Rarámuri
תרהומרה
יוטו-אזטקית (טרקהיטה)
תרהומרה (Rarámuri, "הרצים ברגליים") היא שפה יוטו־אצטקית בסיירה תרהומרה במדינת צ׳יוואווה במקסיקו. בני הרראמורי נודעים ברחבי העולם במסורות ריצת מרחקים ארוכים כגון "רראחיפארי" (ריצה תוך בעיטת כדור).
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בתרהומרה
מים
bawí
/bawi/
אש
nahí
/nahi/
שמש
rayó
/ɾajo/
ירח
mecá
/metʃa/
כוכב
sopolí
/sopoli/
אמא
iyé
/ije/
אבא
onó
/ono/
אני
nejé
/nehe/
אתה
mujé
/muhe/
שם
riwá
/ɾiwa/
עין
pusí
/pusi/
יד
sekuá
/sekwa/
לב
surí
/suɾi/
אהבה
nakí
/naki/
עץ
gokó
/ɡoko/
בית
kalí
/kali/
כלב
kochí
/kotʃi/
חתול
misí
/misi/
לאכול
koʼa
/koʔa/
לשתות
bahí
/bahi/
אחד
bilé
/bile/
שתיים
okuá
/okwa/
שלום
kuira
/kuiɾa/
תודה
matéterabá
/mateteɾaba/
טוב
galá
/ɡala/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Uto-Aztecan (Taracahitan) קשורות
| משמעות | תרהומרה | ויקסאריקה | פאיוטית צפונית | נאוואטל מצרי | פיפיל | רפנואית | ניואה |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | bawí /bawi/ | ha /ha/ | paa /paː/ | ahtli /aʔtli/ | at /at/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| אש | nahí /nahi/ | tai /tai/ | kuna /kuna/ | tit /tit/ | tit /tit/ | ahi /ahi/ | afi /afi/ |
| שמש | rayó /ɾajo/ | tau /tau/ | tabe /tape/ | tonal /tonal/ | tunal /tunal/ | raʻā /raʔaː/ | lā /laː/ |
| ירח | mecá /metʃa/ | metsa /metsa/ | mua /mu.a/ | metz /mets/ | metsti /metsti/ | mahina /mahina/ | mahina /mahina/ |
| כוכב | sopolí /sopoli/ | xurawe /ʃuˈrawe/ | pasohoobʉ /pasohoːbɨ/ | sitlalin /siˈtlalin/ | sital /ˈsital/ | hetuʻu /heˈtuʔu/ | fetū /feˈtuː/ |
| אמא | iyé /ije/ | nana /nana/ | pia /pi.a/ | nan /nan/ | nan /nan/ | matuʻa vahine /matuʔa vahine/ | matua fifine /matua fifine/ |
| אבא | onó /ono/ | yawe /jawe/ | naa /naː/ | tat /tat/ | tat /tat/ | matuʻa tāne /matuʔa taːne/ | matua taane /matua taːne/ |
| אני | nejé /nehe/ | nee /neː/ | nʉʉ /nɨː/ | naja /ˈnaha/ | naja /ˈnaha/ | au /au/ | au /au/ |
| אתה | mujé /muhe/ | eekɨ /ˈeːkɨ/ | ʉʉ /ɨː/ | taja /ˈtaha/ | taja /ˈtaha/ | koe /koe/ | koe /koe/ |
| שם | riwá /ɾiwa/ | tewa /ˈtewa/ | nia /niʔa/ | tocayotl /tokaˈjotɬ/ | tukay /ˈtukaj/ | ingoa /iˈŋoa/ | higoa /hiˈŋoa/ |
| עין | pusí /pusi/ | tukite /tukite/ | pui /pui/ | ix /iʃ/ | ish /iʃ/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| יד | sekuá /sekwa/ | mama /mama/ | mai /mai/ | mahuit /mawit/ | mey /mei/ | rima /ɾima/ | lima /lima/ |
| לב | surí /suɾi/ | iyari /ijari/ | piwi /piwi/ | yolio /jolio/ | yulu /julu/ | mahatu /mahatu/ | fatu /fatu/ |
| אהבה | nakí /naki/ | kanenki /kanenki/ | suabetɨ /suapetɨ/ | nequi /neki/ | tasujta /tasuhta/ | hanga /haŋa/ | fakaalofa /fakaalofa/ |
| עץ | gokó /ɡoko/ | kiyé /kije/ | hupi /hupi/ | cuahuit /kʷawit/ | kwawit /kʷawit/ | tumu rākau /tumu raːkau/ | akau /akau/ |
| בית | kalí /kali/ | ki /ki/ | nobi /nopi/ | cali /kali/ | kal /kal/ | hare /haɾe/ | fale /fale/ |
| כלב | kochí /kotʃi/ | tsïkï /tsɨkɨ/ | isha /iʃa/ | itzcuintli /itskʷintli/ | chichi /tʃitʃi/ | paihega /paiheŋa/ | kuli /kuli/ |
| חתול | misí /misi/ | mitsu /mitsu/ | mosa /mosa/ | miston /miston/ | mishin /miʃin/ | kati /kati/ | pusi /pusi/ |
| לאכול | koʼa /koʔa/ | kuye /kuje/ | tɨka /tɨka/ | tacua /takʷa/ | takwa /takwa/ | kai /kai/ | kai /kai/ |
| לשתות | bahí /bahi/ | hi'eka /hiʔeka/ | hibi /hipi/ | ati /ati/ | ati /ati/ | unu /unu/ | inu /inu/ |
| אחד | bilé /bile/ | xevi /ʃevi/ | simɨ /simɨ/ | ce /se/ | se /se/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ |
| שתיים | okuá /okwa/ | huta /huˈta/ | waha /waha/ | ome /ˈome/ | ume /ˈume/ | rua /ˈrua/ | ua /ua/ |
| שלום | kuira /kuiɾa/ | kekuanenki /kekwanenki/ | maikwa /maikwa/ | niltze /niltse/ | ne pakua /ne pakwa/ | ʻiorana /ʔioɾana/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ |
| תודה | matéterabá /mateteɾaba/ | pa'iwakaitsie /paʔiwakaitsje/ | pesa /pesa/ | tlazohcamati /tlasoʔkamati/ | padiush /padjuʃ/ | maururu /mauɾuɾu/ | fakaaue /fakaaue/ |
| טוב | galá /ɡala/ | waxa /waʃa/ | pesa /pesa/ | cualli /kʷalːi/ | kwahli /kʷahli/ | riva /ɾiva/ | mitaki /mitaki/ |
עמוד 1/4
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.