Cantonese (US heritage)
Kikanton cha Amerika
Sinitic > Yue > Cantonese (American diaspora heritage)
Kikantoni cha wazungumzaji wa urithi wa Wachina waliozaliwa Marekani (ABC) — wajukuu wa kizazi cha 2-3 wa wahamiaji kutoka Hong Kong, Guangdong, na Taishan ambao lugha yao ya kwanza ni Kiingereza. Kwa msingi wa Kikantoni cha Hong Kong, lakini kwa mabadiliko ya kimfumo kutokana na msingi wa Kiingereza: kupunguza toni (6→3-4 toni), kuongeza sauti na pumzi kwa mtindo wa Kiingereza, kudhoofisha vituo vya mwisho, kuanguka kwa /ŋ-/ ya mwanzo, irabu zenye athari ya Kiingereza. Tofauti na viwango vya Hong Kong na Guangzhou.
Inakozungumzwa
Usomaji wa herufi za Han katika Kikanton cha Amerika
| Herufi | Maana | Usomaji | Umbo | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | jat1 | /jɑʔ˦/ | |
| 二 | two | ji6 | /ji˨/ | |
| 三 | three | saam1 | /sɑːm˦/ | |
| 四 | four | sei3 | /seɪ˧/ | |
| 五 | five | m5 | /m̩˨/ | |
| 六 | six | luk6 | /lʊʔ˨/ | |
| 七 | seven | cat1 | /tsʰɑʔ˦/ | |
| 八 | eight | baat3 | /bɑːʔ˧/ | |
| 九 | nine | gau2 | /gaʊ˦/ | |
| 十 | ten | sap6 | /sɑʔ˨/ | |
| 日 | sun | jat6 | /jɑʔ˨/ | |
| 月 | moon | jyut6 | /juːʔ˨/ | |
| 山 | mountain | saan1 | /sɑːn˦/ | |
| 水 | water | seoi2 | /sɝj˦/ | |
| 火 | fire | fo2 | /fɑː˦/ | |
| 木 | tree | muk6 | /mʊʔ˨/ | |
| 土 | soil | tou2 | /tʰoʊ˦/ | |
| 天 | sky | tin1 | /tʰiːn˦/ | |
| 地 | ground | dei6 | /deɪ˨/ | |
| 海 | sea | hoi2 | /hɑːi˦/ | |
| 龍 | dragon | lung4 | /lʊŋ˨/ | |
| 虎 | tiger | fu2 | /fuː˦/ | |
| 犬 | dog | hyun2 | /hjuːn˦/ | |
| 馬 | horse | maa5 | /mɑː˨/ | |
| 鳥 | bird | liu5 | /liːu˨/ | |
| 魚 | fish | jyu4 | /juː˨/ | |
| 牛 | ox | au4 | /aʊ˨/ | |
| 羊 | sheep | joeng4 | /jɝŋ˨/ | |
| 貓 | cat | maau1 | /maːʊ˦/ | |
| 人 | person | jan4 | /jɑn˨/ | |
| 手 | hand | sau2 | /saʊ˦/ | |
| 足 | foot | zuk1 | /dzʊʔ˦/ | |
