Dizhsa
זאפוטק טלאקולולה
אוטו-מנגי
זאפוטק של טלאקולולה (בשמה העצמי Dizhsa, ולעיתים מכונה זאפוטק של העמק או זאפוטק של סן לוקאס קיאביני על שם הלהג המתועד ביותר) היא שפה אוטומנגאית של עמק טלאקולולה ממזרח לעיר ואחאקה. עם כ-6,000 דוברים בלבד ותחלופה מהירה אל הספרדית, זאפוטק של טלאקולולה נמצאת בסכנת הכחדה חמורה, אך היא זכתה לבולטות אקדמית הודות לפרויקט תיעוד הזאפוטק (Zapotec Documentation Project) של פמלה מונרו ב-UCLA. כמו כל ניבי הזאפוטק, היא שפה טונאלית (3–4 טונים מבחינים בנוסף להבחנות פונציה הכוללות תנועות נשופות וחורקות). שוק יום ראשון של טלאקולולה — אחד השווקים הילידיים העתיקים ביותר במקסיקו — נותר זירה מרכזית שבה השפה עדיין בשימוש פעיל.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בזאפוטק טלאקולולה
מים
nisi
/nisi/
אש
gui
/ɡi/
שמש
gubi
/ɡubi/
ירח
beuu
/beːu/
כוכב
béeld
/beˀld/
אמא
xnan
/ʃnan/
אבא
xtad
/ʃtad/
אני
naʼ
/naʔ/
אתה
liʼ
/liʔ/
שם
laʼ
/laʔ/
עין
slu
/slu/
יד
na'
/naʔ/
לב
ladxdoo
/ladʒdoː/
אהבה
nadxiiebia
/nadʒiːebia/
עץ
yag
/jaɡ/
בית
yu
/ju/
כלב
bicu'
/bikuʔ/
חתול
mishu
/miʃu/
לאכול
rau
/ɾau/
לשתות
re
/ɾe/
אחד
tubyabi
/tubjabi/
שתיים
tyop
/tjop/
שלום
padiux
/padiuʃ/
תודה
xclen lo'
/ʃklen loʔ/
טוב
nazac
/nazak/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Otomanguean קשורות
| משמעות | זאפוטק טלאקולולה | זאפוטקית | מסוואה | מיסאק | איבן | טוחולבל | לאמפונג |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | nisi /nisi/ | nisa /nisa/ | ndeje /ndehe/ | unø /unø/ | ai /ai/ | jaʼ /haʔ/ | way /waj/ |
| אש | gui /ɡi/ | gi /ɡi/ | sibi /sibi/ | nipi /nipi/ | api /api/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | apui /apui/ |
| שמש | gubi /ɡubi/ | gubidxa /ɡubidʒa/ | jiarú /hjaˈɾu/ | shi /ʃi/ | mata-ari /mataari/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | matarani /matarani/ |
| ירח | beuu /beːu/ | beeu /beːu/ | zana /zana/ | atru /atɾu/ | bulan /bulan/ | ixaw /iʃaw/ | bulan /bulan/ |
| כוכב | béeld /beˀld/ | béleguí /beleɡiʔ/ | seje /seʔe/ | kualøm /kwalʌm/ | bintang /bintaŋ/ | kʼanal /kʼanal/ | bintang /bintaŋ/ |
| אמא | xnan /ʃnan/ | jñaa /xɲaː/ | nana /nana/ | mama /mama/ | indai /indai/ | nan /nan/ | ina /ina/ |
| אבא | xtad /ʃtad/ | bixhoze /biʃoze/ | tata /tata/ | tata /tata/ | apai /apai/ | tat /tat/ | bak /baʔ/ |
| אני | naʼ /naʔ/ | naa /naːʔ/ | nuts'ko /nutsʔko/ | na /na/ | aku /aku/ | keʼn /keʔn/ | nyak /ɲaʔ/ |
| אתה | liʼ /liʔ/ | liiʼ /liːʔ/ | nutsk'e /nutskʔe/ | ñui /ɲui/ | nuan /nuan/ | weʼn /weʔn/ | niku /niku/ |
| שם | laʼ /laʔ/ | lá /la/ | chju'u /tʃũʔũ/ | wetø /wetʌ/ | nama /nama/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | gelagh /ɡəlaʁ/ |
| עין | slu /slu/ | lú /lú/ | da /da/ | kab /kab/ | mata /mata/ | satej /sateh/ | mata /mata/ |
| יד | na' /naʔ/ | na /naʔ/ | ye /je/ | mar /maɾ/ | jari /dʒari/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | pungow /puŋow/ |
| לב | ladxdoo /ladʒdoː/ | ladxi /ladʒi/ | mŭiñ /mwiɲ/ | mun /mun/ | ati /ati/ | altzil /altsil/ | hati /hati/ |
| אהבה | nadxiiebia /nadʒiːebia/ | ranaxhii /ɾanaʃiː/ | hñu /ɲ̥u/ | kausrap /kawsɾap/ | rinduai /rinduai/ | skʼana /skʼana/ | cinta /tʃinta/ |
| עץ | yag /jaɡ/ | yaga /jaɡa/ | za /za/ | yu /ju/ | kayu /kaju/ | teʼ /teʔ/ | batang kayu /bataŋ kaju/ |
| בית | yu /ju/ | lidxi /lidʒi/ | ngumi /ŋɡumi/ | ya /ja/ | rumah /rumah/ | naj /nah/ | lamban /lamban/ |
| כלב | bicu' /bikuʔ/ | bi'cu' /biʔkuʔ/ | nyo /ɲo/ | kuchi /kutʃi/ | ukui /ukui/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | asu /asu/ |
| חתול | mishu /miʃu/ | mistuu /mistuː/ | mishi /miʃi/ | mishi /miʃi/ | mayau /majau/ | mis /mis/ | kucing /kutʃiŋ/ |
| לאכול | rau /ɾau/ | ro /ɾo/ | ñe /ɲe/ | mɵ /mɵ/ | makai /makai/ | waʼel /waʔel/ | nganik /ŋanik/ |
| לשתות | re /ɾe/ | ge /ɡe/ | theni /tʰeni/ | ushi /uʃi/ | ngirup /ŋirup/ | ukʼ /ukʼ/ | nginum /ŋinum/ |
| אחד | tubyabi /tubjabi/ | tobi /tobi/ | nahi /nahi/ | kan /kan/ | satu /satu/ | jun /hun/ | sai /sai/ |
| שתיים | tyop /tjop/ | chupa /tʃupa/ | yeje /jeʔe/ | pa /pa/ | dua /dua/ | chabʼ /tʃaɓ/ | rua /ruwa/ |
| שלום | padiux /padiuʃ/ | padixhe /padiʃe/ | kjamadhi /kjamaði/ | ma'rik /maʔɾik/ | salam /salam/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | tabik /tabik/ |
| תודה | xclen lo' /ʃklen loʔ/ | xtiozenu /ʃtjozenu/ | ndios /ndios/ | payn /pajn/ | terima kasih /terima kasih/ | yuj /juh/ | tarima kasih /tarima kasih/ |
| טוב | nazac /nazak/ | nazaaca /nazaːka/ | nzhomu /nʒomu/ | kausrik /kawsɾik/ | manah /manah/ | lek /lek/ | hayep /hajep/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.