Pintupi-Luritja
pama-ñungana
El pintupi-luritja es una lengua pama-ñungana del Desierto Occidental, hablada por alrededor de 1.000 personas en las comunidades del desierto central australiano de Papunya, Mt Liebig y Kintore Walungurru, en el Territorio del Norte. Los pintupi son conocidos internacionalmente sobre todo como la cuna del movimiento de los artistas de Papunya Tula, que comenzó en 1971 cuando artistas pintupi de renombre en Papunya fueron pioneros del moderno estilo de pintura de puntos del Desierto Occidental, hoy reconocido mundialmente como arte contemporáneo aborigen. La lengua es la variedad más oriental del grupo del Desierto Occidental, mutuamente inteligible con el pitjantjatjara (pjt) pero con rasgos distintivos de la lengua luritja que reflejan un largo contacto con el arrernte. Los Pintupi Nine, la última familia pintupi «sin contactar», salieron del desierto de Gibson en Kiwirrkurra en 1984 — el último caso documentado de aborígenes australianos que establecieron un primer contacto europeo en la época moderna.
Dónde se habla
31 palabras esenciales en Pintupi-Luritja
Agua
kapi
/kapi/
Fuego
waru
/waɻu/
Sol
tjintu
/cintu/
Luna
pira
/piɻa/
Estrella
kililpi
/kiˈlilpi/
Madre
ngunytju
/ŋuɲcu/
Padre
mama
/mama/
Yo
ngayulu
/ŋajulu/
Tú
nyuntu
/ɲuntu/
Nombre
yini
/jini/
Ojo
kuru
/kuɻu/
Mano
mara
/maɻa/
Corazón
kurunpa
/kuɻunpa/
Amor
mukulya
/mukuʎa/
Árbol
punu
/punu/
Casa
ngura
/ŋuɻa/
Perro
papa
/papa/
Gato
pusi
/pusi/
Comer
ngalkuni
/ŋalkuni/
Beber
tjikini
/cikini/
Uno
kutju
/kucu/
Dos
kutjarra
/kucaɾa/
Hola
palya
/paʎa/
Gracias
palya
/paʎa/
Bueno
palya
/paʎa/
Fuentes
Palabras comparadas
Comparado con lenguas Pama-Nyungan relacionadas
| Significado | Pintupi-Luritja | Pitjantjatjara | Warnman | Martu Wangka | Nhanda | Warlpiri | Ngunnawal |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | ngapa /ŋapa/ | kungal /kuŋal/ |
| Fuego | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɾu/ | warla /waɻla/ | warlu /waɭu/ | warba /waɻba/ |
| Sol | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | tjirntu /cinʈu/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | wanta /wanta/ | guma /ɡuma/ |
| Luna | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | kayalany /kajalaɲ/ | kanyala /kaɲala/ | pira /piɻa/ | birrang /biɻaŋ/ |
| Estrella | kililpi /kiˈlilpi/ | kililpil /kiˈlilpil/ | biyi /biji/ | piriny /piriɲ/ | indiya /indija/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | dyurra /ɟura/ |
| Madre | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngama /ŋama/ | yakaji /jakaɟi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngati /ŋati/ | guni /ɡuni/ |
| Padre | mama /mama/ | mama /mama/ | kirrki /kiɻki/ | mama /mama/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kirda /kiɖa/ | pumba /pumba/ |
| Yo | ngayulu /ŋajulu/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayu /ŋaju/ | ngayi /ŋaji/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngaya /ŋaja/ |
| Tú | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | ngindu /ŋindu/ |
| Nombre | yini /jini/ | ini /ini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ |
| Ojo | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɾu/ | kuru /kuɻu/ | milpa /milpa/ | mil /mil/ |
| Mano | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɻa/ |
| Corazón | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurda /kuɖa/ | kurtu /kʊɻʈu/ | pulpara /pulpaɻa/ | wankaru /waŋkaɻu/ | gauar /ɡauar/ |
| Amor | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulyu /mukuʎu/ | kanyji /kaɲdʒi/ | nyangu /ɲaŋu/ | marmit /maɻmit/ |
| Árbol | punu /punu/ | punu /punu/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | parntany /paɳʈaɲ/ | watiya /watija/ | warabi /waɻabi/ |
| Casa | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | ngurra /ŋura/ | nhurra /ɳuɻa/ | ngurra /ŋura/ | kuni /kuni/ |
| Perro | papa /papa/ | papa /papa/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | papa /papa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | jarntu /caɳʈu/ | mirri /miɻi/ |
| Gato | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | ngarda /ŋaɖa/ | — /—/ | paka /paka/ | mungalpa /muŋalpa/ | poosi /puːsi/ |
| Comer | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarni /ŋaɳi/ | daring /daɻiŋ/ |
| Beber | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | nyaa /ɲaː/ | tjiki- /cɪki/ | nyuna /ɲuna/ | purrami /purami/ | nyu /ɲu/ |
| Uno | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kuyu /kuju/ | jinta /cinta/ | guma /ɡuma/ |
| Dos | kutjarra /kucaɾa/ | kutjara /kucaɻa/ | kujarra /kuɟara/ | kujarra /kucara/ | wuthada /wut̪aɖa/ | jirrama /ɟiɾama/ | bula /bula/ |
| Hola | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ |
| Gracias | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ |
| Bueno | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | ngurrju /ŋurcu/ | walunga /waluŋa/ |
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.