Numu
פאיוטית צפונית
אוטו-אצטקית (ענף נומי, מערבי)
פאיוטה צפונית (נומו "העם") היא שפה נומית מערבית של האגן הגדול, המדוברת ממזרח אורגון דרך נבדה ועד קליפורניה ואיידהו. היא מאופיינת בהרמוניית תנועות, באיבוד קוליות של תווים סופיים, ובמערכת מורכבת של חילופי עיצורים בסוף הבסיס (הדרגה) המופעלים על ידי שם עצם או תחילית קודמים.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בפאיוטית צפונית
מים
paa
/paː/
אש
kuna
/kuna/
שמש
tabe
/tape/
ירח
mua
/mu.a/
כוכב
pasohoobʉ
/pasohoːbɨ/
אמא
pia
/pi.a/
אבא
naa
/naː/
אני
nʉʉ
/nɨː/
אתה
ʉʉ
/ɨː/
שם
nia
/niʔa/
עין
pui
/pui/
יד
mai
/mai/
לב
piwi
/piwi/
אהבה
suabetɨ
/suapetɨ/
עץ
hupi
/hupi/
בית
nobi
/nopi/
כלב
isha
/iʃa/
חתול
mosa
/mosa/
לאכול
tɨka
/tɨka/
לשתות
hibi
/hipi/
אחד
simɨ
/simɨ/
שתיים
waha
/waha/
שלום
maikwa
/maikwa/
תודה
pesa
/pesa/
טוב
pesa
/pesa/
קוקייה
poboyooha'a
/poboˈjoːhaʔa/
מקורות
- Snapp, Allen, John Anderson & Joy Anderson (1982) Northern Paiute. In: Studies in Uto-Aztecan Grammar 3, SIL/UTA, pp. 1-92.
- Thornes, Tim (2003) A Northern Paiute Grammar with Texts. PhD diss., University of Oregon.
- Yerington Paiute Tribe (1987) Numu Yadooape: Northern Paiute Language Dictionary.
- Glottolog: Northern Paiute
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Uto-Aztecan (Numic, Western) קשורות
| משמעות | פאיוטית צפונית | שפת קומנצ'י | ויקסאריקה | תרהומרה | קורה | פרוטו-יוטו-אצטקית | סקיזיה |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | paa /paː/ | paa /paː/ | ha /ha/ | bawí /bawi/ | hapɨn /hapɨn/ | *paʔ /paʔ/ | nanum /nanum/ |
| אש | kuna /kuna/ | kohtopʉ /kohtopɨ/ | tai /tai/ | nahí /nahi/ | ta'ai /taʔai/ | *na- /na-/ | lamal /lamal/ |
| שמש | tabe /tape/ | taabe /taːbe/ | tau /tau/ | rayó /ɾajo/ | tahaapuá /tahaːpwa/ | *ta /ta/ | cidal /tʃidal/ |
| ירח | mua /mu.a/ | mʉa /mɨa/ | metsa /metsa/ | mecá /metʃa/ | mɨhka /mɨhka/ | *mɨca /mɨca/ | bulad /bulad/ |
| כוכב | pasohoobʉ /pasohoːbɨ/ | tatsinuupi /tatsinuːpi/ | xurawe /ʃuˈrawe/ | sopolí /sopoli/ | sɨɨrabe /sɨːˈrabe/ | — /—/ | bo'is /boʔis/ |
| אמא | pia /pi.a/ | pia /pia/ | nana /nana/ | iyé /ije/ | naana /naːna/ | — /—/ | ina /ina/ |
| אבא | naa /naː/ | ahpʉ /ahpɨ/ | yawe /jawe/ | onó /ono/ | hahuá /hahwa/ | — /—/ | ama /ama/ |
