اللهجة الأردنية
Kiarabu cha Urduni
Kiafro-Asia (Kisemiti)
Kiarabu cha Jordan (العربية الأردنية; lebo ya lugha ar-JO) ni mwendelezo wa aina za mazungumzo zinazotumiwa kote Jordan na katika jamii za Wajordan ng’ambo. Mapokeo ya mijini, vijijini na Kibedui huingiliana na asili ya eneo, jinsia, mtandao wa kijamii na mtindo; Amman hasa ina usemi uliosawazishwa na mchanganyiko ulioundwa na uhamiaji, ukiwemo aina za Kipalestina. qāf ya kihistoria inaweza kuwa /ʔ/ katika usemi mwingi wa mijini, /g/ katika aina nyingi za Kibedui na vijijini, au /q/ katika matumizi rasmi na ya baadhi ya jamii, kwa hiyo hakuna tokeo moja linalowakilisha Wajordan wote. Sarufi kwa sehemu kubwa ni ya Kilevanti, ikiwa na maumbo ya hali ya kuendelea elekezi yenye b- na chembe kama ʕam kwa maana ya kitendo kinachoendelea na rāḥ kwa wakati ujao, pamoja na tofauti za maeneo. Kiarabu ni lugha rasmi ya Jordan; Kiarabu Sanifu cha Kisasa hutawala maandishi rasmi, elimu na habari, huku aina za Jordan zikitumiwa katika mazungumzo ya kila siku na maandishi yasiyo rasmi ya kidijitali.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiarabu cha Urduni
Maji
ماي
/maːj/
Moto
نار
/naːɾ/
Jua
شمس
/ʃams/
Mwezi
قمر
/ɡamar/
Nyota
نجمة
/nadʒme/
Mama
أم
/ʔumː/
Baba
أب
/ʔabː/
Mimi
أنا
/ʔana/
Wewe
إنت
/ʔinta/
Jina
اسم
/ʔism/
Jicho
عين
/ʕeːn/
Mkono
يد
/jad/
Moyo
قلب
/ɡalb/
Upendo
حب
/ħab/
Mti
شجرة
/ʃaʒaɾa/
Nyumba
بيت
/beːt/
Mbwa
كلب
/kalb/
Paka
قطّة
/ɡɪtːa/
Kula
أكل
/ʔakal/
Kunywa
شرب
/ʃaɾab/
Moja
واحد
/waːħid/
Mbili
اثنين
/tneːn/
Habari
كيف حالك
/kɪf ħaːlak/
Asante
شكراً
/ʃukran/
Nzuri
كويّس
/kuweːs/
Kekeo
وَقْوَاق
/waqˈwaːq/
Kompyuta
كمبيوتر
/kambjuːtar/
Sushi
سوشي
/suːʃi/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Afro-Asiatic (Semitic) zinazohusiana
| Maana | Kiarabu cha Urduni | Kiarabu cha Oman | Kiarabu (Sudan) | Kiarabu (Saudi Arabia) | Kiarabu cha Palestina | Kiarabu (Ghuba) | Kiarabu (Kusyria) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ماي /maːj/ | ماي /maːj/ | موية /moːja/ | ماي /maːj/ | ميّ /majj/ | ماي /maːj/ | ميّ /majj/ |
| Moto | نار /naːɾ/ | نار /naːɾ/ | نار /naːɾ/ | نار /naːɾ/ | نار /naːr/ | نار /naːɾ/ | نار /naːr/ |
| Jua | شمس /ʃams/ | شمس /ʃams/ | شمس /ʃams/ | شمس /ʃams/ | شمس /ʃams/ | شمس /ʃams/ | شمس /ʃams/ |
| Mwezi | قمر /ɡamar/ | قمر /ɡamaɾ/ | قمر /ɡamaɾ/ | قمر /ɡamaɾ/ | قمر /ʔamar/ | قمر /ɡamaɾ/ | قمر /ʔamar/ |
| Nyota | نجمة /nadʒme/ | نجمة /nedʒma/ | نجمة /ˈnadʒma/ | نجمة /ˈnadʒmah/ | نجمة /nidʒme/ | نجمة /ˈnadʒma/ | نجمة /ˈnəʒme/ |
| Mama | أم /ʔumː/ | أم /ʔumm/ | أم /ʔumm/ | أم /ʔumm/ | إمّ /ʔemm/ | أم /ʔumm/ | إمّ /ʔemm/ |
