Pinayuanan
Paiwan
Austronésien (Paiwanic)
Le paiwan est la deuxième langue formosane par le nombre de locuteurs, parlée dans le sud de Taïwan (Pingtung, Taitung) par environ 96 000 personnes, dont quelque 10 000 en font un usage quotidien comme langue maternelle. Il se distingue par une différenciation de registre lexical entre nobles et roturiers : chefs et aristocrates emploient une couche lexicale distincte. Les Paiwan sont réputés pour l'iconographie de la vipère « cent pas » dans leurs traditions. Reconnu officiellement comme l'une des 16 langues austronésiennes autochtones de Taïwan, il est enseigné à l'école primaire depuis 2001 avec une orthographe latine normalisée.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Paiwan
Eau
zaljum
/zaɭum/
Feu
sapuy
/sapui/
Soleil
qadaw
/qadaw/
Lune
qiljas
/qiɭas/
Étoile
vituqan
/vituqan/
Mère
kina
/kina/
Père
kama
/kama/
Je
tiaken
/tiakən/
Tu
sun
/sun/
Nom
ngadan
/ŋadan/
Œil
maca
/matsa/
Main
lima
/lima/
Cœur
varung
/vaɾuŋ/
Amour
nasaqaqa
/nasaqaqa/
Arbre
kasiw
/kasiw/
Maison
umaq
/umaq/
Chien
vatu
/vatu/
Chat
ngiaw
/ŋiaw/
Manger
keman
/kəman/
Boire
temekel
/təməkəl/
Un
ita
/ita/
Deux
drusa
/ɖusa/
Bonjour
masalu
/masalu/
Merci
masalu
/masalu/
Bon
nguanguaq
/ŋuaŋuaq/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues Austronesian (Paiwanic) apparentées
| Sens | Paiwan | Puyuma | Bunun | Proto-austronésien | Tao/yami | Thao | Maranao |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | zaljum /zaɭum/ | enay /enai/ | danum /danum/ | *daNum /daNum/ | ranom /ranom/ | nanum /nanum/ | ig /iɡ/ |
| Feu | sapuy /sapui/ | apuy /apui/ | sapuz /sapuz/ | *Sapuy /Sapuy/ | apuy /apuj/ | apuy /apuj/ | apoy /apoj/ |
| Soleil | qadaw /qadaw/ | kadaw /kadaw/ | vali /vali/ | *waRi /waRi/ | araw /araw/ | fitulha /fituʎa/ | alongan /aloŋan/ |
| Lune | qiljas /qiɭas/ | bulan /buɭan/ | buan /buan/ | *bulaN /bulaN/ | vehan /vehan/ | furaz /fuɾað/ | bolan /bolan/ |
| Étoile | vituqan /vituqan/ | vituwan /vituwan/ | bintuhan /bintuhan/ | *bituqen /bituqen/ | vituen /vituən/ | fitu'ish /fituʔiʃ/ | bito-on /bitoʔon/ |
| Mère | kina /kina/ | ina /ina/ | tina /tina/ | *ina /ina/ | ina /ina/ | ina /ina/ | ina /ina/ |
| Père | kama /kama/ | ama /ama/ | tama /tama/ | *ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ |
| Je | tiaken /tiakən/ | kuiku /kuiku/ | saikin /saikin/ | *aku /aku/ | yaken /jakən/ | yaku /jaku/ | ako /ako/ |
| Tu | sun /sun/ | yu /ju/ | suu /suʔu/ | *iSu /iSu/ | imo /ʔimo/ | ihu /ʔihu/ | seka /sɵka/ |
| Nom | ngadan /ŋadan/ | ngadan /ŋadan/ | ngaan /ŋaan/ | *ŋajan /ŋajan/ | ngaran /ŋaran/ | tanan /tanan/ | ngaran /ŋaran/ |
| Œil | maca /matsa/ | mata /mata/ | mata /mata/ | *maCa /maCa/ | mata /mata/ | maca /maθa/ | mata /mata/ |
| Main | lima /lima/ | lima /lima/ | ima /ima/ | *lima /lima/ | kamay /kamaj/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Cœur | varung /vaɾuŋ/ | kalumetan /kalumetan/ | is-ang /isaŋ/ | *pusuq /pusuq/ | paso /paso/ | putul /putul/ | pusoʔ /pusoʔ/ |
| Amour | nasaqaqa /nasaqaqa/ | ulaw /ulaw/ | madaidaz /madaidaz/ | — /—/ | makakdeng /makakdəŋ/ | suka /suka/ | kalimo /kalimo/ |
| Arbre | kasiw /kasiw/ | kawi /kawi/ | kahu /kahu/ | *kaSiw /kaSiw/ | kayo /kajo/ | lhalum /ʎalum/ | kayo /kajo/ |
| Maison | umaq /umaq/ | ruma /ɾuma/ | lumaq /lumaq/ | *Rumaq /Rumaq/ | vahay /vahaj/ | kayan /kajan/ | walay /walaj/ |
| Chien | vatu /vatu/ | suwan /suwan/ | asu /asu/ | *asu /asu/ | ino /ino/ | atu /atu/ | aso /aso/ |
| Chat | ngiaw /ŋiaw/ | kating /katiŋ/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | — /—/ | koving /koviŋ/ | posi /posi/ | pusa /pusa/ |
| Manger | keman /kəman/ | kuman /kuman/ | maun /maun/ | *kaen /kaen/ | kuman /kuman/ | kuman /kuman/ | mangan /maŋan/ |
| Boire | temekel /təməkəl/ | enpa /enpa/ | muqun /muqun/ | *inum /inum/ | minum /minum/ | naqayan /naqajan/ | minom /minom/ |
| Un | ita /ita/ | sa /sa/ | tasa /tasa/ | *isa /isa/ | asa /asa/ | tata /tata/ | isa /isa/ |
| Deux | drusa /ɖusa/ | zua /ʐua/ | dusa /dusa/ | *duSa /duSa/ | doa /doa/ | tusha /tuʃa/ | dowa /dowa/ |
| Bonjour | masalu /masalu/ | marayas /maɾajas/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | akokay /akokaj/ | ya /ja/ | kapian /kapijan/ |
| Merci | masalu /masalu/ | kasapakan /kasapakan/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | ayoy /ajoj/ | mihu /mihu/ | salamat /salamat/ |
| Bon | nguanguaq /ŋuaŋuaq/ | mauruway /mauɾuwai/ | masial /masial/ | — /—/ | mapia /mapia/ | kapah /kapah/ | mapia /mapija/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.