Արեւմտահայերէն
Westarmenisch
Indogermanisch
Das Westarmenische (Արեւմտահայերէն Arevmdahayerēn) ist die Varietät der armenischen Sprache, die aus der literarischen Tradition der westarmenischen (anatolischen) Regionen des Osmanischen Reichs hervorgeht. Der Völkermord an den Armeniern von 1915 vertrieb ~1,5 Millionen westarmenische Sprecher aus ihrer anatolischen Heimat in die Levante (Libanon/Syrien), nach Amerika und Europa; heute überlebt das Westarmenische fast ausschließlich in der Diaspora. Es unterscheidet sich vom Ostarmenischen (hy, der Standardsprache des heutigen Armenien) durch phonologische Merkmale (entstimmte Verschlusslaute: klassisch-armenisch b/d/g, östlich p/t/k, westlich b/d/g/stimmhaft; bewahrte klassische Orthographie vs. sowjetisch reformierte Rechtschreibung) sowie durch lexikalische und grammatische Unterschiede. Die UNESCO stuft es aufgrund der nachlassenden intergenerationellen Weitergabe in der Diaspora als eindeutig gefährdet ein.
Wo es gesprochen wird
31 Kernwörter in Westarmenisch
Wasser
ջուր
/tʃuɾ/
Feuer
կրակ
/ɡɾɑɡ/
Sonne
արեւ
/ɑˈɾev/
Mond
լուսին
/lusin/
Stern
աստղ
/asdʁ/
Mutter
մայր
/majɾ/
Vater
հայր
/hajɾ/
Ich
ես
/jɛs/
Du
դուն
/tʰun/
Name
անուն
/aˈnun/
Auge
աչք
/ɑtʃkʰ/
Hand
ձեռք
/tsɛɾkʰ/
Herz
սիրտ
/siɾd/
Liebe
սէր
/sɛɾ/
Baum
ծառ
/dzaɾ/
Haus
տուն
/dun/
Hund
շուն
/ʃun/
Katze
կատու
/ɡɑdu/
Essen
ուտել
/uˈdel/
Trinken
խմել
/χəˈmel/
Eins
մէկ
/mɛɡ/
Zwei
երկու
/jɛrˈɡu/
Hallo
բարեւ
/bɑɾev/
Danke
շնորհակալութիւն
/ʃnoɾhɑɡɑluˈtʰjun/
Gut
աղուոր
/ɑʁvoɾ/
Kuckuck
կկու
/gəˈgu/
Computer
համակարգիչ
/hɑmɑɡɑɾˈkitʃ/
Sushi
սուշի
/suˈʃi/
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Indo-European-Sprachen
| Bedeutung | Westarmenisch | Armenisch | Klassisches Armenisch (Grabar) | Zazaki | Kurdisch | Usbekisch | Portugiesisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | ջուր /tʃuɾ/ | ջուր /dʒuɾ/ | ջուր /dʒuɾ/ | aw /aw/ | av /ɑːv/ | suv /suv/ | água /ˈaɡwɐ/ |
| Feuer | կրակ /ɡɾɑɡ/ | կրակ /kɾɑk/ | հուր /huɾ/ | adır /aˈdɯɾ/ | agir /ɑɡɪɾ/ | olov /ɒlɒv/ | fogo /ˈfoɡu/ |
| Sonne | արեւ /ɑˈɾev/ | արև /ɑˈɾev/ | արեւ /ɑɾɛw/ | tîj /tiːʒ/ | roj /ɾoːʒ/ | quyosh /qujɒʃ/ | sol /sɔɫ/ |
| Mond | լուսին /lusin/ | լուսին /luˈsin/ | լուսին /lusin/ | aşmî /aʃˈmiː/ | heyv /hejv/ | oy /ɒj/ | lua /luɐ/ |
| Stern | աստղ /asdʁ/ | աստղ /astʁ/ | աստղ /astɫ/ | astare /asˈtaːre/ | stêrk /stɛːɾk/ | yulduz /julˈduz/ | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ |
| Mutter | մայր /majɾ/ | մայր /majɾ/ | մայր /majɾ/ | maye /ˈmajɛ/ | dê /dɛː/ | ona /ɒnɑ/ | mãe /mɐ̃j/ |
| Vater | հայր /hajɾ/ | հայր /hajɾ/ | հայր /hajɾ/ | pî /piː/ | bav /bɑːv/ | ota /ɒtɑ/ | pai /paj/ |