| Baba | أب /ʔabː/ | أب /ʔab/ | أب /ʔab/ | أب /ʔab/ | أب /ʔab/ | أب /ʔab/ | أب /ʔabb/ |
| Mimi | أنا /ʔana/ | أنا /ana/ | أنا /ˈana/ | انا /ana/ | أنا /ʔana/ | أنا /ˈaːna/ | انا /ʔana/ |
| Wewe | إنت /ʔinta/ | إنت /inta/ | انت /ˈinta/ | انت /ɪnt/ | إنت /ʔinta/ | إنت /ˈɪnt/ | انت /ˈʔɪnte/ |
| Jina | اسم /ʔism/ | اسم /ism/ | اسم /ˈusum/ | اسم /ˈisim/ | اسم /ʔism/ | اسم /ˈɪsɪm/ | اسم /ˈʔɪsem/ |
| Jicho | عين /ʕeːn/ | عين /ʕeːn/ | عين /ʕeːn/ | عين /ʕeːn/ | عين /ʕeːn/ | عين /ʕeːn/ | عين /ʕeːn/ |
| Mkono | يد /jad/ | يد /jad/ | يد /jad/ | يد /jad/ | إيد /ʔiːd/ | يد /jad/ | إيد /ʔiːd/ |
| Moyo | قلب /ɡalb/ | قلب /ɡalb/ | قلب /ɡalb/ | قلب /ɡalb/ | قلب /ʔalb/ | قلب /ɡalb/ | قلب /ʔalb/ |
| Upendo | حب /ħab/ | حب /ħubb/ | حب /ħubb/ | حب /ħubb/ | حب /ħobb/ | حب /ħubb/ | حب /ħobb/ |
| Mti | شجرة /ʃaʒaɾa/ | شجرة /ʃajaɾa/ | شجرة /ʃadʒaɾa/ | شجرة /ʃijaɾa/ | شجرة /ʃajara/ | شجرة /ʃijaɾa/ | شجرة /ʃaʒara/ |
| Nyumba | بيت /beːt/ | بيت /beːt/ | بيت /beːt/ | بيت /beːt/ | بيت /beːt/ | بيت /beːt/ | بيت /beːt/ |
| Mbwa | كلب /kalb/ | كلب /kalb/ | كلب /kalib/ | كلب /kalb/ | كلب /kalb/ | كلب /kalb/ | كلب /kalb/ |
| Paka | قطّة /ɡɪtːa/ | قِطّة / قط /ɡɪtˤːa/ | قطّ /ɡutˤtˤ/ | بزّونة /bazːuːna/ | بسّة /bissa/ | بزّونة /bazzuːna/ | بسّة /bɪsːa/ |
| Kula | أكل /ʔakal/ | ياكل /jaːkil/ | ياكل /jaːkul/ | ياكل /jaːkil/ | ياكل /jaːkol/ | ياكل /jaːkil/ | ياكل /jaːkol/ |
| Kunywa | شرب /ʃaɾab/ | يشرب /jiʃɾab/ | يشرب /jiʃɾab/ | يشرب /jiʃɾab/ | يشرب /jiʃrab/ | يشرب /jiʃɾab/ | يشرب /jɪʃɾab/ |
| Moja | واحد /waːħid/ | واحد /waːħid/ | واحد /waːħid/ | واحد /waːħid/ | واحد /waːħad/ | واحد /waːħid/ | واحد /waːħad/ |
| Mbili | اثنين /tneːn/ | اثنين /θneːn/ | اتنين /itˈneːn/ | اثنين /θˈneːn/ | اثنين /tneːn/ | اثنين /eθˈneːn/ | تنين /tneːn/ |
| Habari | كيف حالك /kɪf ħaːlak/ | السلام عليكم /asːalaːmu ʕalajkum/ | سلام /salaːm/ | هلا /hala/ | مرحبا /marħaba/ | هلا /hala/ | مرحبا /marħaba/ |
| Asante | شكراً /ʃukran/ | شكراً /ʃukɾaːn/ | شكراً /ʃukɾan/ | مشكور /maʃkuːɾ/ | شكراً /ʃukran/ | مشكور /maʃkuːɾ/ | شكراً /ʃukɾan/ |
| Nzuri | كويّس /kuweːs/ | حلو /ħalːu/ | كويّس /kwajːis/ | زين /zeːn/ | منيح /mniːħ/ | زين /zeːn/ | منيح /mnɪːħ/ |
| Kekeo | وَقْوَاق /waqˈwaːq/ | وَقْوَاق /waqˈwaːq/ | وَقْوَاق /waqˈwaːq/ | وَقْوَاق /waqˈwaːq/ | وَقْوَاق /waqˈwaːq/ | وَقْوَاق /waqˈwaːq/ | وَقْوَاق /waqˈwaːq/ |
| Kompyuta | كمبيوتر /kambjuːtar/ | كمبيوتر /kambjuːtar/ | كمبيوتر /kambjuːtar/ | كمبيوتر /kambjuːtar/ | كمبيوتر /kambjuːtar/ | كمبيوتر /kambjuːtar/ | كمبيوتر /kambjuːtar/ |
| Sushi | سوشي /suːʃi/ | سوشي /suːʃi/ | سوشي /suːʃi/ | سوشي /suːʃi/ | سوشي /suːʃi/ | سوشي /suːʃi/ | سوشي /suːʃi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.