Dansk
Kidenmaki
Kijerumani
Pia hujulikana kama: Danish, Dansk
Kideni (dansk) ni lugha ya Kijerumani cha Kaskazini na lugha ya taifa ya Denmark; pia hufundishwa sana na kutumiwa kwa baadhi ya shughuli rasmi katika Visiwa vya Faroe na Greenland, ambako lugha kuu rasmi ni Kifaroe na Kigrinlandi mtawalia. Pamoja na Kinorwei na Kiswidi, huunda kundi la Kiskandinavia cha bara, lenye uelewano mkubwa lakini usio sawa na ambao mara nyingi ni bora zaidi katika maandishi. Kideni sanifu hutumia alfabeti ya Kilatini yenye æ, ø na å, na Baraza la Lugha ya Kideni husimamia tahajia rasmi. Sarufi ina mpangilio wa kitenzi nafasi ya pili katika kishazi kikuu, ngeli mbili za kisarufi na viambishi vya uhakika vinavyofuata nomino. Fonolojia ina tofauti nyingi za vokali na udhoofishaji; stød ni sifa ya kiarudhi inayohusisha glotalisho au ubora wa sauti, wala si sawa na sauti tofauti ya “d laini”.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kidenmaki
Maji
vand
/vanˀ/
Moto
ild
/ilˀ/
Jua
sol
/soːˀl/
Mwezi
måne
/mɔːnə/
Nyota
stjerne
/ˈsdjɛɐ̯nə/
Mama
mor
/moɐ̯ˀ/
Baba
far
/fɑːˀ/
Mimi
jeg
/jɑ/
Wewe
du
/du/
Jina
navn
/nɑwˀn/
Jicho
øje
/ʌjə/
Mkono
hånd
/hɔnˀ/
Moyo
hjerte
/jæɐ̯d̥ə/
Upendo
kærlighed
/kʰæɐ̯liheð̠ˀ/
Mti
træ
/tʁɛːˀ/
Nyumba
hus
/huːˀs/
Mbwa
hund
/hunˀ/
Paka
kat
/kʰæd̥/
Kula
spise
/sb̥iːsə/
Kunywa
drikke
/dʁɛɡ̊ə/
Moja
en
/eːˀn/
Mbili
to
/tˢoˀ/
Habari
hej
/haj/
Asante
tak
/tʰaɡ̊/
Nzuri
god
/ɡoːˀ/
Kekeo
gøg
/ˈɡøˀj/
Woof
vov vov
/vɒu vɒu/
Kompyuta
computer
/kʰʌmˈpʰj̊uːd̥ɐ/
Sushi
sushi
/ˈsuɕi/
Dopamini
dopamin
/dopaˈmiːˀn/
Alama ya @
snabel-a
/ˈsneˀbl̩æˀ/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Germanic zinazohusiana
| Maana | Kidenmaki | Kinorwe | Kinorwe (Nynorsk) | Kiswidi | Kiingereza cha Kati | Kijerumani cha Chini | Kinordi cha Kale |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | vand /vanˀ/ | vann /vɑnː/ | vatn /vɑːtn/ | vatten /vatːɛn/ | water /watər/ | Water /vɑːtɐ/ | vatn /vɑtn/ |
| Moto | ild /ilˀ/ | ild /ilː/ | eld /ɛld/ | eld /ɛld/ | fyr /fyːr/ | Füer /fyːɐ/ | eldr /eldr/ |
| Jua | sol /soːˀl/ | sol /suːl/ | sol /suːl/ | sol /suːl/ | sonne /sɔnːə/ | Sünn /zʏn/ | sól /soːl/ |
| Mwezi | måne /mɔːnə/ | måne /moːnə/ | måne /moːnə/ | måne /moːnɛ/ | mone /moːnə/ | Maan /maːn/ | máni /mɑːni/ |
| Nyota | stjerne /ˈsdjɛɐ̯nə/ | stjerne /ˈʂæːɳə/ | stjerne /ˈʃæːɳə/ | stjärna /ˈɧæːɳa/ | sterre /ˈstɛrːə/ | Steern /steːrn/ | stjarna /ˈstjarna/ |
| Mama | mor /moɐ̯ˀ/ | mor /muːr/ | mor /muːr/ | mamma /mamːa/ | moder /moːdər/ | Moder /moːdɐ/ | móðir /moːðir/ |
| Baba | far /fɑːˀ/ | far /fɑːr/ | far /fɑːr/ | pappa /papːa/ | fader /faːdər/ | Vader /fɑːdɐ/ | faðir /fɑðir/ |
| Mimi | jeg /jɑ/ | jeg /jæɪ/ | eg /eːɡ/ | jag /jɑːɡ/ | I /iː/ | ik /ɪk/ | ek /ek/ |
| Wewe | du /du/ | du /dʉː/ | du /dʉː/ | du /dʉː/ | thou /θuː/ | du /duː/ | þú /θuː/ |