| 目 | eye | muk6 | /mʊʔ˨/ | |
| 耳 | ear | ji5 | /jiː˨/ | |
| 口 | mouth | hau2 | /haʊ˦/ | |
| 頭 | head | tau4 | /tʰaʊ˨/ | |
| 心 | heart | sam1 | /sɑm˦/ | |
| 血 | blood | hyut3 | /hjuːʔ˧/ | |
| 肉 | meat | juk6 | /jʊʔ˨/ | |
| 上 | up | soeng6 | /sɝŋ˨/ | |
| 下 | down | haa6 | /hɑː˨/ | |
| 中 | middle | zung1 | /dzʊŋ˦/ | |
| 中 | hit | zung3 | /dzʊŋ˧/ | |
| 央 | center | joeng1 | /jɝŋ˦/ | |
| 左 | left | zo2 | /dzɑː˦/ | |
| 右 | right | jau6 | /jaʊ˨/ | |
| 東 | east | dung1 | /dʊŋ˦/ | |
| 西 | west | sai1 | /saɪ˦/ | |
| 南 | south | laam4 | /lɑːm˨/ | |
| 北 | north | bak1 | /bɑʔ˦/ | |
| 行 | go | hang4 | /hɑŋ˨/ | |
| 行 | row | hong4 | /hɔŋ˨/ | |
| 来 | come | loi4 | /lɑːi˨/ | |
| 去 | leave | heoi3 | /hɝj˧/ | |
| 見 | see | gin3 | /giːn˧/ | |
| 聞 | hear | man4 | /mɑn˨/ | |
| 食 | eat | sik6 | /sɪʔ˨/ | |
| 飲 | drink | jam2 | /jɑm˦/ | |
| 走 | run | zau2 | /dzaʊ˦/ | |
| 坐 | sit | co5 | /tsʰɑː˨/ | |
| 立 | stand | laap6 | /lɑːʔ˨/ |
Vyanzo
- Wikipedia: American-born Chinese, Heritage language, Cantonese in the United States
- Wong, Andrew D. 'The Effects of Language Attrition on Cantonese' (UC Berkeley dissertation 2007)
- Chow, Daniel 'Phonological Patterns of Heritage Cantonese Speakers in California' (Heritage Language Journal 2012)
Ulinganishaji wa usomaji wa Han
Imelinganishwa na lugha za Sinitic > Yue > Cantonese (American diaspora heritage) zinazohusiana
| Herufi | Kikanton cha Amerika | Kikanton cha Hong Kong | Kikanton cha Macau | Kikantoni | Kiyue cha Gaozhou | Kiyue cha Dongguan | Kiyue cha Zhongshan |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | jat1 /jɑʔ˦/ | jat1 /jɐt̚˥/ | jat1 /jɐt̚˥/ | jat1 /jɐt̚˥/ | jat1 /jɐt̚˥/ | jat1 /jɐt̚˥/ | jat1 /jɐt̚˥˥/ |
| 二 | ji6 /ji˨/ | ji6 /jiː˨/ | ji6 /jiː˨/ | ji6 /jiː˨/ | ji6 /jiː˨˨/ | ji6 /jiː˨˨/ | ji6 /ji˨˨/ |
