
/mɑːhænɡ/
Nyota
ئەستارە
/æstaːɾæ/
Mama
دالگ
/dɑːlɡ/
Baba
باوگ
/bɑːwɡ/
Mimi
من
/mɪn/
Wewe
تۆ
/to/
Jina
ناو
/naw/
Jicho
چەو
/tʃæw/
Mkono
دەس
/dæs/
Moyo
دڵ
/dɪɫ/
Upendo
عەشق
/æʃq/
Mti
دار
/dɑːɾ/
Nyumba
ماڵ
/mɑːɫ/
Mbwa
سگ
/sæɡ/
Paka
پشی
/pʃiː/
Kula
خواردن
/xwɑːɾdən/
Kunywa
خواردنەوە
/xwɑːɾdɪnˈæwæ/
Moja
یەک
/jæk/
Mbili
دوو
/duː/
Habari
سڵاو
/sɫɑːw/
Asante
سپاس
/spɑːs/
Nzuri
خاس
/xɑːs/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Indo-European (Iranian, Northwest, Kurdish) zinazohusiana
| Maana | Kikurdi cha Kusini | Kikurdi (Sorani) | Kikurdi | Kilori | Kimazandarani | Kidari | Kiajemi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ئاو /ɑːw/ | ئاو /ɑːw/ | av /ɑːv/ | او /ɒw/ | آو /ɒːv/ | آب /ɑːb/ | آب /ɒːb/ |
| Moto | ئاگر /ɑːɡɪɾ/ | ئاگر /ɑːɡɪɾ/ | agir /ɑɡɪɾ/ | تش /tæʃ/ | تش /tæʃ/ | آتش /ɑːtaʃ/ | آتش /ɒːtæʃ/ |
| Jua | رۆژ /ɾoʒ/ | خۆر /xoːɾ/ | roj /ɾoːʒ/ | هور /hor/ | آفتاب /ɒːftɒːb/ | خورشید /xoɾʃed/ | خورشید /xorʃiːd/ |
| Mwezi | ماهنگ /mɑːhænɡ/ | مانگ /mɑːŋɡ/ | heyv /hejv/ | مانگ /mɒːŋɡ/ | مونگ /muŋɡ/ | ماه /mɑːh/ | ماه /mɒːh/ |
| Nyota | ئەستارە /æstaːɾæ/ | ئەستێرە /ʔæsteːɾæ/ | stêrk /stɛːɾk/ | ستاره /esˈtɑːɾe/ | اساره /esːɑːˈɾe/ | ستاره /setaːˈɾa/ | ستاره /setɒːˈɾe/ |
| Mama | دالگ /dɑːlɡ/ | دایک /dɑːjɪk/ | dê /dɛː/ | دا /dɒː/ | مار /mɒːɾ/ | مادر /mɑːdaɾ/ | مادر /mɒːdær/ |
| Baba | باوگ /bɑːwɡ/ | باوک /bɑːwk/ | bav /bɑːv/ | بُوَا /buwɒː/ | پئر /pæʔɾ/ | پدر /padaɾ/ | پدر /pedær/ |
| Mimi | من /mɪn/ | من /mɪn/ | ez /ɛz/ | مه /me/ | من /men/ | من /man/ | من /man/ |
| Wewe | تۆ /to/ | تۆ /to/ | tu /tu/ | تو /to/ | تِه /te/ | تو /to/ | تو /to/ |
| Jina | ناو /naw/ | ناو /naw/ | nav /nav/ | نوم /nom/ | نوم /num/ | نام /naːm/ | نام /nɒːm/ |
| Jicho | چەو /tʃæw/ | چاو /tʃɑːw/ | çav /tʃɑːv/ | چش /tʃæʃ/ | چش /tʃæʃ/ | چشم /tʃaʃm/ | چشم /tʃeʃm/ |
| Mkono | دەس /dæs/ | دەست /dɛst/ | dest /dɛst/ | دس /dæs/ | دس /dæs/ | دست /dast/ | دست /dæst/ |
| Moyo | دڵ /dɪɫ/ | دڵ /dɪɫ/ | dil /dɪl/ | دل /del/ | دل /del/ | دل /dil/ | دل /del/ |
| Upendo | عەشق /æʃq/ | خۆشەویستی /xoʃɛwiːstiː/ | evîn /ɛviːn/ | عشق /ɛʃq/ | عشق /ɛʃq/ | عشق /eʃq/ | عشق /eʃq/ |
| Mti | دار /dɑːɾ/ | دار /dɑːɾ/ | dar /dɑːɾ/ | دار /dɒːɾ/ | دار /dɒːɾ/ | درخت /daɾaxt/ | درخت /deræxt/ |
| Nyumba | ماڵ /mɑːɫ/ | ماڵ /mɑːɫ/ | mal /mɑːl/ | حونه /hunæ/ | سره /særæ/ | خانه /xɑːna/ | خانه /xɒːne/ |
| Mbwa | سگ /sæɡ/ | سەگ /sɛɡ/ | kûçik /kuːtʃɪk/ | سَگ /sæɡ/ | سَگ /sæɡ/ | سگ /saɡ/ | سگ /sæɡ/ |
| Paka | پشی /pʃiː/ | پشیلە /pʃiːlɛ/ | pisîk /pɪsiːk/ | پشیله /pæʃilæ/ | پَشی /pæʃi/ | پشک /puʃak/ | گربه /ɡorbe/ |
| Kula | خواردن /xwɑːɾdən/ | خواردن /xwɑːɾdɪn/ | xwarin /xwɑːɾɪn/ | خواردن /xwɒːɾdæn/ | خوردن /xoɾdæn/ | خوردن /xoɾdan/ | خوردن /xordæn/ |
| Kunywa | خواردنەوە /xwɑːɾdɪnˈæwæ/ | خواردنەوە /xwɑːɾdɪnɛwɛ/ | vexwarin /vɛxwɑːɾɪn/ | خواردن /xwɒːɾdæn/ | خواردن /xwɒːɾdæn/ | نوشیدن /noʃidan/ | نوشیدن /nuːʃiːdæn/ |
| Moja | یەک /jæk/ | یەک /jɛk/ | yek /jɛk/ | یَک /jæk/ | یک /jæk/ | یک /jak/ | یک /jek/ |
| Mbili | دوو /duː/ | دوو /duː/ | du /du/ | دو /do/ | دِ /de/ | دو /du/ | دو /do/ |
| Habari | سڵاو /sɫɑːw/ | سڵاو /sɫɑːw/ | silav /sɪlɑːv/ | سلام /sælɒːm/ | سلام /sælɒːm/ | سلام /salɑːm/ | سلام /sælɒːm/ |
| Asante | سپاس /spɑːs/ | سوپاس /supɑːs/ | spas /spɑːs/ | مرسی /mɛɾsi/ | مرسی /mɛɾsi/ | تشکر /taʃakkoɾ/ | سپاس /sepɒːs/ |
| Nzuri | خاس /xɑːs/ | باش /bɑːʃ/ | baş /bɑːʃ/ | خاص /xɒːs/ | خوب /xub/ | خوب /xob/ | خوب /xuːb/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.