白语
Kibai (cha Kati)
Kichina-Kitibeti (Kibai)
Bai ya Kati (ISO 639-3: bca), inayowakilishwa hasa na Bai ya Jianchuan, ni lugha ya Kisino-Tibeti ya kaskazini-magharibi mwa Yunnan, China, yenye wazungumzaji takribani 600,000–700,000. Ni mojawapo ya aina kuu za Bai pamoja na Bai ya Dali na Bijiang; karne nyingi za mawasiliano na Kichina zimeleta tabaka kubwa la maneno ya mkopo, ingawa nafasi yake ya kina ndani ya familia ya Kisino-Tibeti bado inajadiliwa. Bai ya Jianchuan ina silabi wazi, vokali za mdomo na za puani zinazotofautisha maana, na mfumo wa rejista za toni ambamo tofauti za kidatu huingiliana na utoaji sauti legevu, wenye pumzi na uliobanwa. Mpangilio wake msingi ni SVO, na huandikwa kwa tahajia sanifu ya Kilatini ambayo herufi za mwisho huonyesha toni na aina ya utoaji sauti; maandishi ya jadi ya Bai pia yalitumia alama za Kichina zilizorekebishwa.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kibai (cha Kati)
Maji
tshi
/tʃʰɪ/
Moto
me
/me/
Jua
nyi
/ɲi/
Mwezi
thsi
/tʰsɪ/
Nyota
gɯsɿ
/ɡɯ˧sɿ˧/
Mama
me
/me/
Baba
phu
/pʰu/
Mimi
ngo
/ŋo˧/
Wewe
no
/no˧/
Jina
mie
/mie˧/
Jicho
ngat
/ŋɑ́t/
Mkono
khon
/kʰɔ̃/
Moyo
sin
/sɪ̃/
Upendo
phi-tshje
/pʰɪ tʃʰje/
Mti
si
/sɪ/
Nyumba
khe
/kʰe/
Mbwa
kho
/kʰo/
Paka
mau
/mau̯/
Kula
tshje
/tʃʰje/
Kunywa
phi
/pʰɪ/
Moja
yi
/i˧/
Mbili
ko
/ko˧/
Habari
he
/he/
Asante
mje-kje
/mje kje/
Nzuri
no
/no/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan (Bai) zinazohusiana
| Maana | Kibai (cha Kati) | Kichiang cha Kusini | Kitibet cha Khams | Kitibet cha kale cha kawaida | Kibalti | Kiladakhi | Kinaxi |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | tshi /tʃʰɪ/ | tʃʰu /tʃʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ggee /ɡɯ̄/ |
| Moto | me /me/ | miː /miː/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | mee /mɯ˧/ |
| Jua | nyi /ɲi/ | ɲit /ɲit/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ny-mei /ɲi˧mi˧/ |