| 三 | saam1 /sɑːm˦/ | saam1 /saːm˥/ | saam1 /saːm˥/ | saam1 /saːm˥/ | saam1 /saːm˥˥/ | saam1 /saːm˥˥/ | saam1 /saːm˥˥/ |
| 四 | sei3 /seɪ˧/ | sei3 /sei˧/ | sei3 /sei˧/ | sei3 /sei˧/ | sei3 /sei˧˧/ | sei3 /sei˧˧/ | sei3 /sei˧˧/ |
| 五 | m5 /m̩˨/ | ng5 /ŋ̍˩˧/ | ng5 /ŋ̍˩˧/ | ng5 /ŋ̍˩˧/ | ng5 /ŋ̍˩˧/ | ng5 /ŋ̍˩˧/ | ng5 /ŋ˩˧/ |
| 六 | luk6 /lʊʔ˨/ | luk6 /lʊk̚˨/ | luk6 /lʊk̚˨/ | luk6 /lʊk̚˨/ | luk6 /lʊk̚˨/ | luk6 /lʊk̚˨/ | luk6 /lʊk̚˨˨/ |
| 七 | cat1 /tsʰɑʔ˦/ | cat1 /tsʰɐt̚˥/ | cat1 /tsʰɐt̚˥/ | cat1 /t͡sʰɐt̚˥/ | cat1 /tsʰɐt̚˥/ | cat1 /tsʰɐt̚˥/ | cat1 /tsʰɐt̚˥/ |
| 八 | baat3 /bɑːʔ˧/ | baat3 /paːt̚˧/ | baat3 /paːt̚˧/ | baat3 /paːt̚˧/ | baat3 /paːt̚˧/ | baat3 /paːt̚˧/ | baat3 /paːt̚˧/ |
| 九 | gau2 /gaʊ˦/ | gau2 /kɐu˧˥/ | gau2 /kɐu˧˥/ | gau2 /kɐu˧˥/ | gau2 /kɐu˧˥/ | gau2 /kɐu˧˥/ | gau2 /kɐu˧˥/ |
| 十 | sap6 /sɑʔ˨/ | sap6 /sɐp̚˨/ | sap6 /sɐp̚˨/ | sap6 /sɐp̚˨/ | sap6 /sɐp̚˨/ | sap6 /sɐp̚˨/ | sap6 /sɐp̚˨/ |
| 日 | jat6 /jɑʔ˨/ | jat6 /jɐt̚˨/ | jat6 /jɐt̚˨/ | jat6 /jɐt̚˨/ | jat6 /jɐt̚˨/ | ngat6 /ŋɐt̚˨/ | jat6 /jɐt̚˨˨/ |
| 月 | jyut6 /juːʔ˨/ | jyut6 /jyːt̚˨/ | jyut6 /jyːt̚˨/ | jyut6 /jyːt̚˨/ | jyut6 /jyːt̚˨/ | ngyut6 /ŋyːt̚˨/ | jyut6 /jyt̚˨˨/ |
| 山 | saan1 /sɑːn˦/ | saan1 /saːn˥/ | saan1 /saːn˥/ | saan1 /saːn˥/ | saan1 /saːn˥˥/ | saan1 /saːn˥˥/ | saan1 /saːn˥˥/ |
| 水 | seoi2 /sɝj˦/ | seoi2 /sɵy˧˥/ | seoi2 /sɵy˧˥/ | seoi2 /sɵy˧˥/ | seoi2 /sɵy˧˥/ | seoi2 /sɵy˧˥/ | seoi2 /sɵy˧˥/ |
| 火 | fo2 /fɑː˦/ | fo2 /fɔː˧˥/ | fo2 /fɔː˧˥/ | fo2 /fɔː˧˥/ | fo2 /fɔː˧˥/ | fo2 /fɔː˧˥/ | fo2 /fɔ˧˥/ |
| 木 | muk6 /mʊʔ˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨˨/ |
| 土 | tou2 /tʰoʊ˦/ | tou2 /tʰou˧˥/ | tou2 /tʰou˧˥/ | tou2 /tʰou˧˥/ | tou2 /tʰou˧˥/ | tou2 /tʰou˧˥/ | tou2 /tʰou˧˥/ |
| 天 | tin1 /tʰiːn˦/ | tin1 /tʰiːn˥/ | tin1 /tʰiːn˥/ | tin1 /tʰiːn˥/ | tin1 /tʰiːn˥˥/ | tin1 /tʰiːn˥˥/ | tin1 /tʰiːn˥˥/ |
