ཁམས་སྐད
טיבטית חאמס
Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish)
Khams Tibetan is one of the three major Tibetic dialect groups (with Central/Ü-Tsang bo and Amdo). Spoken across eastern Tibet (Kham region), western Sichuan (Garzê and northern Liangshan), northwestern Yunnan (Diqing), and southeastern Qinghai (Yushu) — a vast highland region where the Khampa people developed a distinctive horse-riding culture and historical autonomy. Phonologically more conservative than Central Tibetan in retaining initial consonant clusters lost in Lhasa speech, but innovative in tone development. Shares the literary Tibetan script with the standard but differs substantially in pronunciation, requiring trained translators between dialects in oral contexts.
היכן מדוברת
20 מילים בסיסיות בטיבטית חאמס
מים
ཆུ
/tɕʰu/
אש
མེ
/me/
שמש
ཉི་མ
/ɲima/
ירח
ཟླ་བ
/dawa/
אמא
ཨ་མ
/ama/
אבא
ཨ་ཕ
/apʰa/
לאכול
ཟ
/za/
לשתות
འཐུང་
/tʰuŋ/
אהבה
དགའ་པོ
/ɡapo/
לב
སྙིང་
/ɲiŋ/
עץ
ཤིང་
/ɕiŋ/
בית
ཁང་པ
/kʰaŋpa/
כלב
ཁྱི
/kʰi/
חתול
ཞི་མི
/ʑimi/
יד
ལག་པ
/lakpa/
עין
མིག
/mik/
שלום
ཨ་རོ
/aro/
תודה
ཐུགས་རྗེ་ཆེ
/tʰukdʑe tɕʰe/
אחד
གཅིག
/tɕik/
טוב
ཡག་པོ
/jakpo/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish) קשורות
| משמעות | טיבטית חאמס | בלטית | טיבטית קלאסית ליטורגית | לדאקית | טיבטית קלאסית | סיקימית | שרפה |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| אש | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| שמש | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| ירח | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| אמא | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| אבא | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཡབ /jab/ | ཨ་པ /apa/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ |
| לאכול | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /sa/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ |
| לשתות | འཐུང་ /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| אהבה | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡaba/ | བྱམས་པ /tɕampa/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ |
| לב | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| עץ | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ |
| בית | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ནང /naŋ/ |
| כלב | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| חתול | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ |
| יד | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག /lak/ | ལག་པ /lakpa/ |
| עין | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| שלום | ཨ་རོ /aro/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi delek/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ |
| תודה | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ |
| אחד | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ |
| טוב | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་པོ /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.