Chanka Runasimi
quechua ayacuchano
Quechuan (Southern, Chanka)
El quechua ayacuchano (chanka quechua) es la principal variedad de quechua sureño en el Perú central. A diferencia del quechua cuzqueño, no posee aspiradas ni eyectivas, por lo que cuenta con un inventario fonémico "más puro". También se considera el estándar literario del quechua sureño.
Dónde se habla
20 palabras esenciales en quechua ayacuchano
Agua
yaku
/jaku/
Fuego
nina
/nina/
Sol
inti
/inti/
Luna
killa
/kiʎa/
Madre
mama
/mama/
Padre
tayta
/tajta/
Comer
mikuy
/mikuj/
Beber
upyay
/upjaj/
Amor
kuyay
/kujaj/
Corazón
sunqu
/suŋqu/
Árbol
sacha
/satʃa/
Casa
wasi
/wasi/
Perro
allqu
/aʎqu/
Gato
michi
/mitʃi/
Mano
maki
/maki/
Ojo
ñawi
/ɲawi/
Hola
napaykullayki
/napajkuʎajki/
Gracias
añay
/aɲaj/
Uno
huk
/huk/
Bueno
allin
/aʎin/
Palabras comparadas
Comparado con lenguas Quechuan (Southern, Chanka) relacionadas
| Significado | quechua ayacuchano | Quechua clásico | quechua cuzqueño | Quechua | aimara | Misak | Papiamento |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | unu /unu/ | yaku /jaku/ | uma /uma/ | unø /unø/ | awa /awa/ |
| Fuego | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nipi /nipi/ | kandela /kandela/ |
| Sol | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | shi /ʃi/ | solo /solo/ |
| Luna | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | phaxsi /pʰaχsi/ | atru /atɾu/ | luna /luna/ |
| Madre | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Padre | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tata /tata/ |
| Comer | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mɵ /mɵ/ | kome /kome/ |
| Beber | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | umaña /umaɲa/ | ushi /uʃi/ | bebe /bebe/ |
| Amor | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | munay /munaj/ | munasiña /munasiɲa/ | kausrap /kawsɾap/ | amor /amor/ |
| Corazón | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | chuyma /tʃujma/ | mun /mun/ | kurason /kurason/ |
| Árbol | sacha /satʃa/ | sach'a /satʃʼa/ | sachʼa /satʃʼa/ | sacha /satʃa/ | quqa /quqa/ | yu /ju/ | palu /palu/ |
| Casa | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | uta /uta/ | ya /ja/ | kas /kas/ |
| Perro | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | anu /anu/ | kuchi /kutʃi/ | kacho /katʃo/ |
| Gato | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | misi /misi/ | phisi /pʰisi/ | mishi /miʃi/ | pushi /puʃi/ |
| Mano | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ampara /ampaɾa/ | mar /maɾ/ | man /man/ |
| Ojo | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | nayra /najɾa/ | kab /kab/ | wowo /wowo/ |
| Hola | napaykullayki /napajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | allillanchu /aʎiʎantʃu/ | kamisaki /kamisaki/ | ma'rik /maʔɾik/ | bon dia /bon dia/ |
| Gracias | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | sulpayki /sulpajki/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | payn /pajn/ | danki /daŋki/ |
| Uno | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | maya /maja/ | kan /kan/ | un /un/ |
| Bueno | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | suma /suma/ | kausrik /kawsɾik/ | bon /bon/ |
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.