Djambarrpuyŋu

Djambarrpuyngu

Pama-Nyunga (Yolŋu, Dhuwal)

FamiliaPama-Nyunga (Yolŋu, Dhuwal) Wasemaji~3.8K HatiKilatini (Yolŋu Matha orthography) NchiAustralia Lugha rasmiHapana (Australia has no official language in law and the Northern Territory recognises none of its Aboriginal languages, though Djambarrpuyŋu is used in NT bilingual schooling, public-service interpreting and Yolŋu radio) Uhai wa lughahatari iliyo wazi ISO 639-3djr

Djambarrpuyŋu ni lahaja ya Yolŋu Matha ya kundi la Dhuwal, inayozungumzwa kaskazini-mashariki mwa Arnhem Land katika Northern Territory ya Australia, ikiwa na kitovu chake Galiwin'ku (Kisiwa cha Elcho). Ndiyo lugha ya Waaborijini inayozungumzwa zaidi katika eneo hilo na hutumika kama lugha ya mawasiliano baina ya koo za Kiyolŋu, ndiyo maana sensa ya 2021 ilihesabu wasemaji wapatao 3,800 — zaidi ya karibu lugha nyingine yoyote ya jadi ya Australia. Kisarufi ni ya kundi la Pama-Nyungan: hutumia alama nyingi za hali za nomino, ikiwa na mpangilio huru sana wa maneno na mfumo wa viwakilishi unaotofautisha umoja, uwili na wingi pamoja na 'sisi' jumuishi na tenganishi. Msamiati wake una tabaka la pekee la mikopo ya Kimakasar kutokana na karne za biashara ya trepang na Sulawesi — walu 'jua, siku' hufuatiliwa hadi allo ya Kimakasar. Tofauti na lugha nyingi za Australia, bado hujifunzwa na watoto kama lugha ya kwanza, na ina Agano Jipya kamili (2008) pamoja na kamusi kubwa na sarufi ya marejeo.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Djambarrpuyngu

Maji

gapu

/ɡapu/

Moto

gurtha

/ɡuɻt̪a/

Jua

walu

/walu/

Mwezi

ŋaḻindi

/ŋaɭindi/

Nyota

ganyu

/ɡaɲu/

Mama

ŋäṉḏi

/ŋaːɳɖi/

Baba

bäpa

/baːpa/

Mimi

ŋarra

/ŋara/

Wewe

nhe

/n̪e/

Jina

yäku

/jaːku/

Jicho

mel

/mel/

Mkono

goŋ

/ɡoŋ/

Moyo

ḏoṯurrk

/ɖoʈurk/

Upendo

djäl

/ɟaːl/

Mti

dharpa

/d̪aɻpa/

Nyumba

buṉbu

/buɳbu/

Mbwa

wuŋgan

/wuŋɡan/

Paka

butjikit

/bucikit/

Kula

ḻuka

/ɭuka/

Kunywa

ḻuka

/ɭuka/

Moja

waŋgany

/waŋɡaɲ/

Mbili

märrma'

/maːrmaʔ/

Habari

Nhämirri nhe?

/n̪aːmiri n̪e/

Asante

/—/

Nzuri

manymak

/maɲmak/

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Pama-Nyungan (Yolŋu, Dhuwal) zinazohusiana

Maana DjambarrpuynguKiwarlpiriKimartu WangkaKinhandaKiolkolKingunnawalKinoongar
Maji gapu /ɡapu/ ngapa /ŋapa/ kapi /kapi/ kapi /kapi/ kupa /kupa/ kungal /kuŋal/ kep /kep/
Moto gurtha /ɡuɻt̪a/ warlu /waɭu/ waru /waɾu/ warla /waɻla/ paral /paɻal/ warba /waɻba/ kaarl /kaːɻl/
Jua walu /walu/ wanta /wanta/ tjirntu /cɪɳʈu/ wurʼa /wuɾʔa/ naŋkari /naŋkaɻi/ guma /ɡuma/ ngangk /ŋaŋk/
Mwezi ŋaḻindi /ŋaɭindi/ pira /piɻa/ kayalany /kajalaɲ/ kanyala /kaɲala/ kakal /kakal/ birrang /biɻaŋ/ miyak /mijak/
Nyota ganyu /ɡaɲu/ wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ piriny /piriɲ/ indiya /indija/ el idnban /el ˈidnban/ dyurra /ɟura/ djinda /ɟinda/
Mama ŋäṉḏi /ŋaːɳɖi/ ngati /ŋati/ yakaji /jakaɟi/ ngamaji /ŋamadʒi/ ngangi /ŋaŋi/ guni /ɡuni/ ngangk /ŋaŋk/
Baba bäpa /baːpa/ kirda /kiɖa/ mama /mama/ kuthurra /kutʰuɻa/ kaba /kaba/ pumba /pumba/ maam /maːm/
Mimi ŋarra /ŋara/ ngaju /ŋaɟu/ ngayu /ŋaju/ ngayi /ŋaji/ ay /aj/ ngaya /ŋaja/ ngany /ŋaɲ/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.