| Mwezi | thsi /tʰsɪ/ | ʐwaː /ʐwaː/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | he-mei /hɯ˧mi˧/ |
| Nyota | gɯsɿ /ɡɯ˧sɿ˧/ | zgɿ /zɡɿ/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | gee /kɯ˧/ |
| Mama | me /me/ | miː /miː/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | mei /mei˧/ |
| Baba | phu /pʰu/ | pə /pə/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་པ /apa/ | av /a˧/ |
| Mimi | ngo /ŋo˧/ | qa /qɑ/ | ང /ŋà/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ngeq /ŋə˨˩/ |
| Wewe | no /no˧/ | ʔu /ʔũ/ | ཁྱོད /cʰø˥/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | no /nɔ˧/ |
| Jina | mie /mie˧/ | rmə /rmə/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | mei /mei˧/ |
| Jicho | ngat /ŋɑ́t/ | mit /mit/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | nyi /ɲi˧/ |
| Mkono | khon /kʰɔ̃/ | kʰaː /kʰaː/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | lel /lɯ˥/ |
| Moyo | sin /sɪ̃/ | ɲit /ɲit/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | see-zai /sɯ˧dzɑ˧/ |
| Upendo | phi-tshje /pʰɪ tʃʰje/ | pʰo /pʰo/ | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | lai /lɑ˧/ |
| Mti | si /sɪ/ | tʃʰoː /tʃʰoː/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | si /si˧/ |
| Nyumba | khe /kʰe/ | kʰə /kʰə/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | pee-mei /pɯ˧mi˧/ |
| Mbwa | kho /kʰo/ | kʰwe /kʰwe/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | kee /kʰɯ˧/ |
| Paka | mau /mau̯/ | maː /maː/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /pila/ | lai-mei /lɑ˧mi˧/ |
| Kula | tshje /tʃʰje/ | tʃʰə /tʃʰə/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | zo /dzo˧/ |
| Kunywa | phi /pʰɪ/ | ʂu /ʂu/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | chil /tʂʰi˥/ |
| Moja | yi /i˧/ | tʃʰik /tʃʰik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | ddee /dɯ˧/ |
| Mbili | ko /ko˧/ | ɣnə /ɣnə/ | གཉིས /ȵiː/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲis/ | nee /ni˧/ |
