Ikirundi
Kirundi
Atlantic-Congo (Bantu, Great Lakes)
Kirundi (Ikirundi) is the Bantu Great Lakes language of Burundi, sister to Rwanda's Kinyarwanda within the Rwanda-Rundi cluster (mutually intelligible). It is one of the very few African languages whose territory aligns precisely with a nation-state's borders, giving Burundi exceptional linguistic homogeneity. Like Kinyarwanda, it has a complex tone+pitch system and Bantu noun-class agreement.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kirundi
Maji
amazi
/amaːzi/
Moto
umuriro
/umuɾiɾo/
Jua
izuba
/izuba/
Mwezi
ukwezi
/ukwezi/
Mama
mama
/maːma/
Baba
data
/data/
Kula
kurya
/kuɾja/
Kunywa
kunywa
/kuɲwa/
Upendo
urukundo
/uɾukundo/
Moyo
umutima
/umutima/
Mti
igiti
/iɡiti/
Nyumba
inzu
/inzu/
Mbwa
imbwa
/imbwa/
Paka
akayabu
/akajabu/
Mkono
ukuboko
/ukuboko/
Jicho
ijisho
/idʒiʃo/
Habari
amahoro
/amahoɾo/
Asante
murakoze
/muɾakoze/
Moja
rimwe
/ɾimwe/
Nzuri
nziza
/nziza/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu, Great Lakes) zinazohusiana
| Maana | Kirundi | Kinyarwanda | Kinyaturu | Kinyankole | Kisangu | Kichiga | Kiganda |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | amazi /amaːzi/ | amazi /amaːzi/ | maazi /maːzi/ | amaizi /amaizi/ | ameenzi /ameːnzi/ | amaizi /amaizi/ | amazzi /amaːzːi/ |
| Moto | umuriro /umuɾiɾo/ | umuriro /umuɾiɾo/ | moto /moto/ | omuriro /omuriro/ | umoto /umoto/ | omuriro /omuriro/ | omuliro /omuliɾo/ |
| Jua | izuba /izuba/ | izuba /izuba/ | nzua /nzua/ | izooba /izoːba/ | liluga /liluɡa/ | eizooba /eizoːba/ | enjuba /eɲɟuba/ |
| Mwezi | ukwezi /ukwezi/ | ukwezi /ukwezi/ | umweri /umweɾi/ | omwezi /omwezi/ | umwesi /umwesi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ |
| Mama | mama /maːma/ | mama /maːma/ | mama /mama/ | maawe /maːwe/ | mama /mama/ | nyina /ɲina/ | maama /maːma/ |
| Baba | data /data/ | papa /paːpa/ | tata /tata/ | tata /tata/ | baba /baba/ | ishe /iʃe/ | taata /taːta/ |
| Kula | kurya /kuɾja/ | kurya /kuɾja/ | kuria /kuɾia/ | kurya /kurja/ | kulya /kuʎa/ | kurya /kurja/ | kulya /kulja/ |
| Kunywa | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲʷa/ |
| Upendo | urukundo /uɾukundo/ | urukundo /uɾukundo/ | butogwa /butoɡwa/ | rukundo /rukundo/ | ulungu /uluŋɡu/ | kukunda /kukunda/ | okwagala /okwaːɡala/ |
| Moyo | umutima /umutima/ | umutima /umutima/ | umutima /umutima/ | omutima /omutima/ | umutima /umutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ |
| Mti | igiti /iɡiti/ | igiti /iɡiti/ | umuti /umuti/ | omuti /omuti/ | umuti /umuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ |
| Nyumba | inzu /inzu/ | inzu /inzu/ | nyumba /ɲumba/ | enju /endʒu/ | inyumba /iɲumba/ | enju /endʒu/ | ennyumba /eɲɲumba/ |
| Mbwa | imbwa /imbwa/ | imbwa /imbwa/ | imbwa /imbwa/ | embwa /embwa/ | imbwa /imbwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ |
| Paka | akayabu /akajabu/ | injangwe /indʒaŋɡwe/ | paka /paka/ | kapa /kapa/ | paka /paka/ | kapa /kapa/ | kkapa /kːapa/ |
| Mkono | ukuboko /ukuboko/ | ikiganza /ikiɡanza/ | ukuboko /ukuboko/ | omukono /omukono/ | ukuboko /ukuboko/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ |
| Jicho | ijisho /idʒiʃo/ | ijisho /idʒiʃo/ | iriiso /iɾiːso/ | eriiso /eriːso/ | iliho /iliho/ | eriisho /eriːʃo/ | eriiso /eɾiːso/ |
| Habari | amahoro /amahoɾo/ | muraho /muɾaːho/ | mbukire /mbukiɾe/ | agandi /aɡandi/ | mbasala /mbasala/ | oraire /oraire/ | oli otya /oli otja/ |
| Asante | murakoze /muɾakoze/ | murakoze /muɾakoze/ | ahsante /ahsante/ | webare /webare/ | nashukulu /naʃukulu/ | webare /webare/ | webale /weːbale/ |
| Moja | rimwe /ɾimwe/ | rimwe /ɾimwe/ | umwe /umwe/ | emwe /emwe/ | imo /imo/ | rumwe /rumwe/ | emu /emu/ |
| Nzuri | nziza /nziza/ | byiza /bjiza/ | kihi /kihi/ | kirungi /kiruŋɡi/ | kwifwa /kwifwa/ | kurungi /kuruŋɡi/ | kirungi /tʃiɾuŋɡi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.