| Ich | ես /jɛs/ | ես /jɛs/ | ես /es/ | ez /ɛz/ | ez /ɛz/ | men /men/ | eu /ew/ |
| Du | դուն /tʰun/ | դու /du/ | դու /du/ | ti /ti/ | tu /tu/ | sen /sen/ | tu /tu/ |
| Name | անուն /aˈnun/ | անուն /aˈnun/ | անուն /anun/ | name /ˈnaːme/ | nav /nav/ | ism /ism/ | nome /ˈnomɨ/ |
| Auge | աչք /ɑtʃkʰ/ | աչք /ɑtʃkʰ/ | ակն /ɑkn/ | çim /tʃim/ | çav /tʃɑːv/ | koʻz /koz/ | olho /oʎu/ |
| Hand | ձեռք /tsɛɾkʰ/ | ձեռք /dzeɾkʰ/ | ձեռն /dzeɾn/ | dest /dɛst/ | dest /dɛst/ | qoʻl /qol/ | mão /mɐ̃w/ |
| Herz | սիրտ /siɾd/ | սիրտ /siɾt/ | սիրտ /siɾt/ | zerre /ˈzɛrːe/ | dil /dɪl/ | yurak /juɾɑk/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w/ |
| Liebe | սէր /sɛɾ/ | սեր /seɾ/ | սէր /sɛːɾ/ | hes /hɛs/ | evîn /ɛviːn/ | sevgi /sevɡi/ | amor /ɐˈmoɾ/ |
| Baum | ծառ /dzaɾ/ | ծառ /tsɑɾ/ | ծառ /tsɑr/ | dare /ˈdaɾɛ/ | dar /dɑːɾ/ | daraxt /dɑɾɑxt/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ |
| Haus | տուն /dun/ | տուն /tun/ | տուն /tun/ | keye /ˈkɛjɛ/ | mal /mɑːl/ | uy /uj/ | casa /kazɐ/ |
| Hund | շուն /ʃun/ | շուն /ʃun/ | շուն /ʃun/ | kuçeg /kuˈtʃɛɡ/ | kûçik /kuːtʃɪk/ | it /it/ | cão /kɐ̃w/ |
| Katze | կատու /ɡɑdu/ | կատու /kɑˈtu/ | կատու /kɑtu/ | pisîk /piˈsiːk/ | pisîk /pɪsiːk/ | mushuk /muʃuk/ | gato /ɡatu/ |
| Essen | ուտել /uˈdel/ | ուտել /uˈtel/ | ուտեմ /utem/ | werdiş /ˈweɾdiʃ/ | xwarin /xwɑːɾɪn/ | yemoq /jemɒq/ | comer /kuˈmeɾ/ |
| Trinken | խմել /χəˈmel/ | խմել /χəˈmel/ | ըմպեմ /əmpem/ | şimitiş /ʃiˈmitiʃ/ | vexwarin /vɛxwɑːɾɪn/ | ichmoq /itʃmɒq/ | beber /bɨˈbeɾ/ |
| Eins | մէկ /mɛɡ/ | մեկ /mek/ | մի /mi/ | yew /jɛw/ | yek /jɛk/ | bir /biɾ/ | um /ũ/ |
| Zwei | երկու /jɛrˈɡu/ | երկու /jɛrˈku/ | երկու /erku/ | di /dɪ/ | du /du/ | ikki /ikˈki/ | dois /dojʃ/ |
| Hallo | բարեւ /bɑɾev/ | բարև /bɑˈɾev/ | ողջոյն /voʁdʒojn/ | silam /siˈlam/ | silav /sɪlɑːv/ | salom /sɑlɒm/ | olá /ɔˈla/ |
| Danke | շնորհակալութիւն /ʃnoɾhɑɡɑluˈtʰjun/ | շնորհակալություն /ʃnoɾhɑkɑluˈtʰjun/ | շնորհակալութիւն /ʃnoɾhɑkɑlutʰiwn/ | sıpas /sɯˈpas/ | spas /spɑːs/ | rahmat /ɾɑxmɑt/ | obrigado /obɾiˈɡadu/ |
| Gut | աղուոր /ɑʁvoɾ/ | լավ /lɑv/ | բարի /baɾi/ | rind /ɾind/ | baş /bɑːʃ/ | yaxshi /jɑxʃi/ | bom /bõ/ |
| Kuckuck | կկու /gəˈgu/ | կկու /kəˈku/ | — | Phepug /pʰɛˈpuɡ/ | pepûk /pɛˈpuːk/ | kakku /kɑkˈku/ | cuco /ˈkuku/ |
| Computer | համակարգիչ /hɑmɑɡɑɾˈkitʃ/ | համակարգիչ /hɑmɑkɑɾɡitʃʰ/ | — | komputer /kompuˈteɾ/ | komputer /komputɛɾ/ | kompyuter /kompjuˈter/ | computador /kõputɐˈdoɾ/ |
| Sushi | սուշի /suˈʃi/ | սուշի /suʃi/ | — | — | sûşî /suːʃiː/ | sushi /suˈʃi/ | sushi /ˈsu.ʃi/ |
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.