Ẹ̀dó

Kiedo

Niger-Kongo (tawi la Edoid)

FamiliaNiger-Kongo (tawi la Edoid) Wasemaji~2–2.3M L1 (lugha mama) (Nigeria) HatiAlfabeti ya Kilatini yenye alama za lafudhi: grave (à = toni ya chini), acute (á = toni ya juu) Lugha rasmiLugha ya kikanda inayotambuliwa ya Jimbo la Edo; kwa uhalisia lugha ya utambulisho wa jimbo; hutumika katika elimu; haina hadhi ya kikatiba ya kitaifa

Kiedo, kinachojulikana pia kama Kibini na kuandikwa Ẹ̀dó (ISO 639-3: bin), ni lugha ya Kiedoidi cha Kaskazini-Kati katika familia ya Niger-Kongo, inayozungumzwa hasa katika Benin City na maeneo yanayoizunguka katika Jimbo la Edo, kusini mwa Nigeria. Ni lugha ya urithi ya Waedo na ilikuwa lugha kuu ya Ufalme wa kihistoria wa Benin; makadirio ya kisasa kwa kawaida huweka idadi ya wazungumzaji karibu milioni mbili. Kiedo ni lugha ya toni yenye sifa saba za irabu za kinywa /i e ɛ a ɔ o u/, zinazowakilishwa katika tahajia sanifu ya Kilatini yenye herufi kama ẹ na ọ; alama za toni zinaweza kuandikwa inapohitajika. Lugha bado hutumiwa sana katika maisha ya jamii, taasisi za jadi, utangazaji, fasihi na elimu, na Glottolog huiainisha kama lugha ya elimu badala ya lugha iliyo hatarini.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kiedo

Maji

amẹ

/ame/

Moto

erhẹn

/eɾɛ̃/

Jua

ava

/ava/

Mwezi

uki

/uki/

Nyota

orivbi

/oˈɾiβi/

Mama

/—/

Baba

érhá

/eɾa/

Mimi

mẹ

/mɛ̃/

Wewe

wẹ

/wɛ/

Jina

eni

/ẽ̀nĩ̀/

Jicho

aro

/aro/

Mkono

obo

/obo/

Moyo

orhio

/oɾio/

Upendo

arhuẹmwonmwan

/arhuemwonmwan/

Mti

orẹ

/ore/

Nyumba

owa

/owa/

Mbwa

awa-oshi

/awa.oʃi/

Paka

apusi

/apusi/

Kula

re

/re/

Kunywa

da

/da/

Moja

okpa

/okpa/

Mbili

eva

/èʋà/

Habari

kóyo

/kojo/

Asante

ù rú èsé

/u ru ese/

Nzuri

ma

/ma/

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo (Edoid) zinazohusiana

Maana KiedoKiurhoboKiyekheeKiisokoKirwaKihereroKiyagaria
Maji amẹ /ame/ ame /ame/ amen /amen/ ame /ame/ mende /mende/ omeva /omeva/ nofa /nofa/
Moto erhẹn /eɾɛ̃/ erane /eɾane/ eria /eɾia/ erae /eɾae/ msika /msika/ omuriro /omuriro/ yo /jo/
Jua ava /ava/ ọvẹ /ɔvɛ/ ovan /ovan/ ọvẹ /ɔvɛ/ mlao /mlao/ eyuva /ejuva/ kena /kena/
Mwezi uki /uki/ emẹrẹ /emɛɾɛ/ ukpoki /ukpoki/ ọwa /ɔwa/ mwere /mwere/ omueze /omueze/ ulu /ulu/
Nyota orivbi /oˈɾiβi/ isi /isi/ isi /isi/ esi /esi/ nyenyeri /ɲeɲeri/ onyose /oˈɲose/ gale /ɡale/
Mama /—/ onie /onie/ iye /ije/ oni /oni/ mama /mama/ mama /mama/ nene /nene/
Baba érhá /eɾa/ ọsẹ /ɔsɛ/ ada /ada/ ọsẹ /ɔsɛ/ baba /baba/ tate /tate/ papa /papa/
Mimi mẹ /mɛ̃/ mẹ /mɛ/ mẹ /mɛ/ mẹ /mɛ/ inyi /iɲi/ ami /ami/ dgai /dɡai/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.