Pintupi-Luritja
pama-nyunga
Il pintupi-luritja è una lingua pama-nyungan del Deserto Occidentale, parlata da circa 1.000 persone nelle comunità del deserto dell'Australia centrale di Papunya, Mt Liebig e Kintore Walungurru, nel Territorio del Nord. I pintupi sono conosciuti a livello internazionale soprattutto come la patria del movimento degli artisti di Papunya Tula, nato nel 1971 quando alcuni anziani artisti pintupi a Papunya furono i pionieri del moderno stile di pittura a punti del Deserto Occidentale, oggi riconosciuto a livello mondiale come arte contemporanea aborigena. La lingua è la varietà più orientale del gruppo del Deserto Occidentale, mutuamente intelligibile con il pitjantjatjara (pjt) ma con tratti distintivi della lingua luritja che riflettono un lungo contatto con l'arrernte. I Pintupi Nine, l'ultima famiglia pintupi "non contattata", emersero dal Deserto di Gibson a Kiwirrkurra nel 1984 — l'ultimo caso documentato di aborigeni australiani che stabilirono un primo contatto con gli europei in epoca moderna.
Dove si parla
31 parole essenziali in Pintupi-Luritja
Acqua
kapi
/kapi/
Fuoco
waru
/waɻu/
Sole
tjintu
/cintu/
Luna
pira
/piɻa/
Stella
kililpi
/kiˈlilpi/
Madre
ngunytju
/ŋuɲcu/
Padre
mama
/mama/
Io
ngayulu
/ŋajulu/
Tu
nyuntu
/ɲuntu/
Nome
yini
/jini/
Occhio
kuru
/kuɻu/
Mano
mara
/maɻa/
Cuore
kurunpa
/kuɻunpa/
Amore
mukulya
/mukuʎa/
Albero
punu
/punu/
Casa
ngura
/ŋuɻa/
Cane
papa
/papa/
Gatto
pusi
/pusi/
Mangiare
ngalkuni
/ŋalkuni/
Bere
tjikini
/cikini/
Uno
kutju
/kucu/
Due
kutjarra
/kucaɾa/
Ciao
palya
/paʎa/
Grazie
palya
/paʎa/
Buono
palya
/paʎa/
Fonti
Parole a confronto
Confrontato con le lingue Pama-Nyungan correlate
| Significato | Pintupi-Luritja | Pitjantjatjara | Warnman | Martu wangka | Nhanda | Warlpiri | Ngunnawal |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | ngapa /ŋapa/ | kungal /kuŋal/ |
| Fuoco | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɾu/ | warla /waɻla/ | warlu /waɭu/ | warba /waɻba/ |
| Sole | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | tjirntu /cinʈu/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | wanta /wanta/ | guma /ɡuma/ |
| Luna | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | kayalany /kajalaɲ/ | kanyala /kaɲala/ | pira /piɻa/ | birrang /biɻaŋ/ |
| Stella | kililpi /kiˈlilpi/ | kililpil /kiˈlilpil/ | biyi /biji/ | piriny /piriɲ/ | indiya /indija/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | dyurra /ɟura/ |
| Madre | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngama /ŋama/ | yakaji /jakaɟi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngati /ŋati/ | guni /ɡuni/ |
| Padre | mama /mama/ | mama /mama/ | kirrki /kiɻki/ | mama /mama/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kirda /kiɖa/ | pumba /pumba/ |
| Io | ngayulu /ŋajulu/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayu /ŋaju/ | ngayi /ŋaji/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngaya /ŋaja/ |
| Tu | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | ngindu /ŋindu/ |
| Nome | yini /jini/ | ini /ini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ |
| Occhio | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɾu/ | kuru /kuɻu/ | milpa /milpa/ | mil /mil/ |
| Mano | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɻa/ |
| Cuore | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurda /kuɖa/ | kurtu /kʊɻʈu/ | pulpara /pulpaɻa/ | wankaru /waŋkaɻu/ | gauar /ɡauar/ |
| Amore | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulyu /mukuʎu/ | kanyji /kaɲdʒi/ | nyangu /ɲaŋu/ | marmit /maɻmit/ |
| Albero | punu /punu/ | punu /punu/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | parntany /paɳʈaɲ/ | watiya /watija/ | warabi /waɻabi/ |
| Casa | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | ngurra /ŋura/ | nhurra /ɳuɻa/ | ngurra /ŋura/ | kuni /kuni/ |
| Cane | papa /papa/ | papa /papa/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | papa /papa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | jarntu /caɳʈu/ | mirri /miɻi/ |
| Gatto | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | ngarda /ŋaɖa/ | — /—/ | paka /paka/ | mungalpa /muŋalpa/ | poosi /puːsi/ |
| Mangiare | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarni /ŋaɳi/ | daring /daɻiŋ/ |
| Bere | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | nyaa /ɲaː/ | tjiki- /cɪki/ | nyuna /ɲuna/ | purrami /purami/ | nyu /ɲu/ |
| Uno | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kuyu /kuju/ | jinta /cinta/ | guma /ɡuma/ |
| Due | kutjarra /kucaɾa/ | kutjara /kucaɻa/ | kujarra /kuɟara/ | kujarra /kucara/ | wuthada /wut̪aɖa/ | jirrama /ɟiɾama/ | bula /bula/ |
| Ciao | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ |
| Grazie | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ |
| Buono | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | ngurrju /ŋurcu/ | walunga /waluŋa/ |
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.