| 地 | dei6 /deɪ˨/ | dei6 /tei˨/ | dei6 /tei˨/ | dei6 /tei˨/ | dei6 /tei˨˨/ | dei6 /tei˨˨/ | dei6 /tei˨˨/ |
| 海 | hoi2 /hɑːi˦/ | hoi2 /hɔːi˧˥/ | hoi2 /hɔːi˧˥/ | hoi2 /hɔːi˧˥/ | hoi2 /hɔːi˧˥/ | hoi2 /hɔːi˧˥/ | hoi2 /hɔːi˧˥/ |
| 龍 | lung4 /lʊŋ˨/ | lung4 /lʊŋ˨˩/ | lung4 /lʊŋ˨˩/ | lung4 /lʊŋ˨˩/ | lung4 /lʊŋ˨˩/ | lung4 /lʊŋ˨˩/ | lung4 /lʊŋ˨˩/ |
| 虎 | fu2 /fuː˦/ | fu2 /fuː˧˥/ | fu2 /fuː˧˥/ | fu2 /fuː˧˥/ | fu2 /fuː˧˥/ | fu2 /fuː˧˥/ | fu2 /fu˧˥/ |
| 犬 | hyun2 /hjuːn˦/ | hyun2 /hyːn˧˥/ | hyun2 /hyːn˧˥/ | hyun2 /hyːn˧˥/ | hyun2 /hyːn˧˥/ | hyun2 /hyːn˧˥/ | hyun2 /hyːn˧˥/ |
| 馬 | maa5 /mɑː˨/ | maa5 /maː˩˧/ | maa5 /maː˩˧/ | maa5 /maː˩˧/ | maa5 /maː˩˧/ | maa5 /maː˩˧/ | maa5 /ma˩˧/ |
| 鳥 | liu5 /liːu˨/ | niu5 /niːu˩˧/ | niu5 /niːu˩˧/ | niu5 /niːu˩˧/ | niu5 /niːu˩˧/ | niu5 /niːu˩˧/ | niu5 /niu˩˧/ |
| 魚 | jyu4 /juː˨/ | jyu4 /jyː˨˩/ | jyu4 /jyː˨˩/ | jyu4 /jyː˨˩/ | jyu4 /jyː˨˩/ | ngyu4 /ŋyː˨˩/ | jyu4 /jyː˨˩/ |
| 牛 | au4 /aʊ˨/ | ngau4 /ŋɐu˨˩/ | ngau4 /ŋɐu˨˩/ | ngau4 /ŋɐu˨˩/ | ngau4 /ŋɐu˨˩/ | ngau4 /ŋɐu˨˩/ | ngau4 /ŋɐu˨˩/ |
| 羊 | joeng4 /jɝŋ˨/ | joeng4 /jœːŋ˨˩/ | joeng4 /jœːŋ˨˩/ | joeng4 /jœːŋ˨˩/ | joeng4 /jœːŋ˨˩/ | joeng4 /jœŋ˨˩/ | joeng4 /jœŋ˨˩/ |
| 貓 | maau1 /maːʊ˦/ | maau1 /maːu˥/ | maau1 /maːu˥/ | maau1 /maːu˥/ | maau1 /maːu˥˥/ | maau1 /maːu˥˥/ | maau1 /maːu˥˥/ |
| 人 | jan4 /jɑn˨/ | jan4 /jɐn˨˩/ | jan4 /jɐn˨˩/ | jan4 /jɐn˨˩/ | jan4 /jɐn˨˩/ | jan4 /jɐn˨˩/ | jan4 /jɐn˨˩/ |
| 手 | sau2 /saʊ˦/ | sau2 /sɐu˧˥/ | sau2 /sɐu˧˥/ | sau2 /sɐu˧˥/ | sau2 /sɐu˧˥/ | sau2 /sɐu˧˥/ | sau2 /sɐu˧˥/ |
| 足 | zuk1 /dzʊʔ˦/ | zuk1 /tsʊk̚˥/ | zuk1 /tsʊk̚˥/ | zuk1 /t͡sʊk̚˥/ | zuk1 /tsʊk̚˥/ | zuk1 /tsʊk̚˥/ | zuk1 /tsʊk̚˥/ |
| 目 | muk6 /mʊʔ˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨/ | muk6 /mʊk̚˨˨/ |
| 耳 | ji5 /jiː˨/ | ji5 /jiː˩˧/ | ji5 /jiː˩˧/ | ji5 /jiː˩˧/ | ji5 /jiː˩˧/ | ji5 /jiː˩˧/ | ji5 /ji˩˧/ |