| Habari | he /he/ | niə /niə/ | ཨ་རོ /aro/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | nyel-bbeq /ɲɯ˥bɯ˨˩/ |
| Asante | mje-kje /mje kje/ | — /—/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | jjuq jjuq /dʑɯ˨˩dʑɯ˨˩/ |
| Nzuri | no /no/ | kʰo /kʰo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ai /ɑ˧/ |
Ulinganishaji wa usomaji wa Han
Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan > Bai (Baipho branch; sometimes classified as sister of Sinitic) zinazohusiana
| Herufi | Kibai (cha Kati) | Kimandarini cha Yuan | Kichina cha Taiwan | Kichina (Mandarin) | Kimandarini cha Thailand | Kimandarini cha Kaskazini-Mashariki | Gan Chinese (Yingtan) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | it6 /ʔit̚˨˨˨/ | i3 /i˨˩˦/ | yī /i˥˥/ | yī /i˥˥/ | yī /i˥˥/ | yi⁵⁵ /i˥˥/ | it⁵ /it̚˥/ |
| 二 | nox3 /no˨˩˦/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | èr /ɑɻ˥˩/ | èr /ɑɻ˥˩/ | èr /ɑɻ˥˩/ | er⁵³ /ɚ˥˧/ | ɛ²¹ /ɛ˨˩/ |
| 三 | sae1 /sæ˥/ | sam1 /sam˥/ | sān /san˥˥/ | sān /san˥˥/ | sān /san˥˥/ | san⁵⁵ /san˥˥/ | sã⁴² /sã˦˨/ |
| 四 | sv4 /sɿ˨˩/ | sï4 /sɿ˥˩/ | sì /sɿ˥˩/ | sì /sɿ˥˩/ | sì /sɿ˥˩/ | si⁵³ /sɿ˥˧/ | sɿ⁴⁵ /sɿ˦˥/ |
| 五 | ngux3 /ŋu˨˩˦/ | u3 /u˨˩˦/ | wǔ /u˨˩˦/ | wǔ /u˨˩˦/ | wǔ /u˨˩˦/ | wu²¹³ /u˨˩˧/ | ŋ̩²¹³ /ŋ̩˨˩˧/ |
| 六 | lox6 /lo˨˨˨/ | lieu4 /liəu˥˩/ | liù /ljou˥˩/ | liù /ljou˥˩/ | liù /ljou˥˩/ | liu⁵³ /liou˥˧/ | liuq⁵ /liuʔ˥/ |
| 七 | chi1 /tɕʰi˦˦/ | tshi3 /tsʰi˨˩˦/ | qī /tɕʰi˥˥/ | qī /tɕʰi˥˥/ | qī /tɕʰi˥˥/ | qi⁵⁵ /tɕʰi˥˥/ | tɕʰit⁵ /tɕʰit̚˥/ |
| 八 | be2 /pe˧˥/ | pa3 /pa˨˩˦/ | bā /pa˥˥/ | bā /pa˥˥/ | bā /pa˥˥/ | ba⁵⁵ /pa˥˥/ | pat⁵ /pat̚˥/ |
| 九 | jiux3 /tɕiu˨˩˦/ | kieu3 /kiəu˨˩˦/ | jiǔ /tɕjou˨˩˦/ | jiǔ /tɕjou˨˩˦/ | jiǔ /tɕjou˨˩˦/ | jiu²¹³ /tɕiou˨˩˧/ | tɕiu²¹³ /tɕiu˨˩˧/ |
| 十 | cix6 /tsʰɿ˨˨˨/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | shí /ʂʐ̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | shi³⁵ /ʂʐ̩˧˥/ | sɨt⁵ /sɨt̚˥/ |
| 日 | nix4 /ni˨˩/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | rì /z̩˥˩/ | rì /ʐ̩˥˩/ | rì /z̩˥˩/ | ri⁵³ /ʐ̩˥˧/ | ɲit⁵ /ɲit̚˥/ |
