白语

Kibai (cha Kati)

Kichina-Kitibeti (Kibai)

FamiliaKichina-Kitibeti (Kibai) Wasemaji~600–700K HatiKilatini (hati ya Kilatini yenye diakritiki kufuata kanuni za Yunnan) Lugha rasmiHakuna (lugha ya wachache, si hadhi rasmi)

Bai ya Kati (ISO 639-3: bca), inayowakilishwa hasa na Bai ya Jianchuan, ni lugha ya Kisino-Tibeti ya kaskazini-magharibi mwa Yunnan, China, yenye wazungumzaji takribani 600,000–700,000. Ni mojawapo ya aina kuu za Bai pamoja na Bai ya Dali na Bijiang; karne nyingi za mawasiliano na Kichina zimeleta tabaka kubwa la maneno ya mkopo, ingawa nafasi yake ya kina ndani ya familia ya Kisino-Tibeti bado inajadiliwa. Bai ya Jianchuan ina silabi wazi, vokali za mdomo na za puani zinazotofautisha maana, na mfumo wa rejista za toni ambamo tofauti za kidatu huingiliana na utoaji sauti legevu, wenye pumzi na uliobanwa. Mpangilio wake msingi ni SVO, na huandikwa kwa tahajia sanifu ya Kilatini ambayo herufi za mwisho huonyesha toni na aina ya utoaji sauti; maandishi ya jadi ya Bai pia yalitumia alama za Kichina zilizorekebishwa.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kibai (cha Kati)

Maji

tshi

/tʃʰɪ/

Moto

me

/me/

Jua

nyi

/ɲi/

Mwezi

thsi

/tʰsɪ/

Nyota

gɯsɿ

/ɡɯ˧sɿ˧/

Mama

me

/me/

Baba

phu

/pʰu/

Mimi

ngo

/ŋo˧/

Wewe

no

/no˧/

Jina

mie

/mie˧/

Jicho

ngat

/ŋɑ́t/

Mkono

khon

/kʰɔ̃/

Moyo

sin

/sɪ̃/

Upendo

phi-tshje

/pʰɪ tʃʰje/

Mti

si

/sɪ/

Nyumba

khe

/kʰe/

Mbwa

kho

/kʰo/

Paka

mau

/mau̯/

Kula

tshje

/tʃʰje/

Kunywa

phi

/pʰɪ/

Moja

yi

/i˧/

Mbili

ko

/ko˧/

Habari

he

/he/

Asante

mje-kje

/mje kje/

Nzuri

no

/no/

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan (Bai) zinazohusiana

Maana Kibai (cha Kati)Kichiang cha KusiniKitibet cha KhamsKitibet cha kale cha kawaidaKibaltiKiladakhiKinaxi
Maji tshi /tʃʰɪ/ tʃʰu /tʃʰu/ ཆུ /tɕʰu/ ཆུ /tɕʰu/ ཆུ /tɕʰu/ ཆུ /tɕʰu/ ggee /ɡɯ̄/
Moto me /me/ miː /miː/ མེ /me/ མེ /me/ མེ /me/ མེ /me/ mee /mɯ˧/
Jua nyi /ɲi/ ɲit /ɲit/ ཉི་མ /ɲima/ ཉི་མ /ɲima/ ཉི་མ /ɲima/ ཉི་མ /ɲima/ ny-mei /ɲi˧mi˧/
Mwezi thsi /tʰsɪ/ ʐwaː /ʐwaː/ ཟླ་བ /dawa/ ཟླ་བ /dawa/ ཟླ་བ /dawa/ ཟླ་བ /zlawa/ he-mei /hɯ˧mi˧/
Nyota gɯsɿ /ɡɯ˧sɿ˧/ zgɿ /zɡɿ/ སྐར་མ /karma/ སྐར་མ /karma/ སྐར་མ /skarma/ སྐར་མ /skarma/ gee /kɯ˧/
Mama me /me/ miː /miː/ ཨ་མ /ama/ ཨ་མ /ama/ ཨ་མ /ama/ ཨ་མ /ama/ mei /mei˧/
Baba phu /pʰu/ /pə/ ཨ་ཕ /apʰa/ /pʰa/ ཨ་ཕ /apʰa/ ཨ་པ /apa/ av /a˧/
Mimi ngo /ŋo˧/ qa /qɑ/ /ŋà/ /ŋa/ /ŋa/ /ŋa/ ngeq /ŋə˨˩/
Ukurasa 1/4

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan > Bai (Baipho branch; sometimes classified as sister of Sinitic) zinazohusiana

Herufi Kibai (cha Kati)Kimandarini cha YuanKichina cha TaiwanKichina (Mandarin)Kimandarini cha ThailandKimandarini cha Kaskazini-MasharikiGan Chinese (Yingtan)
it6 /ʔit̚˨˨˨/ i3 /i˨˩˦/ /i˥˥/ /i˥˥/ /i˥˥/ yi⁵⁵ /i˥˥/ it⁵ /it̚˥/
nox3 /no˨˩˦/ ʐï4 /ʐʅ˥˩/ èr /ɑɻ˥˩/ èr /ɑɻ˥˩/ èr /ɑɻ˥˩/ er⁵³ /ɚ˥˧/ ɛ²¹ /ɛ˨˩/
sae1 /sæ˥/ sam1 /sam˥/ sān /san˥˥/ sān /san˥˥/ sān /san˥˥/ san⁵⁵ /san˥˥/ sã⁴² /sã˦˨/
sv4 /sɿ˨˩/ sï4 /sɿ˥˩/ /sɿ˥˩/ /sɿ˥˩/ /sɿ˥˩/ si⁵³ /sɿ˥˧/ sɿ⁴⁵ /sɿ˦˥/
ngux3 /ŋu˨˩˦/ u3 /u˨˩˦/ /u˨˩˦/ /u˨˩˦/ /u˨˩˦/ wu²¹³ /u˨˩˧/ ŋ̩²¹³ /ŋ̩˨˩˧/
lox6 /lo˨˨˨/ lieu4 /liəu˥˩/ liù /ljou˥˩/ liù /ljou˥˩/ liù /ljou˥˩/ liu⁵³ /liou˥˧/ liuq⁵ /liuʔ˥/
chi1 /tɕʰi˦˦/ tshi3 /tsʰi˨˩˦/ /tɕʰi˥˥/ /tɕʰi˥˥/ /tɕʰi˥˥/ qi⁵⁵ /tɕʰi˥˥/ tɕʰit⁵ /tɕʰit̚˥/
be2 /pe˧˥/ pa3 /pa˨˩˦/ /pa˥˥/ /pa˥˥/ /pa˥˥/ ba⁵⁵ /pa˥˥/ pat⁵ /pat̚˥/
jiux3 /tɕiu˨˩˦/ kieu3 /kiəu˨˩˦/ jiǔ /tɕjou˨˩˦/ jiǔ /tɕjou˨˩˦/ jiǔ /tɕjou˨˩˦/ jiu²¹³ /tɕiou˨˩˧/ tɕiu²¹³ /tɕiu˨˩˧/
cix6 /tsʰɿ˨˨˨/ ʂï2 /ʂʅ˧˥/ shí /sz̩˧˥/ shí /ʂʐ̩˧˥/ shí /sz̩˧˥/ shi³⁵ /ʂʐ̩˧˥/ sɨt⁵ /sɨt̚˥/
Ukurasa 1/7

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.