| 口 | hau2 /haʊ˦/ | hau2 /hɐu˧˥/ | hau2 /hɐu˧˥/ | hau2 /hɐu˧˥/ | hau2 /hɐu˧˥/ | hau2 /hɐu˧˥/ | hau2 /hɐu˧˥/ |
| 頭 | tau4 /tʰaʊ˨/ | tau4 /tʰɐu˨˩/ | tau4 /tʰɐu˨˩/ | tau4 /tʰɐu˨˩/ | tau4 /tʰɐu˨˩/ | tau4 /tʰɐu˨˩/ | tau4 /tʰɐu˨˩/ |
| 心 | sam1 /sɑm˦/ | sam1 /sɐm˥/ | sam1 /sɐm˥/ | sam1 /sɐm˥/ | sam1 /sɐm˥˥/ | sam1 /sɐm˥˥/ | sam1 /sɐm˥˥/ |
| 血 | hyut3 /hjuːʔ˧/ | hyut3 /hyːt̚˧/ | hyut3 /hyːt̚˧/ | hyut3 /hyːt̚˧/ | hyut3 /hyːt̚˧/ | hyut3 /hyːt̚˧/ | hyut3 /hyːt̚˧/ |
| 肉 | juk6 /jʊʔ˨/ | juk6 /jʊk̚˨/ | juk6 /jʊk̚˨/ | juk6 /jʊk̚˨/ | juk6 /jʊk̚˨/ | juk6 /jʊk̚˨/ | juk6 /jʊk̚˨/ |
| 上 | soeng6 /sɝŋ˨/ | soeng6 /sœːŋ˨/ | soeng6 /sœːŋ˨/ | 上面・在上(locative: on/above)soeng⁶ /sœːŋ˨/上去・上來(directional verb: go up)soeng⁵ /sœːŋ˩˧/ | 上面(locative)soeng6 /sœːŋ˨˨/上去(directional verb)soeng5 /sœːŋ˩˧/ | 上面(locative)soeng6 /sœŋ˨˨/上去(directional verb)soeng5 /sœŋ˩˧/ | 上面(locative)soeng6 /sœŋ˨˨/上去(directional verb)soeng5 /sœŋ˩˧/ |
| 下 | haa6 /hɑː˨/ | haa6 /haː˨/ | haa6 /haː˨/ | haa6 /haː˨/ | haa6 /haː˨˨/ | haa6 /haː˨˨/ | haa6 /ha˨˨/ |
| 中 | zung1 /dzʊŋ˦/ | zung1 /tsʊŋ˥/ | zung1 /tsʊŋ˥/ | zung1 /t͡sʊŋ˥/ | zung1 /tsʊŋ˥˥/ | zung1 /tsʊŋ˥˥/ | zung1 /tsʊŋ˥˥/ |
| 中 | zung3 /dzʊŋ˧/ | zung3 /tsʊŋ˧/ | zung3 /tsʊŋ˧/ | zung3 /t͡sʊŋ˧/ | zung3 /tsʊŋ˧˧/ | zung3 /tsʊŋ˧˧/ | zung3 /tsʊŋ˧˧/ |
| 央 | joeng1 /jɝŋ˦/ | joeng1 /jœːŋ˥/ | joeng1 /jœːŋ˥/ | joeng1 /jœːŋ˥/ | joeng1 /jœːŋ˥˥/ | joeng1 /jœŋ˥˥/ | joeng1 /jœŋ˥˥/ |
| 左 | zo2 /dzɑː˦/ | zo2 /tsɔː˧˥/ | zo2 /tsɔː˧˥/ | zo2 /t͡sɔː˧˥/ | zo2 /tsɔː˧˥/ | zo2 /tsɔː˧˥/ | zo2 /tsɔː˧˥/ |
| 右 | jau6 /jaʊ˨/ | jau6 /jɐu˨/ | jau6 /jɐu˨/ | jau6 /jɐu˨/ | jau6 /jɐu˨˨/ | jau6 /jɐu˨˨/ | jau6 /jɐu˨˨/ |
| 東 | dung1 /dʊŋ˦/ | dung1 /tʊŋ˥/ | dung1 /tʊŋ˥/ | dung1 /tʊŋ˥/ | dung1 /tʊŋ˥˥/ | dung1 /tʊŋ˥˥/ | dung1 /tʊŋ˥˥/ |
