اللهجة الليبية
Kiarabu cha Libya
Kiafro-Asia (Kisemiti)
Kiarabu cha Libya (ISO 639-3: ayl) ni mwendelezo wa lahaja za Kiarabu cha Maghreb unaozungumzwa kote Libya na katika jamii za ughaibuni. Ni lugha ya tawi la Kisemiti katika familia ya Kiafroasia na hutumiwa katika mazungumzo ya kila siku, huku Kiarabu Sanifu cha Kisasa kikitumika katika maandishi rasmi, elimu na shughuli za serikali. Makundi makuu ya kimaeneo kwa kawaida huelezwa kuwa ya magharibi au Tripolitania, mashariki au Cyrenaica, na kusini au Fezzan, pamoja na tofauti zaidi za mijini, vijijini na Kibedui. Msamiati na fonolojia yake huonyesha mawasiliano ya kihistoria na lugha za Kiamazigh, Kituruki cha Dola ya Osmani, Kiitaliano na aina jirani za Kiarabu; katika matumizi yasiyo rasmi kwa kawaida huandikwa kwa hati ya Kiarabu au huwakilishwa kwa herufi za Kilatini mtandaoni.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiarabu cha Libya
Maji
مية
/majja/
Moto
نار
/naːr/
Jua
شمس
/ʃəmːɛs/
Mwezi
قمر
/ɡəmɛr/
Nyota
نجمة
/nədʒma/
Mama
أم
/ʔɛmm/
Baba
أب
/ʔab/
Mimi
أنا
/aːna/
Wewe
إنت
/ənta/
Jina
اسم
/ɪsəm/
Jicho
عين
/ʕeːn/
Mkono
إيد
/iːd/
Moyo
قلب
/ɡalb/
Upendo
حب
/ħɛb/
Mti
شجرة
/ʃæɡːərɑ/
Nyumba
دار
/daːr/
Mbwa
كلب
/kalb/
Paka
قطوس
/ɡatˤːuːs/
Kula
أكل
/ʔakɛl/
Kunywa
شرب
/ʃɛrɛb/
Moja
واحد
/wɑːħɛd/
Mbili
اثنين
/tneːn/
Habari
أهلا
/ʔəhlæ/
Asante
شكرا
/ʃʊkrɑ/
Nzuri
زين
/zeːn/
Kekeo
وَقْوَاق
/waqˈwaːq/
Kompyuta
كمبيوتر
/kambjuːtar/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Afro-Asiatic (Semitic) zinazohusiana
| Maana | Kiarabu cha Libya | Kiarabu cha Khaliji | Kiarabu (Ghuba) | Kiarabu (Iraq) | Kiarabu (Saudi Arabia) | Kiarabu cha Urduni | Kiarabu cha Palestina |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | مية /majja/ | ماء /maːʔ/ | ماي /maːj/ | ماي /maːj/ | ماي /maːj/ | ماي /maːj/ | ميّ /majj/ |
| Moto | نار /naːr/ | نار /naːr/ | نار /naːɾ/ | نار /naːɾ/ | نار /naːɾ/ | نار /naːɾ/ | نار /naːr/ |
| Jua | شمس /ʃəmːɛs/ | شمس /ʃɑms/ | شمس /ʃams/ | شمس /ʃamis/ | شمس /ʃams/ | شمس /ʃams/ | شمس /ʃams/ |
| Mwezi | قمر /ɡəmɛr/ | قمر /gɑmɑr/ | قمر /ɡamaɾ/ | قمر /ɡamaɾ/ | قمر /ɡamaɾ/ | قمر /ɡamar/ | قمر /ʔamar/ |
| Nyota | نجمة /nədʒma/ | نجمة /nɪjma/ | نجمة /ˈnadʒma/ | نجمة /ˈnɪdʒma/ | نجمة /ˈnadʒmah/ | نجمة /nadʒme/ | نجمة /nidʒme/ |
| Mama | أم /ʔɛmm/ | أم /ʔoːm/ | أم /ʔumm/ | أم /ʔumm/ | أم /ʔumm/ | أم /ʔumː/ | إمّ /ʔemm/ |
| Baba | أب /ʔab/ | أب /ʔɑb/ | أب /ʔab/ | أب /ʔab/ | أب /ʔab/ | أب /ʔabː/ | أب /ʔab/ |