| 月 | nyuex4 /ɲyɛ˨˩/ | ye4 /yɛ˥˩/ | yuè /ɥe˥˩/ | yuè /ɥe˥˩/ | yuè /ɥe˥˩/ | yue⁵³ /ye˥˧/ | ŋyɛt⁵ /ŋyɛt̚˥/ |
| 山 | sae1 /sæ˥/ | ʂan1 /ʂan˥/ | shān /san˥˥/ | shān /ʂan˥˥/ | shān /san˥˥/ | shan⁵⁵ /ʂan˥˥/ | sã⁴² /sã˦˨/ |
| 水 | syq3 /sɿ˨˩˦/ | ʂuei3 /ʂuei˨˩˦/ | shuǐ /sueɪ˨˩˦/ | shuǐ /ʂueɪ˨˩˦/ | shuǐ /sueɪ˨˩˦/ | shui²¹³ /ʂueɪ˨˩˧/ | sui²¹³ /sui˨˩˧/ |
| 火 | hox3 /xo˨˩˦/ | xuo3 /xuɔ˨˩˦/ | huǒ /xuo˨˩˦/ | huǒ /xuo˨˩˦/ | huǒ /xuo˨˩˦/ | huo²¹³ /xuo˨˩˧/ | fo²¹³ /fo˨˩˧/ |
| 木 | mux6 /mu˨˨˨/ | mu4 /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mu⁵³ /mu˥˧/ | muq⁵ /muʔ˥/ |
| 土 | thux3 /tʰu˨˩˦/ | thu3 /tʰu˨˩˦/ | tǔ /tʰu˨˩˦/ | tǔ /tʰu˨˩˦/ | tǔ /tʰu˨˩˦/ | tu²¹³ /tʰu˨˩˧/ | tʰu²¹³ /tʰu˨˩˧/ |
| 天 | tie1 /tʰiɛ˥/ | thien1 /tʰiɛn˥/ | tiān /tʰjɛn˥˥/ | tiān /tʰjɛn˥˥/ | tiān /tʰjɛn˥˥/ | tian⁵⁵ /tʰiɛn˥˥/ | tʰiɛn⁴² /tʰiɛn˦˨/ |
| 地 | di4 /ti˨˩/ | ti4 /ti˥˩/ | dì /ti˥˩/ | dì /ti˥˩/ | dì /ti˥˩/ | di⁵³ /ti˥˧/ | tʰi²¹ /tʰi˨˩/ |
| 海 | hae3 /xæ˨˩˦/ | xai3 /xai˨˩˦/ | hǎi /xaɪ˨˩˦/ | hǎi /xaɪ˨˩˦/ | hǎi /xaɪ˨˩˦/ | hai²¹³ /xai˨˩˧/ | hai²¹³ /hai˨˩˧/ |
| 龍 | long2 /loŋ˧˥/ | luŋ2 /luŋ˧˥/ | lóng /luŋ˧˥/ | lóng /luŋ˧˥/ | lóng /luŋ˧˥/ | long³⁵ /luŋ˧˥/ | luŋ⁴⁵ /luŋ˦˥/ |
| 虎 | hux3 /xu˨˩˦/ | xu3 /xu˨˩˦/ | hǔ /xu˨˩˦/ | hǔ /xu˨˩˦/ | hǔ /xu˨˩˦/ | hu²¹³ /xu˨˩˧/ | fu²¹³ /fu˨˩˧/ |
| 犬 | khoe4 /kʰwɛ˨˩/ | khyen3 /kʰyɛn˨˩˦/ | quǎn /tɕʰɥɛn˨˩˦/ | quǎn /tɕʰɥɛn˨˩˦/ | quǎn /tɕʰɥɛn˨˩˦/ | quan²¹³ /tɕʰyɛn˨˩˧/ | tɕʰyɛn²¹³ /tɕʰyɛn˨˩˧/ |
| 馬 | maq3 /ma˨˩˦/ | ma3 /ma˨˩˦/ | mǎ /ma˨˩˦/ | mǎ /ma˨˩˦/ | mǎ /ma˨˩˦/ | ma²¹³ /ma˨˩˧/ | ma²¹³ /ma˨˩˧/ |
| 鳥 | niux3 /niu˨˩˦/ | tiau3 /tiau˨˩˦/ | niǎo /njau˨˩˦/ | niǎo /njau˨˩˦/ | niǎo /njau˨˩˦/ | niao²¹³ /niɔ˨˩˧/ | tiɛu²¹³ /tiɛu˨˩˧/ |
| 魚 | ngvx2 /ŋɯ˧˥/ | y2 /y˧˥/ | yú /y˧˥/ | yú /y˧˥/ | yú /y˧˥/ | yu³⁵ /y˧˥/ | y⁴⁵ /y˦˥/ |
| 牛 | ngiux2 /ŋiu˧˥/ | nieu2 /niəu˧˥/ | niú /njou˧˥/ | niú /njou˧˥/ | niú /njou˧˥/ | niu³⁵ /niou˧˥/ | ɲiu⁴⁵ /ɲiu˦˥/ |
| 羊 | yang2 /jaŋ˧˥/ | iaŋ2 /iaŋ˧˥/ | yáng /jaŋ˧˥/ | yáng /jaŋ˧˥/ | yáng /jaŋ˧˥/ | yang³⁵ /iaŋ˧˥/ | iɔŋ⁴⁵ /iɔŋ˦˥/ |
