Tz'unun K'iche'
ウスパンテコ語
マヤ語族
ウスパンテコ語(自称はTz'unun K'iche'、「ウスパンタンの言語」の意)は、グアテマラのクチュマタネス高地で話されるキチェ系マヤ語族の言語で、主にエル・キチェ県のウスパンタン市を中心に約5,000人が話している。ウスパンテコ語は、声調をもつ数少ないマヤ諸語の一つであり、その声調が文法的な機能をもつ点で言語類型論上注目される。マヤ諸語の多くは祖語であるマヤ祖語の声調対立を失っているが、ウスパンテコ語は新たな声調体系を発達させ、それを文法的な目的(具体的には、特定の動詞における完了相の標示)に用いている。系統的には、ウスパンテコ語はキチェ語(quc)、ツトゥヒル語(tzj)、カクチケル語(cak)、サカプルテコ語(skp)とともにキチェ語派に属するが、独自の音韻的・語彙的特徴をもつ。ウスパンテコ語の話者共同体は1980年代のグアテマラ内戦におけるジェノサイドを生き延び、クチュマタネス山中の谷での共同体的な孤立を通じて言語を守り続けてきた。
話される地域
ウスパンテコ語の基本31語
水
jaʼ
/haʔ/
火
qʼaqʼ
/qʼaqʼ/
太陽
qʼiij
/qʼiːh/
月
ikʼ
/ikʼ/
星
ch'umil
/tʃʼumil/
母
nan
/nan/
父
tat
/tat/
私
in
/in/
あなた
at
/at/
名前
b'ii
/ɓiː/
目
wach
/watʃ/
手
qʼab
/qʼab/
心
kʼuʼx
/kʼuʔʃ/
愛
lóqʼ
/lóqʼ/
木
cheʼ
/tʃeʔ/
家
jaa
/haː/
犬
tzʼiʼ
/tsʼiʔ/
猫
mis
/mis/
食べる
waʼ
/waʔ/
飲む
ukʼ
/ukʼ/
一
jun
/hun/
二
quiib'
/kiːɓ/
こんにちは
saʼbʼal
/saʔbal/
ありがとう
maltyox
/maltjoʃ/
良い
utz
/uts/
出典
単語の比較
Mayanの関連言語と比較
| 意味 | ウスパンテコ語 | キチェ語 | カクチケル語 | ポコムチ語 | トホラバル語 | カンジョバル語 | イシル語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /xaʔ/ | yaʼ /jaʔ/ | haʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | aʼ /aʔ/ |
| 火 | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaaq /qʼaːq/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | qʼaʼ /qʼaʔ/ | tzaʼ /tsaʔ/ |
| 太陽 | qʼiij /qʼiːh/ | qʼij /qʼix/ | qʼij /qʼix/ | qʼij /qʼih/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | kʼuʼ /kʼuʔ/ | qʼii /qʼiː/ |
| 月 | ikʼ /ikʼ/ | ikʼ /ikʼ/ | ikʼ /ikʼ/ | ik /ik/ | ixaw /iʃaw/ | ixaw /iʃaw/ | ich /itʃ/ |
| 星 | ch'umil /tʃʼumil/ | chʼumil /tʃʼumil/ | chʼumil /tʃʼumil/ | chʼumiil /tʃʼumiːl/ | kʼanal /kʼanal/ | txʼumel /tʂʼumel/ | chumiil /tʃumiːl/ |
| 母 | nan /nan/ | nan /nan/ | teʼ /teʔ/ | tuut /tuːt/ | nan /nan/ | mim /mim/ | naʼ /naʔ/ |
| 父 | tat /tat/ | tat /tat/ | tataʼ /tataʔ/ | ajaab /ahaːb/ | tat /tat/ | mam /mam/ | baʼ /baʔ/ |
| 私 | in /in/ | in /in/ | rïn /rɨn/ | hin /hin/ | keʼn /keʔn/ | ayin /ʔajin/ | in /in/ |
| あなた | at /at/ | at /at/ | rat /rat/ | hat /hat/ | weʼn /weʔn/ | hach /hatʃ/ | axh /aʃ/ |
| 名前 | b'ii /ɓiː/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | bʼiʼ /ɓiʔ/ | bʼih /ɓih/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | bʼi /ɓi/ | bʼii /ɓiː/ |
| 目 | wach /watʃ/ | bʼaqʼwach /ɓaqʼwatʃ/ | bʼaqʼ wach /ɓaqʼ watʃ/ | nakʼ /nakʼ/ | satej /sateh/ | sat /sat/ | vusal /vusal/ |
| 手 | qʼab /qʼab/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ | qʼaʼ /qʼaʔ/ | qʼab /qʼab/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | qʼab /qʼab/ | qʼabʼ /qʼaɓ/ |
| 心 | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | animaʼ /animaʔ/ | k'u'x /kʼuʔʃ/ | kʼuxl /kʼuʃl/ | altzil /altsil/ | kʼulul /kʼulul/ | vatzʼ /vatsʼ/ |
| 愛 | lóqʼ /lóqʼ/ | loqʼoj /loqʼox/ | ajowabʼäl /axowaɓəl/ | rahaal /rahaːl/ | skʼana /skʼana/ | kamkʼulal /kamkʼulal/ | kuxhewchʼa /kuʃewtʃʼa/ |
| 木 | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheeʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | tze /tse/ |
| 家 | jaa /haː/ | ja /xa/ | jay /xaj/ | paat /paːt/ | naj /nah/ | na /na/ | kabʼal /kaɓal/ |
| 犬 | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | txʼiʼ /tʃʼiʔ/ |
| 猫 | mis /mis/ | meʼs /meʔs/ | mes /mes/ | mees /meːs/ | mis /mis/ | mes /mes/ | mees /meːs/ |
| 食べる | waʼ /waʔ/ | tijow /tixow/ | waʼin /waʔin/ | wai /wai/ | waʼel /waʔel/ | lo /lo/ | tzaʼbʼi /tsaʔɓi/ |
| 飲む | ukʼ /ukʼ/ | ukʼaaj /ukʼaːh/ | kumun /kumun/ | uuk /uːk/ | ukʼ /ukʼ/ | uku /uku/ | ucha /utʃa/ |
| 一 | jun /hun/ | jun /xun/ | jun /xun/ | jino /hino/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ |
| 二 | quiib' /kiːɓ/ | kebʼ /keɓ/ | kaʼiʼ /kaʔiʔ/ | kiʼib /kiʔiɓ/ | chabʼ /tʃaɓ/ | kabʼ /kaɓ/ | kaʼvaʼl /kaʔʋaʔl/ |
| こんにちは | saʼbʼal /saʔbal/ | saqarik /saqaɾik/ | utz iwäch /uts iwætʃ/ | ma chaa /ma tʃaː/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | kawal /kawal/ | nimaʼla kuxhewchʼa /nimaʔla kuʃewtʃʼa/ |
| ありがとう | maltyox /maltjoʃ/ | maltyox /maltjoʃ/ | matyox /matjoʃ/ | tioxlaab /tjoʃlaːb/ | yuj /juh/ | yuhwal /juhwal/ | tantixh /tantiʃ/ |
| 良い | utz /uts/ | utz /uts/ | utz /uts/ | saqʼwach /saqʼwatʃ/ | lek /lek/ | watxʼ /watʃʼ/ | utzʼ /utsʼ/ |
LangMap — 言語の可視化プロジェクトの一部です。これは静的でクロール可能な要約です。インタラクティブマップでは発音音声・フィルター・地球儀ビューを利用できます。