| Jina | navn /nɑwˀn/ | navn /nɑʋn/ | namn /nɑmn/ | namn /namn/ | name /ˈnaːmə/ | Naam /naːm/ | nafn /nafn/ |
| Jicho | øje /ʌjə/ | øye /øjə/ | auga /æʉɡɑ/ | öga /øːɡa/ | eye /iːə/ | Oog /oːx/ | auga /ɑuɣɑ/ |
| Mkono | hånd /hɔnˀ/ | hånd /hɔnː/ | hand /hɑnd/ | hand /hand/ | hand /hand/ | Hand /hant/ | hǫnd /hɔnd/ |
| Moyo | hjerte /jæɐ̯d̥ə/ | hjerte /jæɾtə/ | hjarte /jɑːrtə/ | hjärta /ˈjæʈːa/ | herte /hɛrtə/ | Hart /haɐt/ | hjarta /hjɑrtɑ/ |
| Upendo | kærlighed /kʰæɐ̯liheð̠ˀ/ | kjærlighet /çæːɾliheːt/ | kjærleik /çæːrlɛik/ | kärlek /ɕæːɭɛk/ | love /lʊvə/ | Leev /leːf/ | ást /ɑːst/ |
| Mti | træ /tʁɛːˀ/ | tre /treː/ | tre /treː/ | träd /trɛːd/ | tre /treː/ | Boom /boːm/ | tré /treː/ |
| Nyumba | hus /huːˀs/ | hus /hʉːs/ | hus /huːs/ | hus /hʉːs/ | hous /huːs/ | Huus /huːs/ | hús /huːs/ |
| Mbwa | hund /hunˀ/ | hund /hʉnː/ | hund /hʉnd/ | hund /hɵnd/ | hound /huːnd/ | Hund /hʊnt/ | hundr /hundr/ |
| Paka | kat /kʰæd̥/ | katt /kɑtː/ | katt /kɑtː/ | katt /katː/ | catte /katːə/ | Katt /kat/ | kǫttr /kɔtːr/ |
| Kula | spise /sb̥iːsə/ | spise /spiːsə/ | eta /eːtɑ/ | äta /ɛːta/ | eten /eːtən/ | eten /eːtn̩/ | eta /etɑ/ |
| Kunywa | drikke /dʁɛɡ̊ə/ | drikke /drɪkːə/ | drikka /drɪkːɑ/ | dricka /drɪkːa/ | drinken /drɪŋkən/ | drinken /drɪŋkn̩/ | drekka /drekːɑ/ |
| Moja | en /eːˀn/ | en /eːn/ | ein /ɛɪn/ | en /eːn/ | oon /oːn/ | een /eːn/ | einn /ɛinː/ |
| Mbili | to /tˢoˀ/ | to /tuː/ | to /tuː/ | två /tvoː/ | two /twɔː/ | twee /tveː/ | tveir /tveir/ |
| Habari | hej /haj/ | hei /hɛɪ/ | hei /hɛɪ/ | hej /hɛj/ | hail /hɛːl/ | Moin /mɔɪn/ | heill /hɛilː/ |
| Asante | tak /tʰaɡ̊/ | takk /tɑkː/ | takk /tɑkː/ | tack /takː/ | thank /θank/ | Dankschöön /daŋkʃøːn/ | þǫkk /θɔkː/ |
| Nzuri | god /ɡoːˀ/ | bra /brɑː/ | god /ɡuːd/ | bra /brɑː/ | good /ɡoːd/ | good /ɡoːt/ | góðr /ɡoːðr/ |
| Kekeo | gøg /ˈɡøˀj/ | gjøk /jøːk/ | gauk /ɡæʉk/ | gök /jøːk/ | cuccu /ˈkukuː/ | Kukuk /ˈkuːkuk/ | gaukr /ˈɡɔukr̩/ |
| Woof | vov vov /vɒu vɒu/ | voff voff /vɔf vɔf/ | — | voff voff /vɔf vɔf/ | — | — | — |
| Kompyuta | computer /kʰʌmˈpʰj̊uːd̥ɐ/ | datamaskin /ˈdɑːtamaˌʃiːn/ | datamaskin /ˈdɑːtamaˌʃiːn/ | dator /ˈdɑːtɔr/ | rekenere /ˈrɛkənɛːrə/ | Computer /kɔmˈpjuːtɐ/ | — |
| Sushi | sushi /ˈsuɕi/ | sushi /ˈsʉːʃi/ | sushi /ˈsʉːʃi/ | sushi /ˈsʉːɧi/ | stokfish /ˈstɔkfiʃ/ | Sushi /ˈzuʃi/ | skreið /ˈskreið/ |
| Dopamini | dopamin /dopaˈmiːˀn/ | dopamin /dʉpaˈmiːn/ | dopamin /dʉpaˈmiːn/ | dopamin /dɔpaˈmiːn/ | — | Dopamin /dopaˈmiːn/ | — |
| Alama ya @ | snabel-a /ˈsneˀbl̩æˀ/ | krøllalfa /ˈkrœlːɑlfɑ/ | — | snabel-a /ˈsnɑːbɛlɑː/ | — | — | — |
Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno
Linganisha na lugha kuu za dunia
Linganisha na lugha zenye uhusiano wa karibu
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.