Wam
Misak
barbacoana
El misak (autónimo wam, también conocido como guambiano) es una lengua barbacoana del suroeste de Colombia, hablada por unos 25 000 indígenas misak en el departamento del Cauca, principalmente en el Resguardo Misak de Guambía en Silvia, Cauca. Lingüísticamente, el misak forma parte de la familia barbacoana junto con el awa pit (kwi) de Colombia/Ecuador, el cha'palaa (cbi) de Ecuador y el tsafiki (cof) de Ecuador. Los misak destacan por su fuerte autonomía cultural y sus tradiciones culturales distintivas, entre ellas su tradición del uso del sombrero y su activismo político — la comunidad misak ha sido una de las voces indígenas más prominentes de la política nacional colombiana desde la década de 1970, con líderes como Lorenzo Muelas, que participó en la Asamblea Constituyente de 1991 que reconoció los derechos indígenas en la nueva Constitución colombiana.
Dónde se habla
31 palabras esenciales en Misak
Agua
unø
/unø/
Fuego
nipi
/nipi/
Sol
shi
/ʃi/
Luna
atru
/atɾu/
Estrella
kualøm
/kwalʌm/
Madre
mama
/mama/
Padre
tata
/tata/
Yo
na
/na/
Tú
ñui
/ɲui/
Nombre
wetø
/wetʌ/
Ojo
kab
/kab/
Mano
mar
/maɾ/
Corazón
mun
/mun/
Amor
kausrap
/kawsɾap/
Árbol
yu
/ju/
Casa
ya
/ja/
Perro
kuchi
/kutʃi/
Gato
mishi
/miʃi/
Comer
mɵ
/mɵ/
Beber
ushi
/uʃi/
Uno
kan
/kan/
Dos
pa
/pa/
Hola
ma'rik
/maʔɾik/
Gracias
payn
/pajn/
Bueno
kausrik
/kawsɾik/
Fuentes
Palabras comparadas
Comparado con lenguas Barbacoan relacionadas
| Significado | Misak | Aimara | Jaqaru | Quechua cuzqueño | Quechua ayacuchano | Quechua clásico | Páez |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | unø /unø/ | uma /uma/ | uma /uma/ | unu /unu/ | yaku /jaku/ | yaku /jaku/ | ɨkh /ɨkʰ/ |
| Fuego | nipi /nipi/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | nina /nina/ | ipx /ipʰ/ |
| Sol | shi /ʃi/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | inti /inti/ | sek /seɡ/ |
| Luna | atru /atɾu/ | phaxsi /pʰaχsi/ | phaxshi /pʰaχʃi/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | killa /kiʎa/ | a' /aʔ/ |
| Estrella | kualøm /kwalʌm/ | warawara /waɾawaɾa/ | wara /waɾa/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /ˈqojʎur/ | quyllur /qojʎur/ | iic /iːʔ/ |
| Madre | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Padre | tata /tata/ | tata /tata/ | awki /awki/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tayta /tajta/ | tata /tata/ |
| Yo | na /na/ | naya /naja/ | naya /naja/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ˈɲoqa/ | ñuqa /ɲoqa/ | adx /aⁿdʒ/ |
| Tú | ñui /ɲui/ | juma /huma/ | juma /huma/ | qan /qan/ | qam /qam/ | qam /qam/ | idx /iⁿdʒ/ |
| Nombre | wetø /wetʌ/ | suti /suti/ | suti /suti/ | suti /ˈsuti/ | suti /ˈsuti/ | suti /suti/ | eç /eʔ/ |
| Ojo | kab /kab/ | nayra /najɾa/ | nayra /najɾa/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | ñawi /ɲawi/ | yafx /jafʰ/ |
| Mano | mar /maɾ/ | ampara /ampaɾa/ | ampara /ampaɾa/ | maki /maki/ | maki /maki/ | maki /maki/ | ku'çx /kuʔçʰ/ |
| Corazón | mun /mun/ | chuyma /tʃujma/ | chuyma /tʃujma/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | sunqu /suŋqu/ | weçx /weçʰ/ |
| Amor | kausrap /kawsɾap/ | munasiña /munasiɲa/ | munasiña /munasiɲa/ | munay /munaj/ | kuyay /kujaj/ | munay /munaj/ | wala /wala/ |
| Árbol | yu /ju/ | quqa /quqa/ | qhura /qʰuɾa/ | sachʼa /satʃʼa/ | sacha /satʃa/ | sach'a /satʃʼa/ | kli /kli/ |
| Casa | ya /ja/ | uta /uta/ | uta /uta/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | wasi /wasi/ | yat /jat/ |
| Perro | kuchi /kutʃi/ | anu /anu/ | anu /anu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | allqu /aʎqu/ | ul /ul/ |
| Gato | mishi /miʃi/ | phisi /pʰisi/ | phishi /pʰiʃi/ | misi /misi/ | michi /mitʃi/ | misi /misi/ | nasame' /nasameʔ/ |
| Comer | mɵ /mɵ/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | mankaña /mankaɲa/ | mikhuy /mikʰuj/ | mikuy /mikuj/ | mikhuy /mikʰuj/ | ku' /kuʔ/ |
| Beber | ushi /uʃi/ | umaña /umaɲa/ | umaña /umaɲa/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | upyay /upjaj/ | ɨçx /ɨçʰ/ |
| Uno | kan /kan/ | maya /maja/ | maya /maja/ | huk /huk/ | huk /huk/ | huk /huk/ | teʼ /teʔ/ |
| Dos | pa /pa/ | paya /paja/ | paya /paja/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /ˈiskaj/ | iskay /iskaj/ | eena /eːna/ |
| Hola | ma'rik /maʔɾik/ | kamisaki /kamisaki/ | kamishti /kamiʃti/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ | rimaykullayki /rimajkuʎajki/ | mañi /maɲi/ |
| Gracias | payn /pajn/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | yuspaa /juspaː/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | añay /aɲaj/ | pay /paj/ |
| Bueno | kausrik /kawsɾik/ | suma /suma/ | shuma /ʃuma/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | allin /aʎin/ | eçxa /eçʰa/ |
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.