| 西 | sai1 /saɪ˦/ | sai1 /sɐi˥/ | sai1 /sɐi˥/ | sai1 /sɐi˥/ | sai1 /sɐi˥˥/ | sai1 /sɐi˥˥/ | sai1 /sɐi˥˥/ |
| 南 | laam4 /lɑːm˨/ | naam4 /naːm˨˩/ | naam4 /naːm˨˩/ | naam4 /naːm˨˩/ | naam4 /naːm˨˩/ | naam4 /naːm˨˩/ | naam4 /naːm˨˩/ |
| 北 | bak1 /bɑʔ˦/ | bak1 /pɐk̚˥/ | bak1 /pɐk̚˥/ | bak1 /pɐk̚˥/ | bak1 /pɐk̚˥/ | bak1 /pɐk̚˥/ | bak1 /pɐk̚˥/ |
| 行 | hang4 /hɑŋ˨/ | 文讀hang4 /hɐŋ˨˩/白讀haang4 /haːŋ˨˩/ | 文讀hang4 /hɐŋ˨˩/白讀haang4 /haːŋ˨˩/ | 文讀hang4 /hɐŋ˨˩/白讀haang4 /haːŋ˨˩/ | 文讀hang4 /hɐŋ˨˩/白讀haang4 /haːŋ˨˩/ | hang4 /hɐŋ˨˩/ | hang4 /hɐŋ˨˩/ |
| 行 | hong4 /hɔŋ˨/ | hong4 /hɔːŋ˨˩/ | hong4 /hɔːŋ˨˩/ | hong4 /hɔːŋ˨˩/ | hong4 /hɔːŋ˨˩/ | hong4 /hɔːŋ˨˩/ | hong4 /hɔːŋ˨˩/ |
| 来 | loi4 /lɑːi˨/ | loi4 /lɔːi˨˩/ | loi4 /lɔːi˨˩/ | 嚟(colloquial Cantonese: come)lai⁴ /lɐi˨˩/來(literary/formal reading)loi⁴ /lɔːi˨˩/ | lai4 /lɐi˨˩/ | lai4 /lɐi˨˩/ | lai4 /lɐi˨˩/ |
| 去 | heoi3 /hɝj˧/ | heoi3 /hɵy˧/ | heoi3 /hɵy˧/ | heoi3 /hɵy˧/ | heoi3 /hɵy˧˧/ | heoi3 /hɵy˧˧/ | heoi3 /hɵy˧˧/ |
| 見 | gin3 /giːn˧/ | gin3 /kiːn˧/ | gin3 /kiːn˧/ | gin3 /kiːn˧/ | gin3 /kiːn˧˧/ | gin3 /kiːn˧˧/ | gin3 /kin˧˧/ |
| 聞 | man4 /mɑn˨/ | man4 /mɐn˨˩/ | man4 /mɐn˨˩/ | man4 /mɐn˨˩/ | man4 /mɐn˨˩/ | man4 /mɐn˨˩/ | man4 /mɐn˨˩/ |
| 食 | sik6 /sɪʔ˨/ | sik6 /sɪk̚˨/ | sik6 /sɪk̚˨/ | sik6 /sɪk̚˨/ | sik6 /sɪk̚˨/ | sik6 /sɪk̚˨/ | sik6 /sɪk̚˨/ |
| 飲 | jam2 /jɑm˦/ | jam2 /jɐm˧˥/ | jam2 /jɐm˧˥/ | jam2 /jɐm˧˥/ | jam2 /jɐm˧˥/ | jam2 /jɐm˧˥/ | jam2 /jɐm˧˥/ |
| 走 | zau2 /dzaʊ˦/ | zau2 /tsɐu˧˥/ | zau2 /tsɐu˧˥/ | zau2 /t͡sɐu˧˥/ | zau2 /tsɐu˧˥/ | zau2 /tsɐu˧˥/ | zau2 /tsɐu˧˥/ |
| 坐 | co5 /tsʰɑː˨/ | co5 /tsʰɔː˩˧/ | co5 /tsʰɔː˩˧/ | co5 /t͡sʰɔː˩˧/ | co5 /tsʰɔː˩˧/ | co5 /tsʰɔː˩˧/ | co5 /tsʰɔ˩˧/ |
| 立 | laap6 /lɑːʔ˨/ | laap6 /laːp̚˨/ | laap6 /laːp̚˨/ | lap6 /lɐp̚˨/ | lap6 /lɐp̚˨/ | lap6 /lɐp̚˨/ | lap6 /lɐp̚˨˨/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.