ěrsū / 尔苏
Kiersu
Kisino-Tibeti (tawi la Qiang)
Ersu (ISO 639-3: ers) ni lugha ya Kisino-Tibeti iliyo hatarini, ambayo mara nyingi huwekwa katika kundi la Kiqiangiki, na huzungumzwa na takribani watu 9,000–17,000 katika kaunti za Ganluo, Yuexi, Shimian, Hanyuan na Jiulong mkoani Sichuan, China. Ni lugha tofauti na lugha zake za karibu za Lizu na Duoxu, na mawasiliano ya vizazi vingi na Nuosu, Kimandarini cha Kusini-Magharibi na Pumi yameathiri msamiati na muundo wake. Ersu ina hazina kubwa ya konsonanti, upambanuzi wa toni mbili za juu na chini, na mpangilio wa kishazi ambao kwa kiasi kikubwa ni SOV. Matumizi yake ya kila siku hasa ni ya mdomo; mfumo wa picha wa Shaba wenye takribani alama 200 zilizotambuliwa hutumiwa zaidi na wataalamu wa ibada, huku uandishi wa Kirumi unaotegemea alfabeti ya Kilatini ukisaidia uhifadhi wa kumbukumbu za lugha.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiersu
Maji
ɖʐo
/ɖʐo/
Moto
pʰu
/pʰu/
Jua
ɲɔma
/ɲɔma/
Mwezi
ɬapʰɛ
/ɬapʰɛ/
Nyota
ʁmɯ
/ʁmɯ/
Mama
ɑma
/ɑma/
Baba
ɑpa
/ɑpa/
Mimi
ŋa
/ŋa/
Wewe
no
/no/
Jina
mbu
/mbu/
Jicho
mik
/mik/
Mkono
pʰɔ
/pʰɔ/
Moyo
tʂʰɑ
/tʂʰɑ/
Upendo
ŋɑ
/ŋɑ/
Mti
ʂɑ
/ʂɑ/
Nyumba
kʰɔ
/kʰɔ/
Mbwa
ʈɽʰo
/ʈɽʰo/
Paka
bvə̃
/bvə̃/
Kula
tʂʰə
/tʂʰə/
Kunywa
ɕə
/ɕə/
Moja
tə
/tə/
Mbili
ɲi
/ɲi/
Habari
ni
/ni/
Asante
kʰadʑi
/kʰadʑi/
Nzuri
zə
/zə/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan (Qiangic) zinazohusiana
| Maana | Kiersu | Kiamdo cha Kitibechi | Kisherpa | Kiladakhi | Kitibet cha kale cha kawaida | Kibalti | Kidrung |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ɖʐo /ɖʐo/ | ཆུ་ /tʂʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ʃə /ʃə/ |
| Moto | pʰu /pʰu/ | མེ་ /mɛ/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | məə /məː/ |
| Jua | ɲɔma /ɲɔma/ | ཉི་མ་ /ɲəmɑ/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | nɯ /nɯ/ |
| Mwezi | ɬapʰɛ /ɬapʰɛ/ | ཟླ་བ་ /dʐɑwɑ/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | məŋ /məŋ/ |
| Nyota | ʁmɯ /ʁmɯ/ | སྐར་མ /hkarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | əkɯr /əkɯr/ |
| Mama | ɑma /ɑma/ | ཨ་མ་ /ɑ mɑ/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ma /ma/ |
| Baba | ɑpa /ɑpa/ | ཕ་ /pʰɑ/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | pa /pa/ |
| Mimi | ŋa /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | nga /ŋa/ |
| Wewe | no /no/ | ཁྱོད /tɕʰo/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | nə /nə/ |
| Jina | mbu /mbu/ | མིང /mɪŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | bɯng /bɯŋ/ |
| Jicho | mik /mik/ | མིག་ /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | mik /mik/ |
| Mkono | pʰɔ /pʰɔ/ | ལག་པ་ /læɡ hɑ/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | kə /kə/ |
| Moyo | tʂʰɑ /tʂʰɑ/ | སེམས་ /sɛm/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | ʃəŋ /ʃəŋ/ |
| Upendo | ŋɑ /ŋɑ/ | དགའ་ /ɡɑ/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | ʃit /ʃit/ |
| Mti | ʂɑ /ʂɑ/ | ཤིང་ /ʂɪŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | sim /sim/ |
| Nyumba | kʰɔ /kʰɔ/ | ཁང་ /kʰɑŋ/ | ནང /naŋ/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | im /im/ |
| Mbwa | ʈɽʰo /ʈɽʰo/ | ཁྱི་ མོ་ /tʂʰə mɔ/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | kʰja /kʰja/ |
| Paka | bvə̃ /bvə̃/ | ཀུ་ཕ་ /kufa/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /bjila/ | tsa /tsʰa/ |
| Kula | tʂʰə /tʂʰə/ | ཟ་ /zɑ/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ʃə /ʃə/ |
| Kunywa | ɕə /ɕə/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | pə /pə/ |
| Moja | tə /tə/ | གཅིག་ /tʂik/ | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | tik /tik/ |
| Mbili | ɲi /ɲi/ | གཉིས /hɲi/ | གཉིས /ɲi/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ | əni /əni/ |
| Habari | ni /ni/ | བདེ་མོ་ /bdeː mo/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ŋeŋ /ŋeŋ/ |
| Asante | kʰadʑi /kʰadʑi/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰoktɕe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | tʃʰɔ /tʃʰɔ/ |
| Nzuri | zə /zə/ | ཡག་པོ་ /jɑkpɑ/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | la /la/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.