агъул чӏал
Aghul
NE Caucasian
Aghul (Aghulan; native Аґул чӀал) is a Northeast Caucasian language of the Lezgic branch, spoken by around 30,000 people in the Agulsky and Kurakhsky districts of the Republic of Dagestan, Russia. Linguistically, Aghul is closely related to Lezgian (lez) and Tabasaran (tab), exhibiting the typical Northeast Caucasian features of large consonant inventories (with ejectives and uvulars), agglutinative morphology, ergative alignment, and complex case systems (~14 case forms). Aghul has four distinct dialect zones (Agul Proper, Koshan, Kerenkhyu, Tpig), with the Tpig variety being the most widely-spoken and the basis of the modern literary standard. The language received a Cyrillic literary norm in 1990 as part of post-Soviet Dagestan literacy programs.
Where it is spoken
20 core words in Aghul
Water
хьед
/ħed/
Fire
цӏай
/tsʼaj/
Sun
рагъ
/raʁ/
Moon
ваз
/vaz/
Mother
баб
/bab/
Father
ада
/ada/
Eat
ифи
/ifi/
Drink
ахъан
/aqʼan/
Love
кӏанди
/kʼandi/
Heart
юкӏ
/jukʼ/
Tree
тар
/tar/
House
кьали
/qʼali/
Dog
хвай
/xwaj/
Cat
кац
/kats/
Hand
хил
/xil/
Eye
ул
/ul/
Hello
салам
/salam/
Thank you
баркалла
/baɾkalːa/
One
са
/sa/
Good
хъвай
/qwaj/
Sources
Words compared
Compared with related NE Caucasian languages
| Meaning | Aghul | Budukh | Tabasaran | Lezgian | Tsakhur | Rutul | Dargwa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Water | хьед /ħed/ | хьед /ħed/ | штар /ʃtar/ | яд /jad/ | хьад /ħad/ | хьед /ħed/ | шин /ʃin/ |
| Fire | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ |
| Sun | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | рагъ /raʁ/ | верг /verɡ/ | варагъ /waraʁ/ | берхӏи /beɾħi/ |
| Moon | ваз /vaz/ | ваз /vaz/ | варз /varz/ | варз /varz/ | ваз /vaz/ | ваз /waz/ | баз /baz/ |
| Mother | баб /bab/ | баб /bab/ | бай /baj/ | диде /dide/ | йед /jed/ | нин /nin/ | нес /nes/ |
| Father | ада /ada/ | дада /dada/ | дад /dad/ | буба /buba/ | дакӏ /dakʼ/ | дид /did/ | атта /atːa/ |
| Eat | ифи /ifi/ | ухьун /uħun/ | ипӏуб /ipʼub/ | тӏуьн /tʼyn/ | аӏкӏвыс /aʕkʷʼəs/ | ухьун /uħun/ | букӏан /bukʼan/ |
| Drink | ахъан /aqʼan/ | эджи /edʒi/ | ужуб /uʒub/ | хъун /qun/ | ийыхьес /iijəħes/ | эджин /edʒin/ | даркьес /daɾqʼes/ |
| Love | кӏанди /kʼandi/ | — /—/ | ккунивал /kːunival/ | кӏан хьун /kʼan χun/ | ыкӏикна /əkʼikna/ | — /—/ | дигай /diɡaj/ |
| Heart | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | рикӏ /rikʼ/ | йикӏ /jikʼ/ | юкӏ /jukʼ/ | уркӏ /uɾkʼ/ |
| Tree | тар /tar/ | тар /tar/ | гар /ɡar/ | тар /tar/ | йывон /jəvon/ | хыл /χɨl/ | галга /ɡalɡa/ |
| House | кьали /qʼali/ | кӏул /kʼul/ | хал /xal/ | кӏвал /kʼval/ | хав /xav/ | хал /χal/ | хъали /qali/ |
| Dog | хвай /xwaj/ | хвар /χʷar/ | хю /xy/ | кицӏ /kitsʼ/ | хӏвай /ħʷaj/ | хыних /χɨniχ/ | хя /xja/ |
| Cat | кац /kats/ | — /—/ | кет /ket/ | кац /kats/ | кӏет /kʼet/ | гету /ɡetu/ | гата /ɡata/ |
| Hand | хил /xil/ | кул /kul/ | хил /xil/ | гъил /ʁil/ | хыл /xəl/ | хыл /χɨl/ | някӏ /ɲækʼ/ |
| Eye | ул /ul/ | ул /ul/ | ул /ul/ | вил /vil/ | ул /ul/ | ул /ul/ | хӏули /ħuli/ |
| Hello | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ | салам /salam/ |
| Thank you | баркалла /baɾkalːa/ | — /—/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | чухсагъул /tʃuxsaʁul/ | бахытыд /baxətəd/ | — /—/ | баркалла /baɾkalːa/ |
| One | са /sa/ | са /sa/ | саб /sab/ | сад /sad/ | са /sa/ | са /sa/ | ца /tsa/ |
| Good | хъвай /qwaj/ | — /—/ | ужу /uʒu/ | хъсан /qsan/ | йишда /jiʃda/ | йишды /jiʃdɨ/ | гӏяхӏил /ʕaħil/ |
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.