| 貓 | maox1 /mɑu˥/ | miau1 /miau˥/ | māo /mau˥˥/ | māo /mau˥˥/ | māo /mau˥˥/ | mao⁵⁵ /mau˥˥/ | mau⁴² /mau˦˨/ |
| 人 | niex2 /niɛ˧˥/ | ʐen2 /ʐən˧˥/ | rén /zən˧˥/ | rén /ʐən˧˥/ | rén /zən˧˥/ | ren³⁵ /ʐən˧˥/ | ɲin⁴⁵ /ɲin˦˥/ |
| 手 | shiux3 /ɕiu˨˩˦/ | ʂeu3 /ʂəu˨˩˦/ | shǒu /sou˨˩˦/ | shǒu /ʂou˨˩˦/ | shǒu /sou˨˩˦/ | shou²¹³ /ʂou˨˩˧/ | sɛu²¹³ /sɛu˨˩˧/ |
| 足 | jvx6 /tɕɯ˨˨˨/ | tsu3 /tsu˨˩˦/ | zú /tsu˧˥/ | zú /tsu˧˥/ | zú /tsu˧˥/ | zu³⁵ /tsu˧˥/ | tɕyʔ⁵ /tɕyʔ˥/ |
| 目 | mux6 /mu˨˨˨/ | mu4 /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mu⁵³ /mu˥˧/ | muq⁵ /muʔ˥/ |
| 耳 | nix3 /ni˨˩˦/ | ʐï3 /ʐʅ˨˩˦/ | ěr /ɑɻ˨˩˦/ | ěr /ɑɻ˨˩˦/ | ěr /ɑɻ˨˩˦/ | er²¹³ /ɚ˨˩˧/ | ɚ²¹³ /ɚ˨˩˧/ |
| 口 | khux3 /kʰu˨˩˦/ | kheu3 /kʰəu˨˩˦/ | kǒu /kʰou˨˩˦/ | kǒu /kʰou˨˩˦/ | kǒu /kʰou˨˩˦/ | kou²¹³ /kʰou˨˩˧/ | kʰɛu²¹³ /kʰɛu˨˩˧/ |
| 頭 | thox2 /tʰo˧˥/ | theu2 /tʰəu˧˥/ | tóu /tʰou˧˥/ | tóu /tʰou˧˥/ | tóu /tʰou˧˥/ | tou³⁵ /tʰou˧˥/ | tʰɛu⁴⁵ /tʰɛu˦˥/ |
| 心 | xim1 /ɕim˥/ | sim1 /sim˥/ | xīn /ɕin˥˥/ | xīn /ɕin˥˥/ | xīn /ɕin˥˥/ | xin⁵⁵ /ɕin˥˥/ | ɕin⁴² /ɕin˦˨/ |
| 血 | xuex4 /ɕyɛ˨˩/ | ɕye3 /ɕyɛ˨˩˦/ | xuè /ɕye˥˩/ | 血液(文讀・書面)xuè /ɕye˥˩/流血(白讀・口語)xiě /ɕje˨˩˦/ | xuè /ɕye˥˩/ | xue⁵³ /ɕye˥˧/ | ɕyɛt⁵ /ɕyɛt̚˥/ |
| 肉 | nyux6 /ɲu˨˨˨/ | ʐieu4 /ʐiəu˥˩/ | ròu /zou˥˩/ | ròu /ʐou˥˩/ | ròu /zou˥˩/ | rou⁵³ /ʐou˥˧/ | ɲiuʔ⁵ /ɲiuʔ˥/ |
| 上 | shanx4 /ʂan˨˩/ | ʂaŋ4 /ʂaŋ˥˩/ | shàng /saŋ˥˩/ | shàng /ʂaŋ˥˩/ | shàng /saŋ˥˩/ | shang⁵³ /ʂaŋ˥˧/ | soŋ²¹ /soŋ˨˩/ |
| 下 | haq4 /xa˨˩/ | xia4 /xia˥˩/ | xià /ɕja˥˩/ | xià /ɕja˥˩/ | xià /ɕja˥˩/ | xia⁵³ /ɕja˥˧/ | ha²¹ /ha˨˩/ |
| 中 | zhong1 /ʐoŋ˥/ | tʂuŋ1 /tʂuŋ˥/ | zhōng /tsuŋ˥˥/ | zhōng /tʂuŋ˥˥/ | zhōng /tsuŋ˥˥/ | zhong⁵⁵ /tʂuŋ˥˥/ | — |
| 中 | zhong4 /ʐoŋ˨˩/ | tʂuŋ4 /tʂuŋ˥˩/ | zhòng /tsuŋ˥˩/ | zhòng /tʂuŋ˥˩/ | zhòng /tsuŋ˥˩/ | zhong⁵³ /tʂuŋ˥˧/ | — |
| 央 | yang1 /jaŋ˥/ | iaŋ1 /iaŋ˥/ | yāng /jaŋ˥˥/ | yāng /jaŋ˥˥/ | yāng /jaŋ˥˥/ | yang⁵⁵ /iaŋ˥˥/ | iɔŋ⁴² /iɔŋ˦˨/ |
