Ho
Kiho
Kiaustroasia (Munda)
Ho ni lugha ya Kimunda inayohusiana kwa karibu na Kimundari (unr) na Kisantali (sat), asili yake ikiwa eneo la Singhbhum katika Jharkhand na Odisha. Ina hati yake ya kiasili — Warang Citi, iliyobuniwa na Lako Bodra mwanzoni mwa karne ya 20 kama chombo cha kujitegemea kiutamaduni kwa watu wa Ho, na sasa imesimbwa katika Unicode (U+118A0–U+118FF). Wasemaji wa Ho bado wanahifadhi tamaduni tajiri za masimulizi ya mdomo za nyimbo za misimu, matambiko ya kilimo, na uponyaji kupitia kupagawa na mizimu.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiho
Maji
daa
/daː/
Moto
sengel
/seŋɡel/
Jua
singi
/siŋɡi/
Mwezi
chando
/tʃando/
Nyota
ipil
/ipil/
Mama
ayu
/aju/
Baba
apu
/apu/
Mimi
aiñ
/aiɲ/
Wewe
am
/am/
Jina
nutum
/nutum/
Jicho
med
/med/
Mkono
ti
/ti/
Moyo
jiu
/dʒiu/
Upendo
dulaiya
/dulaija/
Mti
daru
/daru/
Nyumba
oraa
/oraː/
Mbwa
seta
/seta/
Paka
pusi
/pusi/
Kula
jom
/dʒom/
Kunywa
nu
/nu/
Moja
miyad
/mijad/
Mbili
bariya
/barija/
Habari
johar
/dʒohar/
Asante
dhanybad
/dʱanjbad/
Nzuri
bugin
/buɡin/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Austroasiatic (Munda) zinazohusiana
| Maana | Kiho | Kimundari | Kisantali | Lugha ya Sora | Kibodo | Kihindi cha Fiji | Kitokelau |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | daa /daː/ | daa /daː/ | ᱫᱟᱜ /daʔ/ | daŋa /daŋa/ | दै /dai/ | paani /paːni/ | vai /vai/ |
| Moto | sengel /seŋɡel/ | sengel /seŋɡel/ | ᱥᱮᱝᱜᱮᱞ /seŋɡel/ | tin /tin/ | वाथार /watʰaɾ/ | aagi /aːɡi/ | afi /afi/ |
| Jua | singi /siŋɡi/ | singi /siŋɡi/ | ᱥᱤᱸᱜᱤ /siŋɡi/ | dag /dag/ | सान /san/ | suraj /suːrədʒ/ | la /la/ |
| Mwezi | chando /tʃando/ | chando /tʃando/ | ᱪᱟᱸᱫᱳ /tʃãndo/ | dian /dian/ | ओखाफोर /okʰapʰoɾ/ | chaand /tʃãːd/ | malama /malama/ |
| Nyota | ipil /ipil/ | ipil /ipil/ | ᱤᱯᱤᱞ /ipil/ | tərɖaŋ /tərɖaŋ/ | हाथोरखि /hatʰorkʰi/ | taaraa /taːraː/ | fetu /fetu/ |
| Mama | ayu /aju/ | ayo /ajo/ | ᱟᱭᱳ /ajo/ | ayo /ajo/ | आय /aj/ | amma /əmːaː/ | mātua /maːtua/ |
| Baba | apu /apu/ | apu /apu/ | ᱟᱯᱟᱹ /apə/ | aba /aba/ | आफा /apʰa/ | baap /baːp/ | tamana /tamana/ |
| Mimi | aiñ /aiɲ/ | aiñ /aiɲ/ | ᱤᱧ /iɲ/ | ɲen /ɲɛn/ | आं /aŋ/ | ham /ɦəm/ | au /au/ |
| Wewe | am /am/ | am /am/ | ᱟᱢ /am/ | am /am/ | नों /nɯŋ/ | tum /tʊm/ | koe /koe/ |
| Jina | nutum /nutum/ | nutum /nutum/ | ᱧᱩᱛᱩᱢ /ɲutum/ | ɲum /ɲum/ | मुं /muŋ/ | naam /naːm/ | igoa /iŋoa/ |
| Jicho | med /med/ | med /med/ | ᱢᱮᱫ /met/ | siʔi /siʔi/ | मेगन /meɡon/ | aankhi /ãːkʰi/ | mata /mata/ |
| Mkono | ti /ti/ | ti /ti/ | ᱛᱤ /tiː/ | si /si/ | आखाइ /akʰai/ | haath /haːtʰ/ | lima /lima/ |
| Moyo | jiu /dʒiu/ | jiu /dʒiu/ | ᱢᱳᱱ /mon/ | suʔun /suʔun/ | फिथा /pʰitʰa/ | dil /dɪl/ | fatu /fatu/ |
| Upendo | dulaiya /dulaija/ | dularaa /dularaː/ | ᱫᱩᱞᱟᱲᱤ /dulaɽi/ | adi /adi/ | अननाय /onːai/ | pyaar /pjaːr/ | alofa /alofa/ |
| Mti | daru /daru/ | daru /daru/ | ᱫᱟᱨᱮ /dare/ | dar /dar/ | बिजि /bidʒi/ | perr /peɽ/ | lakau /lakau/ |
| Nyumba | oraa /oraː/ | oraa /oraː/ | ᱳᱲᱟᱜ /oɽaːk/ | suʔuŋ /suʔuŋ/ | नो /no/ | ghar /ɡʱər/ | fale /fale/ |
| Mbwa | seta /seta/ | seta /seta/ | ᱥᱮᱛᱟ /seta/ | sua /sua/ | सैमा /saima/ | kutta /kʊtːaː/ | kuli /kuli/ |
| Paka | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | ᱯᱩᱥᱤ /pusi/ | biri /biri/ | मौजि /maudʒi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| Kula | jom /dʒom/ | jom /dʒom/ | ᱡᱳᱢ /dʒom/ | kay /kaj/ | जा /dʒa/ | khao /kʰaːo/ | kai /kai/ |
| Kunywa | nu /nu/ | nu /nu/ | ᱧᱩ /ɲu/ | pim /pim/ | लोङ /loŋ/ | pio /pio/ | inu /inu/ |
| Moja | miyad /mijad/ | mid /mid/ | ᱢᱤᱫ /mit/ | aboy /aboj/ | से /se/ | ek /ek/ | tahi /tahi/ |
| Mbili | bariya /barija/ | baria /baria/ | ᱵᱟᱨ /bar/ | baguu /baɡu/ | नै /nɯi/ | dui /dʊi/ | lua /lua/ |
| Habari | johar /dʒohar/ | johar /dʒohar/ | ᱡᱳᱦᱟᱨ /dʒohar/ | limtam /limtam/ | खुलुमबाय /kʰulumbai/ | namaste /nəməste/ | malo ni /malo ni/ |
| Asante | dhanybad /dʱanjbad/ | dhonyobad /dʱoɲobad/ | ᱫᱷᱚᱱᱭᱚᱵᱟᱫ /dʱonjobad/ | surai /surai/ | साबार /sabaɾ/ | dhanbaad /dʱənbaːd/ | fakafetai /fakafetai/ |
| Nzuri | bugin /buɡin/ | bes /bes/ | ᱵᱮᱥ /bes/ | mando /mando/ | मोजां /modʒaŋ/ | achchha /ətʃtʃʰaː/ | lelei /lelei/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.