| Mimi | أنا /aːna/ | أنا /aːna/ | أنا /ˈaːna/ | آني /ˈaːni/ | انا /ana/ | أنا /ʔana/ | أنا /ʔana/ |
| Wewe | إنت /ənta/ | إنت /inta/ | إنت /ˈɪnt/ | انت /ˈɪnta/ | انت /ɪnt/ | إنت /ʔinta/ | إنت /ʔinta/ |
| Jina | اسم /ɪsəm/ | اسم /isim/ | اسم /ˈɪsɪm/ | اسم /ˈɪsɪm/ | اسم /ˈisim/ | اسم /ʔism/ | اسم /ʔism/ |
| Jicho | عين /ʕeːn/ | عين /ʕajn/ | عين /ʕeːn/ | عين /ʕeːn/ | عين /ʕeːn/ | عين /ʕeːn/ | عين /ʕeːn/ |
| Mkono | إيد /iːd/ | يد /jɑd/ | يد /jad/ | إيد /ʔiːd/ | يد /jad/ | يد /jad/ | إيد /ʔiːd/ |
| Moyo | قلب /ɡalb/ | قلب /qɑlb/ | قلب /ɡalb/ | قلب /ɡalub/ | قلب /ɡalb/ | قلب /ɡalb/ | قلب /ʔalb/ |
| Upendo | حب /ħɛb/ | حب /ħɑb/ | حب /ħubb/ | حب /ħubb/ | حب /ħubb/ | حب /ħab/ | حب /ħobb/ |
| Mti | شجرة /ʃæɡːərɑ/ | شجرة /ʃɑʒɑra/ | شجرة /ʃijaɾa/ | شجرة /ʃadʒaɾa/ | شجرة /ʃijaɾa/ | شجرة /ʃaʒaɾa/ | شجرة /ʃajara/ |
| Nyumba | دار /daːr/ | بيت /bejt/ | بيت /beːt/ | بيت /beːt/ | بيت /beːt/ | بيت /beːt/ | بيت /beːt/ |
| Mbwa | كلب /kalb/ | كلب /kalb/ | كلب /kalb/ | كلب /tʃalib/ | كلب /kalb/ | كلب /kalb/ | كلب /kalb/ |
| Paka | قطوس /ɡatˤːuːs/ | قطة /gɪtːa/ | بزّونة /bazzuːna/ | بزّونة /bazzuːna/ | بزّونة /bazːuːna/ | قطّة /ɡɪtːa/ | بسّة /bissa/ |
| Kula | أكل /ʔakɛl/ | أكل /ʔɑkɑl/ | ياكل /jaːkil/ | ياكل /jaːkul/ | ياكل /jaːkil/ | أكل /ʔakal/ | ياكل /jaːkol/ |
| Kunywa | شرب /ʃɛrɛb/ | شرب /ʃɑrɑb/ | يشرب /jiʃɾab/ | يشرب /jiʃɾab/ | يشرب /jiʃɾab/ | شرب /ʃaɾab/ | يشرب /jiʃrab/ |
| Moja | واحد /wɑːħɛd/ | واحد /wɑːħɪd/ | واحد /waːħid/ | واحد /waːħid/ | واحد /waːħid/ | واحد /waːħid/ | واحد /waːħad/ |
| Mbili | اثنين /tneːn/ | اثنين /θneːn/ | اثنين /eθˈneːn/ | اثنين /θˈneːn/ | اثنين /θˈneːn/ | اثنين /tneːn/ | اثنين /tneːn/ |
| Habari | أهلا /ʔəhlæ/ | السلام عليكم /assalaːmu ʕaleːkum/ | هلا /hala/ | مرحبا /maɾħaba/ | هلا /hala/ | كيف حالك /kɪf ħaːlak/ | مرحبا /marħaba/ |
| Asante | شكرا /ʃʊkrɑ/ | شكراً /ʃʊkrɑn/ | مشكور /maʃkuːɾ/ | شكراً /ʃukɾan/ | مشكور /maʃkuːɾ/ | شكراً /ʃukran/ | شكراً /ʃukran/ |
| Nzuri | زين /zeːn/ | حسن /ħɑsan/ | زين /zeːn/ | زين /zeːn/ | زين /zeːn/ | كويّس /kuweːs/ | منيح /mniːħ/ |
| Kekeo | وَقْوَاق /waqˈwaːq/ | وَقْوَاق /waqˈwaːq/ | وَقْوَاق /waqˈwaːq/ | وَقْوَاق /waqˈwaːq/ | وَقْوَاق /waqˈwaːq/ | وَقْوَاق /waqˈwaːq/ | وَقْوَاق /waqˈwaːq/ |
| Kompyuta | كمبيوتر /kambjuːtar/ | كمبيوتر /kambjuːtar/ | كمبيوتر /kambjuːtar/ | كمبيوتر /kambjuːtar/ | كمبيوتر /kambjuːtar/ | كمبيوتر /kambjuːtar/ | كمبيوتر /kambjuːtar/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.