| 左 | zvx3 /ʦɯ˨˩˦/ | tsuo3 /tsuɔ˨˩˦/ | zuǒ /tsuo˨˩˦/ | zuǒ /tsuo˨˩˦/ | zuǒ /tsuo˨˩˦/ | zuo²¹³ /tsuo˨˩˧/ | tso²¹³ /tso˨˩˧/ |
| 右 | yux4 /ju˨˩/ | ieu4 /iəu˥˩/ | yòu /jou˥˩/ | yòu /jou˥˩/ | yòu /jou˥˩/ | you⁵³ /iou˥˧/ | iu²¹ /iu˨˩/ |
| 東 | dong1 /toŋ˥/ | tuŋ1 /tuŋ˥/ | dōng /tuŋ˥˥/ | dōng /tuŋ˥˥/ | dōng /tuŋ˥˥/ | dong⁵⁵ /tuŋ˥˥/ | tuŋ⁴² /tuŋ˦˨/ |
| 西 | xi1 /ɕi˥/ | si1 /si˥/ | xī /ɕi˥˥/ | xī /ɕi˥˥/ | xī /ɕi˥˥/ | xi⁵⁵ /ɕi˥˥/ | ɕi⁴² /ɕi˦˨/ |
| 南 | nae2 /næ˧˥/ | nam2 /nam˧˥/ | nán /nan˧˥/ | nán /nan˧˥/ | nán /nan˧˥/ | nan³⁵ /nan˧˥/ | lan⁴⁵ /lan˦˥/ |
| 北 | bei4 /peɪ˨˩/ | pei3 /pəi˨˩˦/ | běi /peɪ˨˩˦/ | běi /peɪ˨˩˦/ | běi /peɪ˨˩˦/ | bei²¹³ /pei˨˩˧/ | pɛt⁵ /pɛt̚˥/ |
| 行 | hang2 /xaŋ˧˥/ | ɕiŋ2 /ɕiŋ˧˥/ | xíng /ɕiŋ˧˥/ | xíng /ɕiŋ˧˥/ | xíng /ɕiŋ˧˥/ | xing³⁵ /ɕiŋ˧˥/ | — |
| 行 | hang2 /xaŋ˧˥/ | xaŋ2 /xaŋ˧˥/ | háng /xaŋ˧˥/ | háng /xɑŋ˧˥/ | háng /xɑŋ˧˥/ | hang³⁵ /xaŋ˧˥/ | — |
| 来 | lae2 /læ˧˥/ | lai2 /lai˧˥/ | lái /laɪ˧˥/ | lái /laɪ˧˥/ | lái /laɪ˧˥/ | lai³⁵ /lai˧˥/ | lai⁴⁵ /lai˦˥/ |
| 去 | qvx4 /tɕʰɯ˨˩/ | khy4 /kʰy˥˩/ | qù /tɕʰy˥˩/ | qù /tɕʰy˥˩/ | qù /tɕʰy˥˩/ | qu⁵³ /tɕʰy˥˧/ | tɕʰie²¹ /tɕʰie˨˩/ |
| 見 | jie4 /tɕiɛ˨˩/ | kien4 /kiɛn˥˩/ | jiàn /tɕjɛn˥˩/ | jiàn /tɕjɛn˥˩/ | jiàn /tɕjɛn˥˩/ | jian⁵³ /tɕiɛn˥˧/ | tɕiɛn⁴⁵ /tɕiɛn˦˥/ |
| 聞 | wen2 /wɛn˧˥/ | ven2 /vən˧˥/ | wén /uən˧˥/ | wén /uən˧˥/ | wén /uən˧˥/ | wen³⁵ /uən˧˥/ | un⁴⁵ /un˦˥/ |
| 食 | zhix6 /ʐɿ˨˨˨/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | shí /ʂʐ̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | shi³⁵ /ʂʐ̩˧˥/ | sɨt⁵ /sɨt̚˥/ |
| 飲 | im3 /ʔim˨˩˦/ | im3 /im˨˩˦/ | yǐn /in˨˩˦/ | yǐn /in˨˩˦/ | yǐn /in˨˩˦/ | yin²¹³ /in˨˩˧/ | in²¹³ /in˨˩˧/ |
| 走 | zvx3 /ʦɯ˨˩˦/ | tseu3 /tsəu˨˩˦/ | zǒu /tsou˨˩˦/ | zǒu /tsou˨˩˦/ | zǒu /tsou˨˩˦/ | zou²¹³ /tsou˨˩˧/ | tsɛu²¹³ /tsɛu˨˩˧/ |
| 坐 | zvx4 /ʦɯ˨˩/ | tsuo4 /tsuɔ˥˩/ | zuò /tsuo˥˩/ | zuò /tsuo˥˩/ | zuò /tsuo˥˩/ | zuo⁵³ /tsuo˥˧/ | tsʰo²¹ /tsʰo˨˩/ |
| 立 | li6 /li˨˨˨/ | li4 /li˥˩/ | lì /li˥˩/ | lì /li˥˩/ | lì /li˥˩/ | li⁵³ /li˥˧/ | lit⁵ /lit̚˥/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.