| אני | nʉʉ /nɨː/ | nʉ /nɨ/ | nee /neː/ | nejé /nehe/ | neʼu /ˈneʔu/ | *nɨ /nɨ/ | zaku /ʐaku/ |
| אתה | ʉʉ /ɨː/ | ʉ /ɨ/ | eekɨ /ˈeːkɨ/ | mujé /muhe/ | aʼu /ˈaʔu/ | — /—/ | kisu /kisu/ |
| שם | nia /niʔa/ | nahnia /nahnia/ | tewa /ˈtewa/ | riwá /ɾiwa/ | yeuwa /ˈjeuwa/ | *tewa /tewa/ | ngangan /ŋaŋan/ |
| עין | pui /pui/ | puui /puːi/ | tukite /tukite/ | pusí /pusi/ | húi /hwi/ | *pusi /pusi/ | mata /mata/ |
| יד | mai /mai/ | mo'o /moʔo/ | mama /mama/ | sekuá /sekwa/ | mam /mam/ | *maʔ /maʔ/ | kamay /kamai/ |
| לב | piwi /piwi/ | — /—/ | iyari /ijari/ | surí /suɾi/ | hɨurí /hɨuri/ | — /—/ | gawang /ɡawaŋ/ |
| אהבה | suabetɨ /suapetɨ/ | wʊʊʰa /wʊːhɑ/ | kanenki /kanenki/ | nakí /naki/ | ka'na /kaʔna/ | — /—/ | maolah /maolah/ |
| עץ | hupi /hupi/ | huupi /huːpi/ | kiyé /kije/ | gokó /ɡoko/ | kɨré /kɨre/ | — /—/ | kilang /kilaŋ/ |
| בית | nobi /nopi/ | kahni /kahni/ | ki /ki/ | kalí /kali/ | kíh /kih/ | *ki /ki/ | luma /luma/ |
| כלב | isha /iʃa/ | sarii /saɾiː/ | tsïkï /tsɨkɨ/ | kochí /kotʃi/ | tsɨ'ɨ /tsɨʔɨ/ | — /—/ | waco /watʃo/ |
| חתול | mosa /mosa/ | ɨsʉ /ɪsɨ/ | mitsu /mitsu/ | misí /misi/ | mistú /mistu/ | — /—/ | posi /posi/ |
| לאכול | tɨka /tɨka/ | tʉhkarʉ /tɨhkarɨ/ | kuye /kuje/ | koʼa /koʔa/ | kuá /kwa/ | *kwaʔa /kwaʔa/ | hekal /hekal/ |
| לשתות | hibi /hipi/ | hibi /hibi/ | hi'eka /hiʔeka/ | bahí /bahi/ | hi'i /hiʔi/ | — /—/ | mihecak /mihetʃak/ |
| אחד | simɨ /simɨ/ | sʉmʉ /sɨmɨ/ | xevi /ʃevi/ | bilé /bile/ | cei /tsei/ | *sɨmɨ /sɨmɨ/ | cacay /tʃatʃai/ |
| שתיים | waha /waha/ | waha /waha/ | huta /huˈta/ | okuá /okwa/ | huapoa /waˈpoa/ | *wo /wo/ | tusa /tusa/ |
| שלום | maikwa /maikwa/ | marʉawe /maɾɨawe/ | kekuanenki /kekwanenki/ | kuira /kuiɾa/ | ke'kuanenki /keʔkwanenki/ | — /—/ | marayas /maɾajas/ |
| תודה | pesa /pesa/ | ʉra /ɨɾa/ | pa'iwakaitsie /paʔiwakaitsje/ | matéterabá /mateteɾaba/ | atsipiraá /atsipiraː/ | — /—/ | lalumahan /lalumahan/ |
| טוב | pesa /pesa/ | tsaatʉ /tsaːtɨ/ | waxa /waʃa/ | galá /ɡala/ | huá'i /hwaʔi/ | — /—/ | kapah /kapah/ |
| קוקייה | poboyooha'a /poboˈjoːhaʔa/ | — /—/ | — | — | — | — | — |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.