ཆོས་སྐད
טיבטית קלאסית
סינו-טיבטית (טיבטו-בורמית, בודית) · גרסה היסטורית / מוסתרת
טיבטית קלאסית היא הצורה הספרותית של הטיבטית של המאות 7–12, ששימשה לתרגום הקאנון הבודהיסטי (קאנגיור וטנגיור) ולספרות מקומית. הכתיב שלה משמר תכונות של הטיבטית העתיקה ושונה במידה ניכרת מהטיבטית המודרנית המדוברת. גם היום היא משמשת כשפת הליטורגיה של הבודהיזם הטיבטי.
היכן מדוברת
31 מילים בסיסיות בטיבטית קלאסית
מים
ཆུ
/tɕʰu/
אש
མེ
/me/
שמש
ཉི་མ
/ɲima/
ירח
ཟླ་བ
/dawa/
כוכב
སྐར་མ
/karma/
אמא
ཨ་མ
/ama/
אבא
ཕ
/pʰa/
אני
ང
/ŋa/
אתה
ཁྱོད
/tɕʰø/
שם
མིང
/miŋ/
עין
མིག
/mik/
יד
ལག་པ
/lakpa/
לב
སྙིང
/ɲiŋ/
אהבה
དགའ་བ
/ɡawa/
עץ
ཤིང
/ɕiŋ/
בית
ཁྱིམ
/tɕʰim/
כלב
ཁྱི
/tɕʰi/
חתול
བྱི་ལ
/bila/
לאכול
བཟའ
/za/
לשתות
འཐུང
/tʰuŋ/
אחד
གཅིག
/tɕik/
שתיים
གཉིས
/ɲiː/
שלום
བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས
/tʂaʃi deleks/
תודה
ཐུགས་རྗེ་ཆེ
/tʰukdʑe tɕʰe/
טוב
ཡག་པོ
/jakpo/
קוקייה
ཁུ་བྱུག
/kʰu bjuɡ/
מחשב
རྩིས་པ
/rtsis pa/
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish) קשורות
| משמעות | טיבטית קלאסית | טיבטית קלאסית ליטורגית | בלטית | טיבטית חאמס | דזונגקה | סיקימית | לדאקית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| אש | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| שמש | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| ירח | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ |
| כוכב | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /kaːma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /skarma/ |
| אמא | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| אבא | ཕ /pʰa/ | ཡབ /jab/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ |
| אני | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋà/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| אתה | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱོད /cʰø˥/ | ཁྱོད /tɕʰøː/ | ཁྱེད་རང་ /kʰeraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ |
| שם | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| עין | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| יד | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག /lak/ | ལག་པ /lakpa/ |
| לב | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| אהבה | དགའ་བ /ɡawa/ | བྱམས་པ /tɕampa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ /ɡa/ | དགའ /ɡa/ |
| עץ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ |
| בית | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ |
| כלב | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| חתול | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /pila/ |
| לאכול | བཟའ /za/ | བཟའ /sa/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ |
| לשתות | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| אחד | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ |
| שתיים | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ȵiː/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ |
| שלום | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi delek/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཨ་རོ /aro/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ |
| תודה | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ |
| טוב | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ | ལེགས་པོ /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
| קוקייה | ཁུ་བྱུག /kʰu bjuɡ/ | ཁུ་བྱུག /kʰu bjuɡ/ | — | — | ཁུ་བྱུག /kʰú tɕǔʔ/ | — | — |
| מחשב | རྩིས་པ /rtsis pa/ | — | — | — | གློག་རིག /lòʔ rìʔ/ | — | — |
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.