Kanuri
Kikanuri
Nilo-Sahara (Saharan)
Kikanuri ni lugha ya watu wa Kanuri walio karibu na Ziwa Chad, vizazi vya himaya ya zama za kati ya Kanem-Bornu. Ni mojawapo ya lugha kubwa zaidi za Nilo-Sahara, yenye mfumo wa toni sita na konsonanti za kuvuta hewa ɓ, ɗ, ʄ.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kikanuri
Maji
nji
/ndʒi/
Moto
kannu
/kanːu/
Jua
kiŋal
/kiŋal/
Mwezi
kəmbal
/kəmbal/
Nyota
shílówù
/ʃilowu/
Mama
ya
/ja/
Baba
aba
/aba/
Mimi
wu
/wu/
Wewe
nyi
/ɲi/
Jina
cû
/tʃu/
Jicho
shim
/ʃim/
Mkono
musko
/musko/
Moyo
karkə
/karkə/
Upendo
nem-shanu
/nem ʃanu/
Mti
kasua
/kasua/
Nyumba
fato
/fato/
Mbwa
keri
/keri/
Paka
yaba
/jaba/
Kula
bayem
/bajem/
Kunywa
simem
/simem/
Moja
tilo
/tilo/
Mbili
ndi
/ndi/
Habari
lafiya
/lafija/
Asante
gushibe
/ɡuʃibe/
Nzuri
ngewu
/ŋɡewu/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Nilo-Saharan (Saharan) zinazohusiana
| Maana | Kikanuri | Kikhassonke | Kimaninka cha Mashariki | Kimaninkakan cha Magharibi | Kimaninkakan cha Kita | Kihiri Motu | Kiluo |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | nji /ndʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ranu /ɾanu/ | pi /pi/ |
| Moto | kannu /kanːu/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | lahi /lahi/ | mach /matʃ/ |
| Jua | kiŋal /kiŋal/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tle /tle/ | dina /dina/ | chieng' /tʃieŋ/ |
| Mwezi | kəmbal /kəmbal/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | hua /hua/ | dwe /dwe/ |
| Nyota | shílówù /ʃilowu/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | hisiu /hisiu/ | sulwe /sulwe/ |
| Mama | ya /ja/ | ba /ba/ | ba /ba/ | na /na/ | ba /ba/ | sina /sina/ | mama /mama/ |
| Baba | aba /aba/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | tama /tama/ | baba /baba/ |
| Mimi | wu /wu/ | ne /ne/ | ne /ne/ | ne /ne/ | ne /ne/ | lau /lau/ | an /an/ |
| Wewe | nyi /ɲi/ | i /i/ | i /i/ | i /i/ | i /i/ | oi /oi/ | in /in/ |
| Jina | cû /tʃu/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | ladana /laˈdana/ | nying /ɲiŋ/ |
| Jicho | shim /ʃim/ | ɲa /ɲa/ | ɲa /ɲa/ | nya /ɲa/ | ña /ɲa/ | matana /matana/ | wang' /waŋ/ |
| Mkono | musko /musko/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | ima /ima/ | lwedo /lwedo/ |
| Moyo | karkə /karkə/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | kudouna /kudouna/ | chuny /tʃuɲ/ |
| Upendo | nem-shanu /nem ʃanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | lalokau /lalokau/ | hera /hera/ |
| Mti | kasua /kasua/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | au /au/ | yath /jaθ/ |
| Nyumba | fato /fato/ | so /so/ | lu /lu/ | so /so/ | so /so/ | ruma /ɾuma/ | ot /ot/ |
| Mbwa | keri /keri/ | wulu /wulu/ | wuli /wuli/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | sisia /sisia/ | guok /ɡuok/ |
| Paka | yaba /jaba/ | jakuma /dʒakuma/ | jakuma /dʒakuma/ | nyaakuma /ɲaːkuma/ | ñaakuma /ɲaːkuma/ | pusi /pusi/ | paka /paka/ |
| Kula | bayem /bajem/ | domu /domu/ | domu /domu/ | don /don/ | don /don/ | ania /ania/ | chiemo /tʃiemo/ |
| Kunywa | simem /simem/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | inua /inua/ | madho /maðo/ |
| Moja | tilo /tilo/ | kele /kele/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | ta /ta/ | achiel /atʃiel/ |
| Mbili | ndi /ndi/ | fila /fila/ | fila /fila/ | fila /fila/ | fila /fila/ | rua /rua/ | ariyo /arijo/ |
| Habari | lafiya /lafija/ | i ni sogoma /i ni soɡoma/ | i ni se /i ni se/ | i ni sögöma /i ni soɣoma/ | i ni soɣoma /i ni soɣoma/ | namona /namona/ | misawa /misawa/ |
| Asante | gushibe /ɡuʃibe/ | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni ce /i ni tʃe/ | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni baara /i ni baːɾa/ | tanikiu /tanikiu/ | erokamano /erokamano/ |
| Nzuri | ngewu /ŋɡewu/ | nyi /ɲi/ | ka ɲi /ka ɲi/ | nyuman /ɲuman/ | ñuman /ɲuman/ | namo /namo/ | maber /maber/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.